Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT

Tờ Wall Street Journal (WSJ) cho biết hầu hết các công ty đang phải đối phó với một thế giới thay đổi nhanh chóng vì trí thông minh nhân tạo (AI). Thậm chí có những công ty như Chegg đã mất đến 99% giá trị vì sự ra đời của ChatGPT.

Trong suốt nhiều năm, Chegg là công ty giáo dục trực tuyến chuyên cung cấp nguồn thông tin hữu ích cho những sinh viên muốn được trợ giúp làm bài tập về nhà hoặc một công cụ tiềm năng để chống đạo văn. Sự chuyển đổi sang học trực tuyến trong thời kỳ đại dịch đã khiến số lượng đăng ký và giá cổ phiếu của công ty tăng lên mức cao kỷ lục.

Thế rồi ChatGPT xuất hiện làm đảo lộn mọi thứ.

Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 1.

Đột nhiên sinh viên có một giải pháp thay thế miễn phí cho các câu trả lời mà Chegg đã dành nhiều năm để phát triển. Giờ đây thay vì "Chegging" giải pháp làm luận văn thì các sinh viên bắt đầu hủy đăng ký Chegg để vào ChatGPT tìm câu trả lời.

Vậy là kể từ khi sản phẩm của nhà OpenAI ra mắt, Chegg đã mất hơn nửa triệu người đăng ký gói sản phẩm có giá 19,95 USD/tháng. Đây là gói dịch vụ bao gồm các câu trả lời được viết sẵn cho các câu hỏi trong sách giáo khoa và sự trợ giúp theo yêu cầu từ các chuyên gia viết luận văn.

Hậu quả là cổ phiếu của Chegg mất đến 99% giá trị so với đầu năm 2021, bốc hơi 14,5 tỷ USD vốn hóa thị trường.

Thậm chí các chủ nợ còn lo ngại rằng Chegg không kiếm đủ tiền để trả các khoản trái phiếu đáo hạn.

Vật lộn

Mặc dù Chegg đã xây dựng các sản phẩm AI của riêng mình nhưng công ty vẫn đang phải vật lộn để thuyết phục khách hàng và nhà đầu tư rằng doanh nghiệp vẫn có giá trị trong một thị trường bị ChatGPT đảo lộn.

"Miễn phí, tức thời và không phải lo lắng về quá nhiều vấn đề" là những ưu thế mà sinh viên MBA Jonah Tang tại Đại học Point Loma Nazarene ở San Diego cho biết khi sử dụng ChatGPT để hỗ trợ làm bài tập về nhà so với Chegg.

Một cuộc khảo sát sinh viên đại học do ngân hàng đầu tư Needham thực hiện cho thấy chỉ 30% sinh viên có ý định sử dụng Chegg trong học kỳ này, giảm so với mức 38% vào mùa xuân năm 2024. Trái lại, có khoảng 62% sinh viên có kế hoạch sử dụng ChatGPT, tăng so với mức 43% cùng kỳ.

"Tôi lo ngại sự sụt giảm doanh thu của Chegg không mang tính tạm thời mà thiên về sự sụp đổ về cấu trúc kinh doanh hơn", nhà phân tích Ryan MacDonald của Needham cho biết.

Giám đốc điều hành Dan Rosensweig của Chegg trong hơn một thập kỷ đã phải từ chức vào tháng 6/2024 sau khi cổ phiếu lao dốc.

Vị CEO mới là Nathan Schultz vừa mới lên nắm quyền đã sa thải 441 nhân viên, tương đương ¼ lao động của Chegg.

Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 2.

Ngoài ra, ông Schultz còn vạch ra kế hoạch đa dạng hóa kinh doanh thay vì phụ thuộc vào mảng làm hộ bài tập cho sinh viên như trước đây.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Illinois tại Urbana-Champaign đã tiến hành một nghiên cứu và phát hiện ra rằng những "trung tâm đạo văn" cho các bài tiểu luận như Chegg giờ đây bị thay thế bởi ChatGPT. Sinh viên hiện chỉ cần đặt câu hỏi và chatbot này sẽ tự động đưa ra giải pháp thay vì phải trả tiền hàng tháng trên Chegg.

Coi thường ChatGPT

Khởi điểm của Chegg vốn chỉ là một bảng tin trực tuyến cho sinh viên Đại học Tiểu bang Iowa với ghép từ của "Gà" (Chicken) và "Trứng" (Egg).

Ban đầu Chegg phát triển thành một công ty cho thuê sách giáo khoa vào những năm 2000 và bắt đầu cung cấp các hướng dẫn học tập trực tuyến do con người tạo ra vào những năm 2010.

Thế rồi Cựu CEO Rosensweig tiếp quản Chegg vào năm 2010 và bắt đầu hướng đến mảng dịch vụ làm bài tập về nhà online, đồng thời phát triển các chương trình hướng dẫn tài chính trực tuyến cho sinh viên.

Sau quãng thời gian thành công ngắn ngủi hậu đại dịch, các nhân viên của Chegg đã đề nghị phát triển công cụ AI để tự động hóa các câu hỏi bài tập về nhà và luận văn của khách hàng sinh viên nhưng lãnh đạo của Chegg từ chối.

Ngay cả khi ChatGPT xuất hiện, ban lãnh đạo Chegg cũng cho rằng đây không phải mối đe dọa vì chatbot này thường cho những câu trả lời không chính xác và còn nhiều lỗi.

Thế nhưng chỉ trong vài tháng, khi ngày càng nhiều khách hàng sinh viên chuyển sang ChatGPT như một công cụ hỗ trợ học tập thì Chegg mới nhận ra sai lầm của mình, tuy nhiên mọi thứ đã quá muộn.

Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 3.

Cuối cùng CEO thời đó là Rosensweig đã phải "muối mặt" đi gặp giám đốc điều hành Sam Altman của OpenAI đề nghị hợp tác dù trước đó coi thường ChatGPT.

Kết quả của cuộc gặp này là một dịch vụ AI có tên Cheggmate, chuyên sử dụng kho lưu trữ hàng triệu câu trả lời của Chegg và GPT-4 để trả lời ngay lập tức các câu hỏi của sinh viên.

Trớ trêu thay khi Cheggmate được vận hành, cổ phiếu công ty lại giảm 48% trong một phiên vì nhà đầu tư nhận ra rằng kỷ nguyên AI bắt đầu dần thay thế được Chegg và mô hình kinh doanh thành công trước đây đã sụp đổ.

Sau khi tân CEO Schultz lên nắm quyền, ông quyết định từ bỏ Cheggmate và chuyển hướng đa dạng hóa sản phẩm. Với Schultz, Cheggmate chẳng khác nào một sự thừa nhận thất bại của Chegg trước ChatGPT.

Doanh thu của Chegg đã giảm 11% trong quý II/2024 so với cùng kỳ năm trước, mức giảm lớn nhất kể từ năm 2017. Các nhà phân tích Phố Wall dự báo doanh số quý III/2024 sắp được công bố của Chegg sẽ giảm 15%.

*Nguồn: WSJ

Theo Băng Băng (Nhịp sống thị trường)

Hỗ trợ các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và chính quyền địa phương xây dựng hệ thống quản trị tập trung vào hiệu quả – công bằng – minh bạch – có trách nhiệm. GISA triển khai đào tạo, tư vấn và đồng hành cải tiến mô hình quản trị tổ chức. Chương trình này có thể mang lại nhiều giá trị và lợi ích quan trọng khác nhau cho các doanh nghiệp, tổ chức và xã hội như sau:
•   Nâng cao năng lực quản trị chiến lược và quản trị rủi ro
•   Tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực và đạt mục tiêu phát triển
•   Tạo nền tảng bền vững cho tổ chức có ảnh hưởng xã hội

Không gian thử nghiệm mô hình quản trị xanh, trong đó chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng đồng kiến tạo các chính sách, cơ chế vận hành và sáng kiến phù hợp với nguyên tắc bền vững, tiết kiệm tài nguyên và có tính phục hồi. Sáng kiến này có thể mang lại nhiều giá trị và lợi ích quan trọng khác nhau cho các doanh nghiệp, tổ chức và xã hội như sau:
•   Thúc đẩy mô hình quản trị địa phương tích hợp môi trường
•   Tăng cường năng lực chính sách xanh và hành động cộng đồng
•   Tạo điều kiện nhân rộng mô hình hiệu quả trong các đô thị nhỏ và vùng chuyển tiếp

Hỗ trợ các đô thị và khu công nghiệp xây dựng hệ thống quản trị số hóa, hiệu quả năng lượng, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường. GISA tư vấn các giải pháp quản lý thông minh về chất thải, nước, không gian công cộng và đô thị xanh. Dự án này có thể mang lại nhiều giá trị và lợi ích quan trọng khác nhau cho các doanh nghiệp, tổ chức và xã hội như sau:
•   Thúc đẩy chuyển đổi số cho đô thị bền vững
•   Tăng hiệu quả dịch vụ công và cải thiện chất lượng sống
•   Giảm chi phí quản lý và tác động môi trường đô thị

GISA xây dựng nền tảng dữ liệu mở và công cụ phân tích hỗ trợ ra quyết định trong quản lý tài nguyên, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và quy hoạch không gian. Đồng thời, đào tạo đội ngũ địa phương sử dụng dữ liệu phục vụ giám sát và cải tiến chính sách. Chương trình này có thể mang lại nhiều giá trị và lợi ích quan trọng khác nhau cho các doanh nghiệp, tổ chức và xã hội như sau:
•   Cung cấp nền tảng ra quyết định dựa trên bằng chứng
•   Tăng năng lực quản trị số và giám sát tác động tại địa phương
•   Thúc đẩy minh bạch và trách nhiệm giải trình

Chương trình phát triển năng lực lãnh đạo xanh – bền vững cho các nhà quản lý doanh nghiệp, cán bộ chính quyền, tổ chức xã hội và thanh niên. GISA tập trung vào kỹ năng lãnh đạo chuyển đổi, xây dựng tầm nhìn dài hạn và thúc đẩy đổi mới vì tác động tích cực. Chương trình này có thể mang lại nhiều giá trị và lợi ích quan trọng khác nhau cho các doanh nghiệp, tổ chức và xã hội như sau:
•   Hình thành đội ngũ lãnh đạo có tư duy bền vững và hành động có trách nhiệm
•   Tăng khả năng dẫn dắt thay đổi trong tổ chức và cộng đồng
•   Kết nối mạng lưới lãnh đạo trẻ, sáng tạo và giàu cảm hứng

Xem thêmẨn bớt

{"default_contact":"Liên hệ","default_notification":"Thông báo","default_redirect_click":"Nhấn vào đây nếu đợi quá lâu.","default_fullname":"Họ và tên","default_email":"Email","default_address":"Địa chỉ","default_phone":"Điện thoại","default_send":"Gởi đi","default_reset":"Làm lại","default_select_all":"Chọn tất cả","default_captcha":"Mã bảo vệ","default_input_captcha":"Nhập vào mã bảo vệ","default_contact_send_success":"Bạn đã gởi liên hệ thành công","default_contact_send_false":"Bạn đã gởi liên hệ thất bại","default_back_page_home":"Quay về trang chủ","product_sort_name_asc":"Sắp xếp theo tên (A-Z)","product_sort_name_desc":"Sắp xếp theo tên (Z-A)","product_sort_price_asc":"Sắp xếp theo giá (Nhỏ -> Lớn)","product_sort_price_desc":"Sắp xếp theo giá (Lớn -> Nhỏ)","product_sort_price_sale_asc":"Sắp xếp theo khuyến mãi (Không -> Có)","product_sort_price_sale_desc":"Sắp xếp theo khuyến mãi (Có -> không)","key_option_product_discount":"Sản phẩm khuyến mãi","key_option_product_new":"Sản phẩm mới","key_option_product_special":"Sản phẩm đặt biệt","key_option_product_hot":"Sản phẩm Hot","key_option_news_new":"Tin mới","key_option_news_highlight":"Tin nổi bật","key_option_news_special":"Tin đặc biệt","key_option_news_hot":"Tin hot","key_option_classified_news_highlight":"Tin rao nổi bật","default_newsletter_thanks":"Cảm ơn bạn đã đăng ký trên hệ thống của chúng tôi","error_email_exists":"Email đã tồn tại trong hệ thống","error_email_not_exists":"Email không tồn tại trong hệ thống","error_email_invalid":"Địa chỉ email phải đúng cú pháp, ví dụ: info@tenmien.vn!","member_change_info_success":"Thông tin thay đổi thành công.","member_change_info_fail":"Thay đổi thông tin thất bại.","member_change_password_success":"Mật khẩu thay đổi thành công","member_change_password_fail":"Mật khẩu thay đổi thất bại","member_login_success":"Bạn đã đăng nhập thành công","member_register_success":"Đăng ký tài khoản thành công","member_register_fail":"Đăng ký tài khoản thất bại","member_send_password_new_mail_success":"Mật khẩu mới đã gửi về email đăng ký!","member_send_password_new_fail":"Lấy lại mật khẩu thất bại","error_account_not_found":"Không tìm thấy tài khoản trong hệ thống.","error_limit_login":"Bạn đã nhập sai vượt quá số lần quy định. Vui lòng đăng nhập lại sau:","error_username_required":"Bạn vui lòng nhập tên truy cập","error_username_not_exists":"Tên truy cập không tồn tại.","error_username_space":"Tên truy cập không được chứa khoảng trắng","error_username_exists":"Tên truy cập đã tồn tại","error_account_block":"Tài khoản đã bị khóa","error_password_not_exists":"Mật khẩu bạn nhập không chính xác.","error_password_required":"Bạn vui lòng nhập mật khẩu","error_password_not_regex":"Mật khẩu phải chứa ít nhất 6 ký tự. Bao gồm chữ in hoa, chữ thường và số.","error_password_old_required":"Nhập vào mật khẩu hiện tại của bạn","error_password_old_invalid":"Mật khẩu cũ không đúng","error_password_confirm_invalid":"Mật khẩu phải chứa ít nhất 6 ký tự. Bao gồm chữ in hoa, chữ thường và số.","error_register_is_login":"Bạn đã đăng nhập vào hệ thống. Vui lòng đăng xuất để thực hiện tính năng này","page_login":"Đăng nhập","error_fullname_required":"Bạn vui lòng nhập họ tên","error_fullname_max_length":"Họ tên Không vượt quá 55 ký tự","error_address_max_length":"Địa chỉ không vượt quá 150 ký tự","error_email_required":"Bạn vui lòng nhập email","error_content_required":"Bạn vui lòng nhập nội dung","error_content_max_length":"Nội dung gửi không được vượt quá 5000 ký tự","error_phone_required":"Bạn vui lòng nhập số điện thoại","error_phone_syntax":"Số điện thoại phải đủ 8 số hoặc lớn hơn, ví dụ: 19009477, 0967897890, 0286253737, ...","error_phone_exists":"Số điện thoại đã tồn tại trong hệ thống","error_captcha_required":"Bạn vui lòng nhập mã bảo vệ","error_captcha_invalid":"Mã bảo vệ không đúng","error_token_csrf_invalid":"Token không hợp lệ","time_invalid":"Thời gian không hợp lệ","forms_required":"Trường này là bắt buộc","forms_send_success":"Bạn đã gửi thông tin đăng ký thành công","forms_send_false":"Bạn đã gửi thông tin đăng ký thất bại","forms_undefined":"Không xác định được biểu mẫu","authentication_otp":"Xác thực OTP","authentication_otp_note":"Vui lòng kiểm tra điện thoại để lấy mã Xác thực.","error_limit_send_authentication_phone":"Quý khách đã đạt đến giới hạn xác thực số điện thoại.","error_time_resend_authentication_phone":"Chưa đến thời gian gửi lại.","send_code_otp_success":"Gửi mã OTP thành công","send_code_otp_error":"Gửi mã OTP thất bại","authentication_phone":"Xác thực số điện thoại","authentication_enter_code":"Nhập mã xác thực","authentication":"Xác thực","authentication_phone_re_send":"Gửi lại","authentication_phone_success":"Xác thực điện thoại thành công","verify_success":"Xác minh thành công","titile_authentication_phone_success":"Xác thực thành công","authentication_phone_error":"Xác thực điện thoại thất bại","warning_custom_no_authentication_phone":"Quý khách chưa xác thực số điện thoại","warning_phone_number_you_have_verified":"Số điện thoại của bạn đã xác minh","error_customer_access_page_here":"Quý khách chưa được truy cập trang này","skip_authenction":"Bỏ qua xác thực","error_enter_phone_invalid":"Khách hàng vui lòng nhập số điện thoại hợp lệ","error_info_invalid":"Thông tin không hợp lệ","error_code_verify_required":"Vui lòng nhập mã xác thực OTP","save_info_failed":"Lưu thông tin thất bại","save_info_success":"Lưu thông tin thành công","news":"Tin Tức","back_to_home":"Quay lại trang chủ","content_404":"Xin lỗi! Trang bạn đang tìm kiếm không tồn tại.","mail_welcome":"Xin chào: Anh\/Chị","best_regards":"Trân trọng,","admin_website":"Ban quản trị","lost_password_subject":"Yêu cầu mật khẩu mới cho tài khoản!","lost_password_info":"Chúng tôi vừa nhận được yêu cầu khôi phục mật khẩu từ phía bạn. Vui lòng nhấn vào","lost_password_link":"đường dẫn","lost_password_active":"sau để kích hoạt mật khẩu mới.","news_password":"Mật khẩu mới:","account":"Tài khoản:","lost_password_contact":"Nếu Anh\/chị có bất kỳ câu hỏi nào, xin liên hệ với chúng tôi qua mail","product":"Sản phẩm","service":"Dịch vụ","onepay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán OnePay.vn","product_payment_onepay":"Thanh toán OnePay","product_payment_onepay_atm":"OnePay cổng nội địa","product_payment_onepay_int":"OnePay cổng quốc tế","napas_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Napas","product_payment_napas":"Thanh toán NaPas","product_payment_napas_atm":"Thanh toán NaPas nội địa","product_payment_napas_int":"Thanh toán NaPas quốc tế","product_payment_sacombank":"Thanh toán qua Sacombank","paypal_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Paypal.com","product_payment_paypal":"Thanh toán PayPal","error_money_limit":"Số tiền lớn hơn mức cho phép của Paypal vui lòng chọn phương thức thanh toán khác","cart_paypal_express":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Paypal Express","vnpay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Vnpayment.vn","product_payment_vnpay":"Thanh toán VNPAY","zalopay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán ZaloPay","product_payment_zalopay":"Thanh toán ZaloPay","product_payment_zalopay_app":"Thanh toán qua ví ZaloPay","product_payment_zalopay_atm":"Thanh toán ZaloPay cổng ATM","product_payment_zalopay_int":"Thanh toán ZaloPay cổng Visa\/MasterCard","error_zalopay_create_url_fail":"Tạo thanh toán qua ZaloPay thất bại. Vui lòng kiểm tra lại thông tin đơn hàng khi thanh toán.","zalopay_create_url_error":"ZaloPay tạo đơn hàng thất bại.","error_zalopay_payment_int":"Số tiền tối thiểu thanh toán qua cổng ZaloPay là 10.000đ","momo_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán MoMo","product_payment_momo":"Thanh toán qua ví MoMo","error_momo_create_url_fail":"Tạo thanh toán qua MoMo thất bại. Vui lòng kiểm tra lại thông tin đơn hàng khi thanh toán.","momo_create_url_error":"MoMo tạo đơn hàng thất bại.","error_momo_payment":"Số tiền tối thiểu thanh toán qua cổng MoMo là 1000đ","addon_video_relate":"Video liên quan","addon_video_empty":"Không có video thuộc chủ đề này","addon_video_error_notfound":"Không tìm thấy video trên hệ thống"}

{"id":666683,"name":"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT","desc":"Khi ChatGPT mới xuất hiện, c&ocirc;ng ty n&agrave;y đ&atilde; coi thường v&agrave; kh&ocirc;ng cho rằng đ&acirc;y l&agrave; mối đe dọa cho đến khi phải &quot;muối mặt&quot; đến đề nghị hợp t&aacute;c c&ugrave;ng OpenAI.<\/strong><\/em><\/p>\n","content":"<img alt=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT\" src=\"https:\/\/cafefcdn.com\/thumb_w\/640\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/avatar1731300464935-1731300466312371550391.png\" \/><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nTờ Wall Street Journal (WSJ) cho biết hầu hết c&aacute;c c&ocirc;ng ty đang phải đối ph&oacute; với một thế giới thay đổi nhanh ch&oacute;ng v&igrave; tr&iacute; th&ocirc;ng minh nh&acirc;n tạo (AI). Thậm ch&iacute; c&oacute; những c&ocirc;ng ty như Chegg đ&atilde; mất đến 99% gi&aacute; trị v&igrave; sự ra đời của ChatGPT.<\/p>\n\nTrong suốt nhiều năm, Chegg l&agrave; c&ocirc;ng ty gi&aacute;o dục trực tuyến chuy&ecirc;n cung cấp nguồn th&ocirc;ng tin hữu &iacute;ch cho những sinh vi&ecirc;n muốn được trợ gi&uacute;p l&agrave;m b&agrave;i tập về nh&agrave; hoặc một c&ocirc;ng cụ tiềm năng để chống đạo văn. Sự chuyển đổi sang học trực tuyến trong thời kỳ đại dịch đ&atilde; khiến số lượng đăng k&yacute; v&agrave; gi&aacute; cổ phiếu của c&ocirc;ng ty tăng l&ecirc;n mức cao kỷ lục.<\/p>\n\nThế rồi ChatGPT xuất hiện l&agrave;m đảo lộn mọi thứ.<\/p>\n\n<figure type=\"Photo\">\n<a data-fancybox=\"img-lightbox\" href=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/076646247d8813a409e5cb72c565a4935bec4263-1731300469901-1731300470016444247918.png\" target=\"_blank\" title=\"\"><img alt=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 1.\" data-original=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/076646247d8813a409e5cb72c565a4935bec4263-1731300469901-1731300470016444247918.png\" h=\"1115\" height=\"\" rel=\"lightbox\" src=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/076646247d8813a409e5cb72c565a4935bec4263-1731300469901-1731300470016444247918.png\" title=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 1.\" type=\"photo\" w=\"1507\" width=\"\" \/><\/a><\/p>\n<\/figure>\n\nĐột nhi&ecirc;n sinh vi&ecirc;n c&oacute; một giải ph&aacute;p thay thế miễn ph&iacute; cho c&aacute;c c&acirc;u trả lời m&agrave; Chegg đ&atilde; d&agrave;nh nhiều năm để ph&aacute;t triển. Giờ đ&acirc;y thay v&igrave; &quot;Chegging&quot; giải ph&aacute;p l&agrave;m luận văn th&igrave; c&aacute;c sinh vi&ecirc;n bắt đầu hủy đăng k&yacute; Chegg để v&agrave;o ChatGPT t&igrave;m c&acirc;u trả lời.<\/p>\n\nVậy l&agrave; kể từ khi sản phẩm của nh&agrave; OpenAI ra mắt, Chegg đ&atilde; mất hơn nửa triệu người đăng k&yacute; g&oacute;i sản phẩm c&oacute; gi&aacute; 19,95 USD\/th&aacute;ng. Đ&acirc;y l&agrave; g&oacute;i dịch vụ bao gồm c&aacute;c c&acirc;u trả lời được viết sẵn cho c&aacute;c c&acirc;u hỏi trong s&aacute;ch gi&aacute;o khoa v&agrave; sự trợ gi&uacute;p theo y&ecirc;u cầu từ c&aacute;c chuy&ecirc;n gia viết luận văn.<\/p>\n\nHậu quả l&agrave; cổ phiếu của Chegg mất đến 99% gi&aacute; trị so với đầu năm 2021, bốc hơi 14,5 tỷ USD vốn h&oacute;a thị trường.<\/p>\n\nThậm ch&iacute; c&aacute;c chủ nợ c&ograve;n lo ngại rằng Chegg kh&ocirc;ng kiếm đủ tiền để trả c&aacute;c khoản tr&aacute;i phiếu đ&aacute;o hạn.<\/p>\n\nVật lộn<\/strong><\/p>\n\nMặc d&ugrave; Chegg đ&atilde; x&acirc;y dựng c&aacute;c sản phẩm AI của ri&ecirc;ng m&igrave;nh nhưng c&ocirc;ng ty vẫn đang phải vật lộn để thuyết phục kh&aacute;ch h&agrave;ng v&agrave; nh&agrave; đầu tư rằng doanh nghiệp vẫn c&oacute; gi&aacute; trị trong một thị trường bị ChatGPT đảo lộn.<\/p>\n\n&quot;Miễn ph&iacute;, tức thời v&agrave; kh&ocirc;ng phải lo lắng về qu&aacute; nhiều vấn đề&quot; l&agrave; những ưu thế m&agrave; sinh vi&ecirc;n MBA Jonah Tang tại Đại học Point Loma Nazarene ở San Diego cho biết khi sử dụng ChatGPT để hỗ trợ l&agrave;m b&agrave;i tập về nh&agrave; so với Chegg.<\/p>\n\nMột cuộc khảo s&aacute;t sinh vi&ecirc;n đại học do ng&acirc;n h&agrave;ng đầu tư Needham thực hiện cho thấy chỉ 30% sinh vi&ecirc;n c&oacute; &yacute; định sử dụng Chegg trong học kỳ n&agrave;y, giảm so với mức 38% v&agrave;o m&ugrave;a xu&acirc;n năm 2024. Tr&aacute;i lại, c&oacute; khoảng 62% sinh vi&ecirc;n c&oacute; kế hoạch sử dụng ChatGPT, tăng so với mức 43% c&ugrave;ng kỳ.<\/p>\n\n&quot;T&ocirc;i lo ngại sự sụt giảm doanh thu của Chegg kh&ocirc;ng mang t&iacute;nh tạm thời m&agrave; thi&ecirc;n về sự sụp đổ về cấu tr&uacute;c kinh doanh hơn&quot;, nh&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch Ryan MacDonald của Needham cho biết.<\/p>\n\nGi&aacute;m đốc điều h&agrave;nh Dan Rosensweig của Chegg trong hơn một thập kỷ đ&atilde; phải từ chức v&agrave;o th&aacute;ng 6\/2024 sau khi cổ phiếu lao dốc.<\/p>\n\nVị CEO mới l&agrave; Nathan Schultz vừa mới l&ecirc;n nắm quyền đ&atilde; sa thải 441 nh&acirc;n vi&ecirc;n, tương đương &frac14; lao động của Chegg.<\/p>\n\n<figure type=\"Photo\">\n<a data-fancybox=\"img-lightbox\" href=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/2024-11-11105856-1731300470713-17313004709021489180419.png\" target=\"_blank\" title=\"\"><img alt=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 2.\" data-original=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/2024-11-11105856-1731300470713-17313004709021489180419.png\" h=\"1115\" height=\"\" rel=\"lightbox\" src=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/2024-11-11105856-1731300470713-17313004709021489180419.png\" title=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 2.\" type=\"photo\" w=\"1507\" width=\"\" \/><\/a><\/p>\n<\/figure>\n\nNgo&agrave;i ra, &ocirc;ng Schultz c&ograve;n vạch ra kế hoạch đa dạng h&oacute;a kinh doanh thay v&igrave; phụ thuộc v&agrave;o mảng l&agrave;m hộ b&agrave;i tập cho sinh vi&ecirc;n như trước đ&acirc;y.<\/p>\n\nC&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu tại Đại học Illinois tại Urbana-Champaign đ&atilde; tiến h&agrave;nh một nghi&ecirc;n cứu v&agrave; ph&aacute;t hiện ra rằng những &quot;trung t&acirc;m đạo văn&quot; cho c&aacute;c b&agrave;i tiểu luận như Chegg giờ đ&acirc;y bị thay thế bởi ChatGPT. Sinh vi&ecirc;n hiện chỉ cần đặt c&acirc;u hỏi v&agrave; chatbot n&agrave;y sẽ tự động đưa ra giải ph&aacute;p thay v&igrave; phải trả tiền h&agrave;ng th&aacute;ng tr&ecirc;n Chegg.<\/p>\n\nCoi thường ChatGPT<\/strong><\/p>\n\nKhởi điểm của Chegg vốn chỉ l&agrave; một bảng tin trực tuyến cho sinh vi&ecirc;n Đại học Tiểu bang Iowa với gh&eacute;p từ của &quot;G&agrave;&quot; (Chicken) v&agrave; &quot;Trứng&quot; (Egg).<\/p>\n\nBan đầu Chegg ph&aacute;t triển th&agrave;nh một c&ocirc;ng ty cho thu&ecirc; s&aacute;ch gi&aacute;o khoa v&agrave;o những năm 2000 v&agrave; bắt đầu cung cấp c&aacute;c hướng dẫn học tập trực tuyến do con người tạo ra v&agrave;o những năm 2010.<\/p>\n\nThế rồi Cựu CEO Rosensweig tiếp quản Chegg v&agrave;o năm 2010 v&agrave; bắt đầu hướng đến mảng dịch vụ l&agrave;m b&agrave;i tập về nh&agrave; online, đồng thời ph&aacute;t triển c&aacute;c chương tr&igrave;nh hướng dẫn t&agrave;i ch&iacute;nh trực tuyến cho sinh vi&ecirc;n.<\/p>\n\nSau qu&atilde;ng thời gian th&agrave;nh c&ocirc;ng ngắn ngủi hậu đại dịch, c&aacute;c nh&acirc;n vi&ecirc;n của Chegg đ&atilde; đề nghị ph&aacute;t triển c&ocirc;ng cụ AI để tự động h&oacute;a c&aacute;c c&acirc;u hỏi b&agrave;i tập về nh&agrave; v&agrave; luận văn của kh&aacute;ch h&agrave;ng sinh vi&ecirc;n nhưng l&atilde;nh đạo của Chegg từ chối.<\/p>\n\nNgay cả khi ChatGPT xuất hiện, ban l&atilde;nh đạo Chegg cũng cho rằng đ&acirc;y kh&ocirc;ng phải mối đe dọa v&igrave; chatbot n&agrave;y thường cho những c&acirc;u trả lời kh&ocirc;ng ch&iacute;nh x&aacute;c v&agrave; c&ograve;n nhiều lỗi.<\/p>\n\nThế nhưng chỉ trong v&agrave;i th&aacute;ng, khi ng&agrave;y c&agrave;ng nhiều kh&aacute;ch h&agrave;ng sinh vi&ecirc;n chuyển sang ChatGPT như một c&ocirc;ng cụ hỗ trợ học tập th&igrave; Chegg mới nhận ra sai lầm của m&igrave;nh, tuy nhi&ecirc;n mọi thứ đ&atilde; qu&aacute; muộn.<\/p>\n\n<figure type=\"Photo\">\n<a data-fancybox=\"img-lightbox\" href=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/2024-11-11105752-1731300472606-1731300472706237579723.png\" target=\"_blank\" title=\"\"><img alt=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 3.\" data-original=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/2024-11-11105752-1731300472606-1731300472706237579723.png\" h=\"1115\" height=\"\" rel=\"lightbox\" src=\"https:\/\/cafefcdn.com\/203337114487263232\/2024\/11\/11\/2024-11-11105752-1731300472606-1731300472706237579723.png\" title=\"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT- Ảnh 3.\" type=\"photo\" w=\"1507\" width=\"\" \/><\/a><\/p>\n<\/figure>\n\nCuối c&ugrave;ng CEO thời đ&oacute; l&agrave; Rosensweig đ&atilde; phải &quot;muối mặt&quot; đi gặp gi&aacute;m đốc điều h&agrave;nh Sam Altman của OpenAI đề nghị hợp t&aacute;c d&ugrave; trước đ&oacute; coi thường ChatGPT.<\/p>\n\nKết quả của cuộc gặp n&agrave;y l&agrave; một dịch vụ AI c&oacute; t&ecirc;n Cheggmate, chuy&ecirc;n sử dụng kho lưu trữ h&agrave;ng triệu c&acirc;u trả lời của Chegg v&agrave; GPT-4 để trả lời ngay lập tức c&aacute;c c&acirc;u hỏi của sinh vi&ecirc;n.<\/p>\n\nTrớ tr&ecirc;u thay khi Cheggmate được vận h&agrave;nh, cổ phiếu c&ocirc;ng ty lại giảm 48% trong một phi&ecirc;n v&igrave; nh&agrave; đầu tư nhận ra rằng kỷ nguy&ecirc;n AI bắt đầu dần thay thế được Chegg v&agrave; m&ocirc; h&igrave;nh kinh doanh th&agrave;nh c&ocirc;ng trước đ&acirc;y đ&atilde; sụp đổ.<\/p>\n\nSau khi t&acirc;n CEO Schultz l&ecirc;n nắm quyền, &ocirc;ng quyết định từ bỏ Cheggmate v&agrave; chuyển hướng đa dạng h&oacute;a sản phẩm. Với Schultz, Cheggmate chẳng kh&aacute;c n&agrave;o một sự thừa nhận thất bại của Chegg trước ChatGPT.<\/p>\n\nDoanh thu của Chegg đ&atilde; giảm 11% trong qu&yacute; II\/2024 so với c&ugrave;ng kỳ năm trước, mức giảm lớn nhất kể từ năm 2017. C&aacute;c nh&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch Phố Wall dự b&aacute;o doanh số qu&yacute; III\/2024 sắp được c&ocirc;ng bố của Chegg sẽ giảm 15%.<\/p>\n\n*Nguồn: WSJ<\/p>\n\nTheo Băng Băng (Nhịp sống thị trường)<\/strong><\/em><\/p>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/2024-11-11105856-1731300470713-17313004709021489180419.png?t=1753089960","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/2024-11-11105856-1731300470713-17313004709021489180419.png?t=1774875628","tags":["trí thông minh nhân tạo","giáo dục trực tuyến"],"count_view":317,"seo_name":"mot-cong-ty-mat-99-gia-tri-vi-chatgpt","date_update":1731321283,"date_created_format":1731321437,"meta_title":"Một công ty mất 99% giá trị vì ChatGPT","meta_desc":"Khi ChatGPT mới xuất hiện, công ty này đã coi thường và không cho rằng đây là mối đe dọa cho đến khi phải \"muối mặt\" đến đề nghị hợp tác cùng OpenAI.","meta_keyword":"trí thông minh nhân tạo, giáo dục trực tuyến","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/mot-cong-ty-mat-99-gia-tri-vi-chatgpt","title_page":"Tin tức","relate_object_id":666683,"company_logo":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","company_name":"GISA","company_email":"info@gisa.edu.vn","company_phone":"0818.711.799","company_address":"29 Nguyễn Khắc Nhu, P. Cầu Ông Lãnh, (Q. 1), TP. HCM, Việt Nam","company_fax":"","date_now":1776615074,"company_tags":[],"search_keyword":null,"facebook_comment":"https:\/\/gisa.edu.vn\/mot-cong-ty-mat-99-gia-tri-vi-chatgpt","breadscrumb":[{"url":"https:\/\/gisa.edu.vn","name":"Trang chủ","icon":"","active":false},{"url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/tin-tuc","name":"Tin tức","icon":"","active":false},{"url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/tin-tuc-1712655344","name":"Tin tức","icon":"","active":true}],"list_products_tmp":[],"list_section":[{"id":510269,"name":"SECTION-274990","seo_name":"#w30s-section-510269","url":"#w30s-section-510269"},{"id":609987,"name":"Header","seo_name":"#w30s-section-609987","url":"#w30s-section-609987"},{"id":457442,"name":"SECTION-336","seo_name":"#w30s-section-457442","url":"#w30s-section-457442"},{"id":448900,"name":"SECTION-736","seo_name":"#w30s-section-448900","url":"#w30s-section-448900"},{"id":448919,"name":"SECTION-26765","seo_name":"#w30s-section-448919","url":"#w30s-section-448919"},{"id":448896,"name":"SECTION-26136","seo_name":"#w30s-section-448896","url":"#w30s-section-448896"},{"id":448898,"name":"SECTION-60221","seo_name":"#w30s-section-448898","url":"#w30s-section-448898"}],"type_page":7,"id_page":302395,"widget_12543201":{"content_data":[{"id":49289,"title":"Viet Nam","code":"vn","is_expires":false,"is_active":1},{"id":49290,"title":"American","code":"us","is_expires":false,"is_active":0}]},"widget_11217554":{"content_data":{"content":""}},"widget_11217552":{"content_data":[]},"widget_14426475":{"content_data":{"content":"Buy"}},"widget_14426478":{"content_data":{"content":"Buy"}},"widget_14426485":{"content_data":{"content":"Đăng ký"}},"widget_14426479":{"content_data":[{"id":49289,"title":"Viet Nam","code":"vn","is_expires":false,"is_active":1},{"id":49290,"title":"American","code":"us","is_expires":false,"is_active":0}]},"widget_11258616":{"content_data":{"content":""}},"widget_11258614":{"content_data":[]},"widget_11258608":{"content_data":[{"id":49289,"title":"Viet Nam","code":"vn","is_expires":false,"is_active":1},{"id":49290,"title":"American","code":"us","is_expires":false,"is_active":0}]},"widget_12345318":{"content_data":{"content":"Global Institute for sustainable development and advanced management"}},"widget_11217885":{"content_data":{"content":"Chia sẻ:"}},"widget_11217889":{"content_data":{"content":"Tin tức liên quan"}},"widget_11217890":{"content_data":[{"id":722677,"name":"Kiến nghị chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm để sớm có các đại học nghiên cứu đẳng cấp","desc":"GDVN - D&ugrave; mỗi năm ng&acirc;n s&aacute;ch đầu tư đ&aacute;ng kể nhưng số lượng c&ocirc;ng tr&igrave;nh c&ocirc;ng bố quốc tế v&agrave; s&aacute;ng chế hữu &iacute;ch tại c&aacute;c Viện H&agrave;n l&acirc;m c&ograve;n hạn chế.<\/p>\n","content":"Kể từ sau C&aacute;ch mạng Th&aacute;ng T&aacute;m năm 1945, đặc biệt l&agrave; sau khi thiết lập quan hệ hợp t&aacute;c to&agrave;n diện với Li&ecirc;n X&ocirc;, Việt Nam đ&atilde; tiếp nhận m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức khoa học kiểu X&ocirc; viết &mdash; trong đ&oacute; Viện H&agrave;n l&acirc;m khoa học được xem l&agrave; &ldquo;đầu t&agrave;u nghi&ecirc;n cứu quốc gia&rdquo;, t&aacute;ch biệt khỏi hệ thống gi&aacute;o dục đại học. M&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y tiếp tục được củng cố sau năm 1975 v&agrave; định h&igrave;nh r&otilde; hơn từ cuối thập ni&ecirc;n 1980, với việc th&agrave;nh lập hệ thống c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n ng&agrave;nh dưới sự quản l&yacute; tập trung của Nh&agrave; nước.<\/p>\n\nTrong bối cảnh lịch sử đ&oacute;, việc x&acirc;y dựng Viện H&agrave;n l&acirc;m khoa học được coi l&agrave; một biểu tượng của uy t&iacute;n học thuật quốc gia, theo c&aacute;ch m&agrave; Li&ecirc;n X&ocirc; từng sử dụng khoa học như một c&ocirc;ng cụ ph&aacute;t triển nh&agrave; nước kế hoạch h&oacute;a tập trung. Mọi nguồn lực nghi&ecirc;n cứu (nh&acirc;n lực, vật lực, t&agrave;i ch&iacute;nh) đều được tập trung v&agrave;o hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu, t&aacute;ch rời khỏi c&aacute;c trường đại học &mdash; vốn chủ yếu đảm nhận chức năng đ&agrave;o tạo.<\/p>\n\nTuy nhi&ecirc;n, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y chứa đựng những khiếm khuyết mang t&iacute;nh cấu tr&uacute;c, vốn đ&atilde; bộc lộ r&otilde; ở Li&ecirc;n X&ocirc; từ thập ni&ecirc;n 1970 v&agrave; tiếp tục bộc lộ tại Việt Nam.<\/p>\n\nMột l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>t&aacute;ch rời giữa nghi&ecirc;n cứu v&agrave; đ&agrave;o tạo<\/p>\n\nKh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ v&agrave; nhiều nước phương T&acirc;y, nơi c&aacute;c đại học l&agrave; trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu, ở m&ocirc; h&igrave;nh X&ocirc; viết, trường đại học chỉ đ&oacute;ng vai tr&ograve; &ldquo;giảng dạy&rdquo;, c&ograve;n c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu mới l&agrave; nơi thực hiện c&aacute;c c&ocirc;ng tr&igrave;nh khoa học. Sự ph&acirc;n t&aacute;ch n&agrave;y đ&atilde;:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li>L&agrave;m cho kết quả nghi&ecirc;n cứu kh&oacute; lan tỏa v&agrave;o qu&aacute; tr&igrave;nh đ&agrave;o tạo v&agrave; đổi mới tri thức;<\/li>\n\t<li>G&acirc;y n&ecirc;n t&igrave;nh trạng &ldquo;thiếu m&aacute;u&rdquo; nghi&ecirc;n cứu trong c&aacute;c trường đại học, khiến chất lượng đ&agrave;o tạo sau đại học yếu;<\/li>\n\t<li>Hạn chế sự h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu mạnh gắn với đ&agrave;o tạo nghi&ecirc;n cứu sinh.<\/li>\n<\/ul>\n\nHai l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>cơ chế h&agrave;nh ch&iacute;nh h&oacute;a, bao cấp v&agrave; thiếu t&iacute;nh cạnh tranh<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh Li&ecirc;n X&ocirc; vận h&agrave;nh theo cơ chế bi&ecirc;n chế &ndash; cấp ph&aacute;t &ndash; kế hoạch, chứ kh&ocirc;ng theo cạnh tranh học thuật v&agrave; t&agrave;i trợ dự &aacute;n.<\/p>\n\nBa l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>ph&acirc;n mảnh hệ thống v&agrave; thiếu cơ chế phối hợp ngang<\/p>\n\nViện H&agrave;n l&acirc;m v&agrave; c&aacute;c viện trực thuộc bộ, ng&agrave;nh vận h&agrave;nh như những &ldquo;ốc đảo khoa học&rdquo; &mdash; thiếu cơ chế phối hợp v&agrave; chia sẻ dữ liệu, nh&acirc;n lực, thiết bị. Điều n&agrave;y l&agrave;m ph&acirc;n t&aacute;n nguồn lực nghi&ecirc;n cứu, g&acirc;y l&atilde;ng ph&iacute; ng&acirc;n s&aacute;ch v&agrave; hạn chế khả năng tạo ra đột ph&aacute;.<\/p>\n\nBốn l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>thiếu gắn kết với khu vực sản xuất v&agrave; đổi mới s&aacute;ng tạo<\/p>\n\nHệ thống viện h&agrave;n l&acirc;m kiểu X&ocirc; viết chủ yếu phục vụ c&aacute;c mục ti&ecirc;u kế hoạch h&oacute;a tập trung của Nh&agrave; nước, kh&ocirc;ng gắn với thị trường khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ. Sau khi Li&ecirc;n X&ocirc; tan r&atilde;, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y nhanh ch&oacute;ng bộc lộ sự tr&igrave; trệ, kh&ocirc;ng th&iacute;ch ứng với cơ chế thị trường. Tại Việt Nam, t&igrave;nh trạng n&agrave;y vẫn c&ograve;n r&otilde; n&eacute;t: C&aacute;c kết quả nghi&ecirc;n cứu &iacute;t được ứng dụng; Mối li&ecirc;n kết với doanh nghiệp gần như kh&ocirc;ng tồn tại hoặc mang t&iacute;nh h&igrave;nh thức; Thiếu cơ chế thương mại h&oacute;a c&ocirc;ng nghệ v&agrave; chuyển giao tri thức.<\/p>\n\nNăm l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>chưa tạo ra c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu thực thụ<\/p>\n\nDo bị &ldquo;r&uacute;t&rdquo; hết nguồn lực nghi&ecirc;n cứu về hệ thống viện, c&aacute;c trường đại học kh&oacute; c&oacute; điều kiện h&igrave;nh th&agrave;nh đội ngũ nghi&ecirc;n cứu mạnh, thiếu năng lực cạnh tranh quốc tế.<\/p>\n\nNhững hạn chế n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; vấn đề quản l&yacute;, m&agrave; l&agrave; vấn đề m&ocirc; h&igrave;nh ph&aacute;t triển khoa học v&agrave; gi&aacute;o dục đại học.<\/p>\n\nV&igrave; vậy, để hội nhập quốc tế v&agrave; n&acirc;ng cao năng lực khoa học quốc gia, Việt Nam cần một cuộc cải c&aacute;ch thể chế căn bản: chuyển từ m&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m h&agrave;nh ch&iacute;nh h&oacute;a sang m&ocirc; h&igrave;nh tri thức mở, đặt trung t&acirc;m ở đại học nghi&ecirc;n cứu &mdash; tương tự như c&aacute;ch Hoa Kỳ v&agrave; c&aacute;c nước OECD đ&atilde; thực hiện.<\/p>\n\nI. Những hạn chế của m&ocirc; h&igrave;nh Viện h&agrave;n l&acirc;m khoa học Li&ecirc;n X&ocirc; cũ ở Việt Nam<\/b><\/span><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh viện h&agrave;n l&acirc;m khoa học m&agrave; Việt Nam đang &aacute;p dụng hiện nay về cơ bản được kế thừa từ m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức khoa học của Li&ecirc;n X&ocirc; cũ. Đ&acirc;y l&agrave; m&ocirc; h&igrave;nh từng ph&aacute;t huy hiệu quả trong bối cảnh cơ chế kế hoạch h&oacute;a tập trung. Tuy nhi&ecirc;n, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng x&atilde; hội chủ nghĩa v&agrave; hội nhập quốc tế, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y đ&atilde; bộc lộ nhiều hạn chế mang t&iacute;nh cơ cấu, cơ chế v&agrave; thể chế.<\/p>\n\nThứ nhất,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>cấu tr&uacute;c tổ chức h&agrave;nh ch&iacute;nh h&oacute;a, ph&acirc;n mảnh v&agrave; cồng kềnh:<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh viện h&agrave;n l&acirc;m được tổ chức theo dạng h&agrave;nh ch&iacute;nh tập trung, t&aacute;ch biệt tương đối với hệ thống gi&aacute;o dục đại học. Hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu được tổ chức th&agrave;nh nhiều đơn vị trực thuộc Viện H&agrave;n l&acirc;m (ở Việt Nam c&oacute; Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học X&atilde; hội Việt Nam), hoạt động theo cơ chế đơn ng&agrave;nh, theo c&aacute;c lĩnh vực chuy&ecirc;n s&acirc;u.<\/p>\n\nĐiều n&agrave;y dẫn đến t&igrave;nh trạng: Mỗi viện chuy&ecirc;n ng&agrave;nh hoạt động độc lập, thiếu phối hợp, thiếu chia sẻ nguồn lực v&agrave; th&ocirc;ng tin; Phần lớn hoạt động nghi&ecirc;n cứu kh&ocirc;ng gắn kết với đ&agrave;o tạo; V&agrave; số lượng c&aacute;c đơn vị nghi&ecirc;n cứu nhiều nhưng quy m&ocirc; nhỏ, nguồn lực d&agrave;n trải v&agrave; hiệu suất thấp.<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/48636\/upload\/members\/z7145258261393_395826fb547c75517d2af194bd5c7e16.jpg\" \/><\/p>\n\nNguồn: Tiếng n&oacute;i Việt Nam VOV&nbsp;<\/em><\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\nThứ hai,<\/strong>&nbsp;<\/i>cơ chế quản l&yacute; h&agrave;nh ch&iacute;nh bao cấp, thiếu tự chủ v&agrave; s&aacute;ng tạo:<\/p>\n\nC&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu hoạt động chủ yếu dựa v&agrave;o ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước cấp ph&aacute;t h&agrave;ng năm. Cơ chế quản l&yacute; t&agrave;i ch&iacute;nh, nh&acirc;n sự, kế hoạch khoa học vẫn mang nặng t&iacute;nh h&agrave;nh ch&iacute;nh.<\/p>\n\nĐiều n&agrave;y dẫn đến việc c&aacute;c viện thiếu động lực cạnh tranh, thiếu khả năng huy động nguồn lực x&atilde; hội v&agrave; hợp t&aacute;c với khu vực doanh nghiệp; Nhiều c&ocirc;ng tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu mang t&iacute;nh &ldquo;cất ngăn k&eacute;o&rdquo;, &iacute;t được chuyển giao ứng dụng thực tế; Đội ngũ nghi&ecirc;n cứu bị r&agrave;ng buộc về h&agrave;nh ch&iacute;nh, kh&oacute; ph&aacute;t triển m&ocirc;i trường học thuật tự do.<\/p>\n\nThứ ba,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>t&aacute;ch rời giữa nghi&ecirc;n cứu khoa học v&agrave; đ&agrave;o tạo đại học:<\/p>\n\nMột đặc trưng rất cơ bản của m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y l&agrave; sự ph&acirc;n t&aacute;ch cứng nhắc giữa viện nghi&ecirc;n cứu v&agrave; trường đại học khiến kết quả nghi&ecirc;n cứu kh&oacute; lan tỏa v&agrave;o chương tr&igrave;nh đ&agrave;o tạo; Sinh vi&ecirc;n đại học v&agrave; sau đại học &iacute;t được tham gia v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n nghi&ecirc;n cứu thực chất; Thiếu đội ngũ nh&agrave; khoa học trẻ kế cận, dẫn đến t&igrave;nh trạng &ldquo;gi&agrave; h&oacute;a&rdquo; đội ngũ nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nThứ tư,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>thiếu cơ chế gắn kết với doanh nghiệp v&agrave; thị trường c&ocirc;ng nghệ:<\/p>\n\nTrong cơ chế kế hoạch h&oacute;a, viện nghi&ecirc;n cứu được xem như &ldquo;c&aacute;nh tay&rdquo; khoa học của nh&agrave; nước, kh&ocirc;ng cần trực tiếp tương t&aacute;c với thị trường. Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y trở n&ecirc;n lỗi thời v&igrave;: C&aacute;c viện thiếu cơ chế tự chủ t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; quản trị năng động; Kh&ocirc;ng h&igrave;nh th&agrave;nh được c&aacute;c mạng lưới hợp t&aacute;c với doanh nghiệp để thương mại h&oacute;a kết quả nghi&ecirc;n cứu; Tỷ lệ s&aacute;ng chế, bằng độc quyền s&aacute;ng chế, c&ocirc;ng nghệ được chuyển giao ra thị trường rất thấp.<\/p>\n\nThứ năm,<\/strong>&nbsp;<\/i>kh&oacute; hội nhập quốc tế v&agrave; th&iacute;ch ứng với m&ocirc; h&igrave;nh khoa học mở:<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y mang t&iacute;nh kh&eacute;p k&iacute;n, tập trung v&agrave;o hệ thống nội địa. Trong bối cảnh to&agrave;n cầu h&oacute;a, c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu theo m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y ở Việt Nam: Kh&oacute; tham gia mạng lưới nghi&ecirc;n cứu quốc tế do hạn chế về cơ chế hợp t&aacute;c v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh; &Iacute;t c&oacute; c&ocirc;ng bố quốc tế uy t&iacute;n; Kh&ocirc;ng ph&aacute;t huy được vai tr&ograve; của khoa học trong th&uacute;c đẩy đổi mới s&aacute;ng tạo quốc gia.<\/p>\n\nII. M&ocirc; h&igrave;nh Viện h&agrave;n l&acirc;m khoa học v&agrave; c&aacute;c tổ chức khoa học ở Hoa Kỳ<\/b><\/span><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh khoa học Hoa Kỳ c&oacute; đặc trưng rất kh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh Li&ecirc;n X&ocirc; cũ m&agrave; Việt Nam kế thừa. Thay v&igrave; tập trung v&agrave;o một hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu h&agrave;nh ch&iacute;nh t&aacute;ch biệt khỏi gi&aacute;o dục đại học, Hoa Kỳ ph&aacute;t triển một mạng lưới ph&acirc;n t&aacute;n, linh hoạt, gắn chặt với c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu, c&aacute;c viện độc lập, v&agrave; đặc biệt l&agrave; khu vực tư nh&acirc;n. Trong đ&oacute;, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ (National Academy of Sciences &mdash; NAS) đ&oacute;ng vai tr&ograve; tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học độc lập cho Ch&iacute;nh phủ, chứ kh&ocirc;ng trực tiếp điều h&agrave;nh c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu như m&ocirc; h&igrave;nh Li&ecirc;n X&ocirc; cũ.<\/p>\n\nMột l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>cấu tr&uacute;c tổ chức tinh gọn, tập trung v&agrave;o tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch:<\/p>\n\nViện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ được th&agrave;nh lập từ năm 1863 theo một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ, nhằm &ldquo;cung cấp lời khuy&ecirc;n độc lập, kh&aacute;ch quan v&agrave; chuy&ecirc;n s&acirc;u cho Ch&iacute;nh phủ về c&aacute;c vấn đề khoa học, c&ocirc;ng nghệ v&agrave; y tế.&rdquo;<\/p>\n\nNAS kh&ocirc;ng trực tiếp quản l&yacute; một hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu đồ sộ m&agrave; hoạt động chủ yếu th&ocirc;ng qua mạng lưới c&aacute;c ủy ban, hội đồng chuy&ecirc;n m&ocirc;n, quy tụ c&aacute;c nh&agrave; khoa học h&agrave;ng đầu từ khắp c&aacute;c trường đại học v&agrave; viện nghi&ecirc;n cứu trong nước. Khi Ch&iacute;nh phủ cần &yacute; kiến về một vấn đề khoa học th&igrave; NAS sẽ th&agrave;nh lập một hội đồng chuy&ecirc;n đề để tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch.<\/p>\n\nNAS ho&agrave;n to&agrave;n độc lập về học thuật, kh&ocirc;ng chịu sự chỉ đạo h&agrave;nh ch&iacute;nh trực tiếp của Ch&iacute;nh phủ, d&ugrave; kinh ph&iacute; một phần do ng&acirc;n s&aacute;ch li&ecirc;n bang hỗ trợ.<\/p>\n\nHai l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>tuyển chọn hội vi&ecirc;n (viện sĩ) tinh hoa, dựa tr&ecirc;n th&agrave;nh tựu khoa học xuất sắc:<\/p>\n\nKh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh bao cấp, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ hoạt động theo nguy&ecirc;n tắc tự quản học thuật. NAS c&oacute; khoảng 2.500 hội vi&ecirc;n ch&iacute;nh thức v&agrave; hơn 500 hội vi&ecirc;n quốc tế (theo thống k&ecirc; những năm gần đ&acirc;y). Hội vi&ecirc;n chỉ được bầu chọn khi c&oacute; th&agrave;nh tựu khoa học xuất sắc, được cộng đồng khoa học c&ocirc;ng nhận rộng r&atilde;i.<\/p>\n\nViệc bầu chọn được thực hiện hằng năm, th&ocirc;ng qua quy tr&igrave;nh đề cử &ndash; phản biện &ndash; bầu phiếu k&iacute;n, bảo đảm t&iacute;nh độc lập, minh bạch v&agrave; học thuật cao.<\/p>\n\nViệc trở th&agrave;nh viện sĩ NAS l&agrave; một trong những vinh dự cao nhất trong đời một nh&agrave; khoa học Hoa Kỳ, nhưng kh&ocirc;ng mang t&iacute;nh &ldquo;h&agrave;nh ch&iacute;nh&rdquo; hay &ldquo;chức vụ quyền lực&rdquo;. Họ kh&ocirc;ng được hưởng lương từ NAS, m&agrave; tiếp tục l&agrave;m việc ở c&aacute;c trường đại học, viện nghi&ecirc;n cứu hoặc doanh nghiệp.<\/p>\n\nCh&iacute;nh nhờ cơ chế n&agrave;y, NAS duy tr&igrave; được uy t&iacute;n học thuật cực kỳ cao, trở th&agrave;nh &ldquo;tiếng n&oacute;i khoa học&rdquo; c&oacute; trọng lượng trong c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch quốc gia.<\/p>\n\nBa l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>gắn kết chặt chẽ với c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu:<\/p>\n\nKh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh t&aacute;ch rời viện &ndash; trường ở Việt Nam, phần lớn c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu khoa học của Hoa Kỳ được thực hiện ngay tại c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu. C&aacute;c trường n&agrave;y c&oacute;:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Hệ thống viện &ndash; trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n s&acirc;u, hoạt động tự chủ v&agrave; cạnh tranh c&ocirc;ng khai để nhận t&agrave;i trợ từ nh&agrave; nước v&agrave; doanh nghiệp.<\/li>\n\t<li>Cơ chế linh hoạt để c&aacute;c gi&aacute;o sư, nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu đồng thời đảm nhiệm đ&agrave;o tạo sau đại học, hướng dẫn nghi&ecirc;n cứu sinh, v&agrave; triển khai c&aacute;c đề t&agrave;i.<\/li>\n\t<li>Kết quả nghi&ecirc;n cứu được chuyển h&oacute;a trực tiếp th&agrave;nh c&ocirc;ng bố quốc tế, s&aacute;ng chế, hoặc thương mại h&oacute;a th&ocirc;ng qua c&aacute;c văn ph&ograve;ng chuyển giao c&ocirc;ng nghệ của đại học.<\/li>\n\t<li>NAS kh&ocirc;ng điều h&agrave;nh c&aacute;c cơ sở nghi&ecirc;n cứu n&agrave;y, nhưng kết nối v&agrave; quy tụ những nh&agrave; khoa học ưu t&uacute; trong hệ thống đ&oacute; v&agrave;o mạng lưới tư vấn chiến lược quốc gia. Điều n&agrave;y gi&uacute;p ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học của Hoa Kỳ b&aacute;m s&aacute;t thực tiễn nghi&ecirc;n cứu v&agrave; đổi mới s&aacute;ng tạo.<\/li>\n<\/ul>\n\nBốn l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh đa dạng, tự chủ cao:<\/p>\n\nKinh ph&iacute; hoạt động nghi&ecirc;n cứu ở Hoa Kỳ kh&ocirc;ng chỉ đến từ ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước m&agrave; c&ograve;n từ: C&aacute;c quỹ nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n bang (NSF, NIH, DOE&hellip;); C&aacute;c tập đo&agrave;n c&ocirc;ng nghệ v&agrave; c&ocirc;ng nghiệp tư nh&acirc;n; C&aacute;c quỹ từ thiện, quỹ t&agrave;i trợ nghi&ecirc;n cứu (như Gates Foundation, Ford Foundation); V&agrave; từ ch&iacute;nh nguồn thu chuyển giao c&ocirc;ng nghệ của c&aacute;c trường đại học.<\/p>\n\nNAS chỉ sử dụng một phần nhỏ ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước để vận h&agrave;nh cơ cấu tổ chức tư vấn; c&ograve;n c&aacute;c hoạt động nghi&ecirc;n cứu thực chất được thực hiện ph&acirc;n t&aacute;n ở c&aacute;c trường đại học, trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu c&ocirc;ng v&agrave; tư. Ch&iacute;nh m&ocirc; h&igrave;nh t&agrave;i ch&iacute;nh đa dạng v&agrave; cạnh tranh n&agrave;y tạo ra động lực s&aacute;ng tạo mạnh mẽ, cơ chế s&agrave;ng lọc tự nhi&ecirc;n c&aacute;c tổ chức nghi&ecirc;n cứu yếu k&eacute;m v&agrave; khả năng ứng ph&oacute; linh hoạt.<\/p>\n\nNăm l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>t&aacute;c động ch&iacute;nh s&aacute;ch v&agrave; hội nhập quốc tế mạnh mẽ:<\/p>\n\nNAS c&oacute; ảnh hưởng s&acirc;u rộng đến ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ của Hoa Kỳ thể hiện: Hằng năm, NAS ban h&agrave;nh h&agrave;ng chục b&aacute;o c&aacute;o chiến lược gửi Quốc hội v&agrave; Ch&iacute;nh phủ. Nhiều khuyến nghị trở th&agrave;nh căn cứ x&acirc;y dựng ch&iacute;nh s&aacute;ch về năng lượng, gi&aacute;o dục STEM, AI, biến đổi kh&iacute; hậu, y tế cộng đồng&hellip;Đặc biệt, do hội tụ c&aacute;c nh&agrave; khoa học h&agrave;ng đầu thế giới, NAS cũng l&agrave; một trung t&acirc;m hợp t&aacute;c quốc tế, tạo sức h&uacute;t mạnh mẽ đối với c&aacute;c chương tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu to&agrave;n cầu.<\/p>\n\nTừ những ph&acirc;n t&iacute;ch tr&ecirc;n cho thấy, m&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ kh&ocirc;ng phải l&agrave; một hệ thống quản l&yacute; nghi&ecirc;n cứu tập trung, m&agrave; l&agrave; một thiết chế tư vấn khoa học tinh hoa, độc lập, dựa v&agrave;o sức mạnh của mạng lưới c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu. Ch&iacute;nh nhờ vậy, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y vừa tinh gọn, vừa c&oacute; năng lực học thuật v&agrave; ảnh hưởng ch&iacute;nh s&aacute;ch s&acirc;u rộng.<\/p>\n<\/article>\n\nIII. Đối chiếu hai m&ocirc; h&igrave;nh v&agrave; khả năng cải tổ Viện H&agrave;n l&acirc;m khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam<\/b><\/span><\/p>\n\nViệc ph&acirc;n t&iacute;ch đối chiếu hai m&ocirc; h&igrave;nh gi&uacute;p nhận diện r&otilde; những điểm yếu mang t&iacute;nh cấu tr&uacute;c của hệ thống hiện nay, từ đ&oacute; đề xuất một lộ tr&igrave;nh cải tổ ph&ugrave; hợp.<\/p>\n\n1. So s&aacute;nh cấu tr&uacute;c tổ chức:<\/em><\/strong><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh X&ocirc; viết &ndash; Việt Nam hiện nay:<\/u>&nbsp;Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam hiện quản l&yacute; trực tiếp h&agrave;ng trăm viện, trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu với cơ chế vận h&agrave;nh h&agrave;nh ch&iacute;nh. Tổ chức n&agrave;y vừa l&agrave; cơ quan nghi&ecirc;n cứu, vừa đ&oacute;ng vai tr&ograve; quản l&yacute; nh&agrave; nước tr&ecirc;n thực tế đối với nhiều lĩnh vực khoa học. Điều n&agrave;y tạo ra một bộ m&aacute;y cồng kềnh, chồng ch&eacute;o, thiếu động lực s&aacute;ng tạo v&agrave; kh&oacute; th&iacute;ch ứng với thay đổi c&ocirc;ng nghệ nhanh ch&oacute;ng.<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ:&nbsp;<\/u>NAS kh&ocirc;ng trực tiếp điều h&agrave;nh viện nghi&ecirc;n cứu m&agrave; tập trung v&agrave;o tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch. C&aacute;c nghi&ecirc;n cứu thực chất được tiến h&agrave;nh ở c&aacute;c trường đại học v&agrave; viện độc lập, vận h&agrave;nh linh hoạt, tự chủ. Nh&agrave; nước đầu tư c&oacute; trọng t&acirc;m, tạo m&ocirc;i trường cạnh tranh học thuật v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh.<\/p>\n\nNhư vậy, nếu m&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ t&aacute;ch bạch r&otilde; chức năng tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học quốc gia (NAS) với chức năng thực hiện nghi&ecirc;n cứu khoa học (trường đại học, viện chuy&ecirc;n ng&agrave;nh) th&igrave; m&ocirc; h&igrave;nh Việt Nam hiện nay lại dồn cả hai chức năng v&agrave;o một thiết chế, dẫn đến ph&acirc;n t&aacute;n nguồn lực.<\/p>\n\nMột trong những điểm yếu của Việt Nam hiện nay l&agrave; nghi&ecirc;n cứu khoa học bị t&aacute;ch khỏi trường đại học. Điều n&agrave;y l&agrave;m triệt ti&ecirc;u khả năng h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu thực sự, vốn l&agrave; xương sống của c&aacute;c nền khoa học ph&aacute;t triển.<\/p>\n\nNgược lại, ở Hoa Kỳ, nghi&ecirc;n cứu v&agrave; đ&agrave;o tạo l&agrave; hai mặt của một chỉnh thể thống nhất: Nghi&ecirc;n cứu được tiến h&agrave;nh trong c&aacute;c đại học, gắn trực tiếp với chương tr&igrave;nh sau đại học; C&aacute;c gi&aacute;o sư đại học l&agrave; lực lượng nghi&ecirc;n cứu chủ lực; Việc chuyển giao c&ocirc;ng nghệ v&agrave; đổi mới s&aacute;ng tạo diễn ra ngay trong kh&ocirc;ng gian đại học. Ch&iacute;nh sự gắn kết chặt chẽ giữa nghi&ecirc;n cứu &ndash; đ&agrave;o tạo &ndash; đổi mới s&aacute;ng tạo n&agrave;y l&agrave; yếu tố tạo n&ecirc;n sức mạnh của nền khoa học Hoa Kỳ.<\/p>\n\n2. M&ocirc;&nbsp;h&igrave;nh hiện h&agrave;nh g&acirc;y ph&acirc;n t&aacute;n nguồn lực &ndash; giảm hiệu suất đầu tư:<\/em><\/strong><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m theo kiểu X&ocirc; viết ở Việt Nam đ&atilde; bộc lộ những hệ quả như: Viện nhỏ, manh m&uacute;n, hoạt động theo kiểu nhiệm vụ ng&acirc;n s&aacute;ch thường xuy&ecirc;n, &iacute;t c&ocirc;ng bố quốc tế, hầu như kh&ocirc;ng c&oacute; sản phẩm c&ocirc;ng nghệ chuyển giao; Phần lớn kinh ph&iacute; nghi&ecirc;n cứu dựa v&agrave;o ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước, kh&ocirc;ng tạo &aacute;p lực n&acirc;ng cao chất lượng đầu ra.<\/p>\n\nV&agrave; do kh&ocirc;ng gắn với đại học, nhiều viện bị &ldquo;đ&oacute;ng khung&rdquo; trong bi&ecirc;n chế h&agrave;nh ch&iacute;nh, thiếu sức h&uacute;t với thế hệ trẻ, đặc biệt l&agrave; c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu sinh v&agrave; nh&agrave; khoa học trẻ t&agrave;i năng.<\/p>\n\nĐặc biệt, d&ugrave; mỗi năm ng&acirc;n s&aacute;ch đầu tư đ&aacute;ng kể nhưng số lượng c&ocirc;ng tr&igrave;nh c&ocirc;ng bố quốc tế v&agrave; s&aacute;ng chế hữu &iacute;ch c&ograve;n hạn chế.<\/p>\n\nTrong khi đ&oacute;, m&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ (v&agrave; nhiều nước OECD) cho thấy khi nghi&ecirc;n cứu gắn với đại học v&agrave; thị trường, một đồng ng&acirc;n s&aacute;ch đầu tư c&oacute; thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa gấp nhiều lần, th&ocirc;ng qua c&ocirc;ng bố khoa học, s&aacute;ng chế, startup v&agrave; hợp t&aacute;c doanh nghiệp.<\/p>\n\n3. Cần t&aacute;i cấu tr&uacute;c theo hướng t&iacute;ch hợp viện &ndash; trường:<\/em><\/strong><\/p>\n\nĐể khắc phục t&igrave;nh trạng ph&acirc;n mảnh hiện nay, một hướng cải tổ căn bản l&agrave;:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li>T&aacute;ch chức năng tư vấn chiến lược khoa học ra khỏi Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện nay, th&agrave;nh lập một Hội đồng\/Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia tinh gọn theo m&ocirc; h&igrave;nh NAS của Hoa Kỳ. Cơ quan n&agrave;y tập trung v&agrave;o tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch, kh&ocirc;ng trực tiếp quản l&yacute; c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu.<\/li>\n\t<li>Chuyển phần lớn c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n ng&agrave;nh hiện nay về c&aacute;c đại học quốc gia, đại học trọng điểm, qua đ&oacute; h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n ng&agrave;nh mạnh &mdash; nền tảng của m&ocirc; h&igrave;nh đại học nghi&ecirc;n cứu.<\/li>\n\t<li>Khuyến kh&iacute;ch cơ chế hợp t&aacute;c c&ocirc;ng &ndash; tư trong nghi&ecirc;n cứu, tăng cường nguồn t&agrave;i trợ x&atilde; hội, giảm dần bao cấp h&agrave;nh ch&iacute;nh.<\/li>\n<\/ul>\n\nLộ tr&igrave;nh n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ gi&uacute;p tinh giản bộ m&aacute;y v&agrave; tập trung nguồn lực, m&agrave; c&ograve;n: Th&uacute;c đẩy tự chủ học thuật, cạnh tranh chất lượng; N&acirc;ng cao năng lực nghi&ecirc;n cứu của đại học; V&agrave; tạo tiền đề h&igrave;nh th&agrave;nh một hệ sinh th&aacute;i khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ &ndash; đổi mới s&aacute;ng tạo thực chất.<\/p>\n\nIV. Đề xuất m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức lại hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu ở Việt Nam<\/b><\/span><\/p>\n\nThứ nhất<\/strong>, t<\/em>&aacute;ch bạch chức năng<\/em>:&nbsp;<\/b>Hiện nay, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam c&ugrave;ng Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học x&atilde; hội Việt Nam vừa mang chức năng nghi&ecirc;n cứu vừa c&oacute; vai tr&ograve; như một cơ quan &ldquo;chủ quản&rdquo; h&agrave;nh ch&iacute;nh. Đ&acirc;y l&agrave; một cấu tr&uacute;c lạc hậu, tr&aacute;i với xu hướng tổ chức khoa học ti&ecirc;n tiến.<\/p>\n\nĐề xuất:<\/u> T&aacute;i cấu tr&uacute;c Viện H&agrave;n l&acirc;m th&agrave;nh &ldquo;Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia&rdquo; &ndash; một thiết chế phi h&agrave;nh ch&iacute;nh, phi quản l&yacute; trực tiếp, c&oacute; chức năng tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch chiến lược khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ quốc gia; Đề xuất ưu ti&ecirc;n đầu tư cho c&aacute;c lĩnh vực mũi nhọn; Thẩm định c&aacute;c chương tr&igrave;nh khoa học quốc gia; Kết nối khoa học Việt Nam với mạng lưới khoa học quốc tế; G&oacute;p phần x&acirc;y dựng chuẩn mực đạo đức v&agrave; ch&iacute;nh danh học thuật quốc gia.<\/p>\n\nCơ quan n&agrave;y tương tự như National Academy of Sciences (NAS) của Hoa Kỳ &mdash; chỉ c&oacute; th&agrave;nh vi&ecirc;n l&agrave; những nh&agrave; khoa học xuất sắc, được bầu chọn minh bạch, kh&ocirc;ng c&oacute; bi&ecirc;n chế h&agrave;nh ch&iacute;nh, kh&ocirc;ng trực tiếp quản l&yacute; viện nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nThứ hai,<\/strong> s<\/em>&aacute;p nhập mạng lưới viện nghi&ecirc;n cứu v&agrave;o c&aacute;c đại học quốc gia v&agrave; đại học trọng điểm<\/em>:&nbsp;<\/em>Một trong những điểm then chốt để n&acirc;ng cao năng lực khoa học quốc gia l&agrave; gắn nghi&ecirc;n cứu với đ&agrave;o tạo đại học, đặc biệt l&agrave; đ&agrave;o tạo sau đại học.<\/p>\n\nĐề xuất,<\/u> to&agrave;n bộ hoặc phần lớn c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n ng&agrave;nh trực thuộc Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện nay sẽ được:<\/p>\n\nS&aacute;p nhập c&oacute; chọn lọc v&agrave;o Đại học Quốc gia H&agrave; Nội, Đại học Quốc gia Th&agrave;nh phố Hồ Ch&iacute; Minh, Đại học Đ&agrave; Nẵng, Đại học B&aacute;ch khoa H&agrave; Nội v&agrave; một số đại học trọng điểm kh&aacute;c;<\/p>\n\nT&aacute;i cấu tr&uacute;c th&agrave;nh c&aacute;c trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n ng&agrave;nh, trực tiếp tham gia đ&agrave;o tạo tiến sĩ v&agrave; thạc sĩ;<\/p>\n\nHoạt động theo cơ chế tự chủ học thuật, t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; quản trị theo chuẩn đại học nghi&ecirc;n cứu quốc tế.<\/p>\n\nViệc s&aacute;p nhập n&agrave;y sẽ gi&uacute;p tăng quy m&ocirc; v&agrave; chất lượng nghi&ecirc;n cứu tại đại học; Tạo điều kiện h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu mạnh; Thu h&uacute;t nh&agrave; khoa học trẻ v&agrave; nghi&ecirc;n cứu sinh; Tận dụng hạ tầng nghi&ecirc;n cứu sẵn c&oacute;, tr&aacute;nh đầu tư ph&acirc;n t&aacute;n.<\/p>\n\nĐ&acirc;y cũng l&agrave; bước đi quan trọng để h&igrave;nh th&agrave;nh &ldquo;đại học nghi&ecirc;n cứu thực sự&rdquo; tại Việt Nam &ndash; điều m&agrave; hiện nay ta c&ograve;n thiếu.<\/p>\n\nThứ ba,<\/strong> c<\/em>ơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; quản trị mới<\/em>:&nbsp;<\/em>Một m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức mới chỉ c&oacute; thể vận h&agrave;nh hiệu quả nếu c&oacute; cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh &ndash; quản trị tương th&iacute;ch như:<\/p>\n\nNh&agrave; nước chuyển từ cơ chế cấp ph&aacute;t ng&acirc;n s&aacute;ch theo bi&ecirc;n chế sang cơ chế đặt h&agrave;ng nghi&ecirc;n cứu theo kết quả đầu ra.<\/p>\n\nThiết lập hệ thống quỹ nghi&ecirc;n cứu cạnh tranh quốc gia theo chuẩn quốc tế, do một cơ quan độc lập quản l&yacute;.<\/p>\n\nTăng tỷ trọng hợp t&aacute;c c&ocirc;ng &ndash; tư, khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp t&agrave;i trợ nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nC&aacute;c trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu trong đại học c&oacute; quyền tự chủ về tổ chức, nh&acirc;n sự v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh, được tuyển dụng linh hoạt theo năng lực nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nCơ chế đ&aacute;nh gi&aacute; dựa v&agrave;o c&ocirc;ng bố quốc tế, s&aacute;ng chế, chuyển giao c&ocirc;ng nghệ, đ&agrave;o tạo sau đại học.<\/p>\n\nThứ tư,<\/strong> l<\/em>ộ tr&igrave;nh chuyển đổi<\/em>:&nbsp;<\/em>Do quy m&ocirc; của hệ thống Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện nay kh&aacute; lớn, qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển đổi cần được thực hiện theo lộ tr&igrave;nh nhiều giai đoạn, nhưng phải c&oacute; quyết t&acirc;m ch&iacute;nh trị r&otilde; r&agrave;ng:<\/p>\n\nGiai đoạn 1<\/em><\/u> (2026&ndash;2030): Th&agrave;nh lập Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia (NAS Việt Nam); X&acirc;y dựng khung ph&aacute;p l&yacute; t&aacute;ch chức năng quản l&yacute; khỏi Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện tại; Lựa chọn th&iacute; điểm s&aacute;p nhập 10&ndash;15 viện nghi&ecirc;n cứu v&agrave;o 2&ndash;3 đại học lớn.<\/p>\n\nGiai đoạn 2<\/em><\/u> (2030&ndash;2035): Mở rộng s&aacute;p nhập c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu c&ograve;n lại v&agrave;o đại học trọng điểm; T&aacute;i cấu tr&uacute;c to&agrave;n bộ cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh, chuyển sang đặt h&agrave;ng theo kết quả đầu ra; X&acirc;y dựng hệ thống quỹ nghi&ecirc;n cứu quốc gia cạnh tranh.<\/p>\n\nGiai đoạn 3<\/em><\/u> (sau 2035): Ho&agrave;n thiện m&ocirc; h&igrave;nh đại học nghi&ecirc;n cứu t&iacute;ch hợp; Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m hoạt động độc lập, trở th&agrave;nh cơ quan tư vấn chiến lược cao nhất về khoa học c&ocirc;ng nghệ quốc gia; Mở rộng hợp t&aacute;c quốc tế, đưa Việt Nam v&agrave;o mạng lưới khoa học to&agrave;n cầu.<\/p>\n\nNếu thực hiện được m&ocirc; h&igrave;nh như đ&atilde; n&ecirc;u, Việt Nam c&oacute; thể: Tho&aacute;t khỏi m&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m kiểu X&ocirc; viết đ&atilde; lỗi thời; Tập trung nguồn lực, tr&aacute;nh ph&acirc;n t&aacute;n, n&acirc;ng cao hiệu suất đầu tư khoa học; X&acirc;y dựng c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu thực chất; Tăng năng lực hội nhập quốc tế; V&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh một nền khoa học quốc gia c&oacute; t&iacute;nh cạnh tranh to&agrave;n cầu, tương tự c&aacute;c nước ph&aacute;t triển.<\/p>\n\nNhư vậy, cải tổ Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; một thay đổi kỹ thuật về tổ chức, m&agrave; l&agrave; một cải c&aacute;ch thể chế mang t&iacute;nh chiến lược. Đ&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; &ldquo;c&aacute;nh cửa&rdquo; để gắn kết khoa học &ndash; đ&agrave;o tạo &ndash; đổi mới s&aacute;ng tạo, đưa đại học Việt Nam v&agrave;o quỹ đạo ph&aacute;t triển hiện đại.<\/p>\n\nV. Kiến nghị ch&iacute;nh s&aacute;ch v&agrave; khuyến nghị thực thi<\/b><\/span><\/p>\n\nMục ti&ecirc;u nhằm chuyển Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam từ m&ocirc; h&igrave;nh quản l&yacute;&ndash;nghi&ecirc;n cứu h&agrave;nh ch&iacute;nh sang m&ocirc; h&igrave;nh Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Quốc gia (tư vấn chiến lược, độc lập học thuật); đồng thời chuyển phần lớn viện nghi&ecirc;n cứu c&ocirc;ng lập về c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu để h&igrave;nh th&agrave;nh hệ sinh th&aacute;i đ&agrave;o tạo &mdash; nghi&ecirc;n cứu &mdash; đổi mới s&aacute;ng tạo.<\/p>\n\n1. Khung ph&aacute;p l&yacute; &mdash; bảo đảm địa vị ph&aacute;p nh&acirc;n v&agrave; quyền tự chủ học thuật:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Ban h&agrave;nh hoặc sửa đổi luật để hiến định tư c&aacute;ch ph&aacute;p nh&acirc;n mới về Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia.<\/li>\n\t<li>Quy định r&otilde; quy tr&igrave;nh chuyển giao t&agrave;i sản, nh&acirc;n lực, hợp đồng đang tồn đọng giữa viện cũ v&agrave; đại học tiếp nhận để tr&aacute;nh khiếu kiện v&agrave; đứt g&atilde;y hoạt động.<\/li>\n<\/ul>\n\n2. Cơ chế quản trị v&agrave; tuyển chọn:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Th&agrave;nh lập Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia với m&ocirc; h&igrave;nh hoạt động tương tự NAS: đại hội viện sĩ (membership), hội đồng điều h&agrave;nh (Governing Council), c&aacute;c ủy ban chuy&ecirc;n ng&agrave;nh.<\/li>\n\t<li>Quy tr&igrave;nh tuyển chọn viện sĩ: chỉ ti&ecirc;u r&otilde; r&agrave;ng, đề cử nội bộ, thẩm định chuy&ecirc;n m&ocirc;n, phản biện quốc tế, bỏ phiếu k&iacute;n. Giữ chặt t&iacute;nh chọn lọc (v&iacute; dụ giới hạn số kết nạp\/năm).<\/li>\n\t<li>Thiết lập hội đồng cố vấn độc lập cho mỗi đại học nghi&ecirc;n cứu gồm chuy&ecirc;n gia khoa học, đại diện doanh nghiệp, đại diện cộng đồng để đảm bảo tr&aacute;ch nhiệm giải tr&igrave;nh v&agrave; t&iacute;nh thị trường trong nghi&ecirc;n cứu.<\/li>\n<\/ul>\n\n3. Cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh &mdash; đa nguồn, minh bạch, dựa tr&ecirc;n kết quả:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Chuyển từ cấp bi&ecirc;n chế sang đặt h&agrave;ng theo đề t&agrave;i v&agrave; kết quả: ng&acirc;n s&aacute;ch cơ bản đảm bảo hoạt động nhưng t&agrave;i trợ lớn theo cơ chế đ&aacute;nh gi&aacute; cạnh tranh.<\/li>\n\t<li>Thiết lập Quỹ Nghi&ecirc;n cứu quốc gia do một cơ quan độc lập ph&acirc;n bổ theo ti&ecirc;u ch&iacute; khoa học v&agrave; ứng dụng.<\/li>\n\t<li>Khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp v&agrave; quỹ tư nh&acirc;n tham gia t&agrave;i trợ, với quy định minh bạch &ldquo;no-strings-attached&rdquo; để bảo vệ độc lập học thuật.<\/li>\n\t<li>Y&ecirc;u cầu c&ocirc;ng khai b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh, kiểm to&aacute;n độc lập h&agrave;ng năm.<\/li>\n<\/ul>\n\n4. Nh&acirc;n lực v&agrave; văn h&oacute;a học thuật:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>X&acirc;y dựng ch&iacute;nh s&aacute;ch nh&acirc;n sự linh hoạt cho đại học nghi&ecirc;n cứu: hợp đồng cạnh tranh, đ&atilde;i ngộ theo hiệu suất nghi&ecirc;n cứu, quyền tự chủ tuyển dụng quốc tế.<\/li>\n\t<li>Chương tr&igrave;nh đ&agrave;o tạo quản trị đại học &ndash; quản trị nghi&ecirc;n cứu cho l&atilde;nh đạo viện\/ trường.<\/li>\n\t<li>Chương tr&igrave;nh khuyến kh&iacute;ch Việt kiều v&agrave; thu h&uacute;t nh&acirc;n t&agrave;i quốc tế.<\/li>\n\t<li>Đẩy mạnh văn h&oacute;a phản biện, minh bạch, xử l&yacute; ti&ecirc;u cực học thuật qua Hội đồng Đạo đức Học thuật độc lập.<\/li>\n<\/ul>\n\n5. Lộ tr&igrave;nh th&iacute; điểm, triển khai v&agrave; ch&iacute;nh s&aacute;ch chuyển đổi:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Giai đoạn chuẩn bị<\/em><\/u> (0.5&ndash;1 năm): th&agrave;nh lập Ủy ban S&aacute;ng lập li&ecirc;n bộ (Bộ Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ, Bộ Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo, Văn ph&ograve;ng Ch&iacute;nh phủ) soạn khung ph&aacute;p l&yacute;, danh s&aacute;ch viện th&iacute; điểm, kế hoạch t&agrave;i ch&iacute;nh.<\/li>\n\t<li>Giai đoạn th&iacute; điểm<\/em><\/u> (2&ndash;3 năm): chọn 2 đại học lớn (v&iacute; dụ Đại học Quốc gia H&agrave; Nội, Đại học Quốc gia th&agrave;nh phố Hồ Ch&iacute; Minh) nhận th&iacute; điểm 8&ndash;15 viện nghi&ecirc;n cứu c&oacute; năng lực; triển khai cơ chế chuyển giao t&agrave;i sản v&agrave; nh&acirc;n lực; vận h&agrave;nh Quỹ Nghi&ecirc;n cứu cạnh tranh; đ&aacute;nh gi&aacute; giữa kỳ.<\/li>\n\t<li>Giai đoạn mở rộng<\/em><\/u> (3&ndash;6 năm): nh&acirc;n rộng, s&aacute;p nhập v&agrave;o c&aacute;c đại học trọng điểm kh&aacute;c; th&agrave;nh lập Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia ch&iacute;nh thức; ho&agrave;n thiện khung t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; tuyển chọn viện sĩ.<\/li>\n\t<li>Giai đoạn ổn định<\/em><\/u> (sau 8&ndash;10 năm): c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu vận h&agrave;nh tự chủ, Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia hoạt động tư vấn chiến lược quốc gia, Việt Nam c&oacute; c&aacute;c đại học trong tốp khu vực.<\/li>\n<\/ul>\n\n6. Chỉ số đ&aacute;nh gi&aacute; hiệu quả (KPI):<\/i><\/strong><\/p>\n\nĐề xuất bộ KPI để đ&aacute;nh gi&aacute; tiến độ v&agrave; hiệu quả:<\/u><\/em> Số lượng viện đ&atilde; s&aacute;p nhập\/mục ti&ecirc;u; Tăng trưởng số b&agrave;i c&ocirc;ng bố WoS, Scopus\/nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu; Số đề t&agrave;i cạnh tranh được t&agrave;i trợ; Tỷ lệ tiến sĩ\/doanh nghiệp hợp t&aacute;c\/chuyển giao c&ocirc;ng nghệ; Số s&aacute;ng chế, spin-off, doanh thu từ chuyển giao c&ocirc;ng nghệ; Chỉ số h&agrave;i l&ograve;ng nh&agrave; khoa học v&agrave; sinh vi&ecirc;n nghi&ecirc;n cứu; Đ&aacute;nh gi&aacute; độc lập giữa kỳ của quỹ\/Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia.<\/p>\n\n7. Rủi ro ch&iacute;nh v&agrave; biện ph&aacute;p giảm nhẹ:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Kh&aacute;ng cự thể chế, lợi &iacute;ch nh&oacute;m: giải ph&aacute;p l&agrave; minh bạch quy tr&igrave;nh chuyển giao; ch&iacute;nh s&aacute;ch đ&atilde;i ngộ bảo đảm quyền lợi hợp l&yacute;; cơ chế bảo vệ nh&acirc;n sự bị ảnh hưởng.<\/li>\n\t<li>Rủi ro t&agrave;i ch&iacute;nh thiếu bền vững: giải ph&aacute;p l&agrave; đa dạng ho&aacute; nguồn t&agrave;i trợ, th&agrave;nh lập quỹ endowment.<\/li>\n\t<li>Giảm s&uacute;t chất lượng tạm thời do chuyển đổi: giải ph&aacute;p l&agrave; chọn viện th&iacute; điểm c&oacute; năng lực; duy tr&igrave; hỗ trợ chuyển đổi; đ&aacute;nh gi&aacute; li&ecirc;n tục.<\/li>\n\t<li>Vấn đề ph&aacute;p l&yacute;\/quyền sở hữu t&agrave;i sản: giải ph&aacute;p l&agrave; soạn văn bản ph&aacute;p l&yacute; chuyển giao r&otilde; r&agrave;ng; lộ tr&igrave;nh thanh l&yacute;\/b&agrave;n giao hợp đồng.<\/li>\n<\/ul>\n\n8. Huy động hợp t&aacute;c quốc tế:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Tăng cường hợp t&aacute;c với NAS, NAE, c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu h&agrave;ng đầu (Mỹ, Đức, H&agrave;n Quốc, Nhật Bản) để học hỏi m&ocirc; h&igrave;nh, chương tr&igrave;nh hợp t&aacute;c đ&agrave;o tạo l&atilde;nh đạo v&agrave; chuẩn h&oacute;a tuyển chọn hội vi&ecirc;n.<\/li>\n\t<li>Mời chuy&ecirc;n gia quốc tế tham gia hội đồng đ&aacute;nh gi&aacute; th&iacute; điểm v&agrave; phản biện độc lập.<\/li>\n<\/ul>\n\n9. Giao tr&aacute;ch nhiệm thực hiện (c&oacute; thể):<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Ch&iacute;nh phủ \/Văn ph&ograve;ng Ch&iacute;nh phủ:<\/em> quyết định ch&iacute;nh s&aacute;ch chiến lược, ph&ecirc; duyệt lộ tr&igrave;nh, nguồn vốn nh&agrave; nước.<\/li>\n\t<li>Bộ Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ, Bộ Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo:<\/em> soạn thảo ph&aacute;p l&yacute;, phối hợp chuyển giao viện, x&acirc;y dựng ti&ecirc;u ch&iacute; đ&aacute;nh gi&aacute;.<\/li>\n\t<li>Đại học th&iacute; điểm:<\/em> tiếp nhận viện, x&acirc;y dựng cơ chế quản trị, tuyển dụng.<\/li>\n\t<li>Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia:<\/em> tư vấn chiến lược, so&aacute;t x&eacute;t ti&ecirc;u ch&iacute; tuyển chọn viện sĩ.<\/li>\n\t<li>Doanh nghiệp v&agrave; Quỹ tư nh&acirc;n:<\/em> t&agrave;i trợ, tham gia hội đồng đối t&aacute;c.<\/li>\n<\/ul>\n\nNhư vậy, chuyển đổi m&ocirc; h&igrave;nh từ Viện H&agrave;n l&acirc;m&ndash;viện nghi&ecirc;n cứu h&agrave;nh ch&iacute;nh sang m&ocirc; h&igrave;nh đại học nghi&ecirc;n cứu v&agrave; Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m khoa học Quốc gia l&agrave; một cải c&aacute;ch thể chế s&acirc;u sắc nhưng khả thi nếu được tiến h&agrave;nh c&oacute; lộ tr&igrave;nh, minh bạch v&agrave; c&oacute; cam kết ch&iacute;nh trị mạnh mẽ. Ưu thế l&agrave; tập trung nguồn lực, gắn kết đ&agrave;o tạo với nghi&ecirc;n cứu, tăng sức hấp dẫn nh&acirc;n t&agrave;i v&agrave; n&acirc;ng cao năng lực đổi mới s&aacute;ng tạo quốc gia.<\/p>\n\nTheo:&nbsp;<\/strong>Tiến sĩ L&ecirc; Viết Khuy&ecirc;n - Ph&oacute; Chủ tịch Hiệp hội C&aacute;c trường đại học, cao đẳng Việt Nam<\/strong><\/em><\/p>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/z7145258261393_395826fb547c75517d2af194bd5c7e16.jpg?t=1761146557","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/z7145258261393_395826fb547c75517d2af194bd5c7e16.jpg?t=1774875629","tags":["Chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm","Mô hình NAS Việt Nam","Cải cách giáo dục","Đổi mới sáng tạo","Khoa học Công nghệ"],"count_view":516,"seo_name":"kien-nghi-chuyen-doi-mo-hinh-vien-han-lam-de-som-co-cac-dai-hoc-nghien-cuu-dang-cap","date_update":1761100799,"date_created_format":1761146663,"meta_title":"Kiến nghị chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm để sớm có các đại học nghiên cứu đẳng cấp","meta_desc":"Việt Nam đang đứng trước cơ hội quan trọng để chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ – từ cơ cấu quản lý hành chính sang mô hình Hội đồng Hàn lâm Khoa học Quốc gia (NAS Việt Nam)","meta_keyword":"Chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm, Mô hình NAS Việt Nam, Cải cách giáo dục, Đổi mới sáng tạo, Khoa học Công nghệ","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/kien-nghi-chuyen-doi-mo-hinh-vien-han-lam-de-som-co-cac-dai-hoc-nghien-cuu-dang-cap"},{"id":706647,"name":"Tài chính khí hậu và phát triển: Không thể tách rời nếu muốn tương lai bền vững","desc":"Seville, T&acirc;y Ban Nha | 12\/6\/2025<\/strong> &ndash; Trước thềm Hội nghị Li&ecirc;n Hợp Quốc lần thứ tư về T&agrave;i trợ Ph&aacute;t triển (FfD4), tổ chức Germanwatch đ&atilde; đưa ra một cảnh b&aacute;o quan trọng: việc t&aacute;ch biệt giữa t&agrave;i ch&iacute;nh kh&iacute; hậu v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh ph&aacute;t triển đang l&agrave;m suy yếu những nỗ lực to&agrave;n cầu nhằm đạt được ph&aacute;t triển bền vững<\/strong>.<\/p>\n","content":"<h3 data-end=\"791\" data-start=\"771\">Vấn đề đặt ra<\/strong><\/span><\/h3>\n\nHiện nay, nhiều quốc gia vẫn đang ph&acirc;n chia t&agrave;i ch&iacute;nh cho hai mục ti&ecirc;u lớn:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li data-end=\"929\" data-start=\"871\">Ph&aacute;t triển<\/strong>: viện trợ cho gi&aacute;o dục, y tế, giảm ngh&egrave;o...<\/li>\n\t<li data-end=\"1022\" data-start=\"932\">Kh&iacute; hậu<\/strong>: t&agrave;i trợ cho việc giảm ph&aacute;t thải, th&iacute;ch ứng với thi&ecirc;n tai v&agrave; biến đổi kh&iacute; hậu.<\/li>\n<\/ul>\n\nTuy nhi&ecirc;n, c&aacute;ch chia n&agrave;y đang g&acirc;y ra hệ lụy:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li data-end=\"1213\" data-start=\"1072\">Nguồn lực trở n&ecirc;n hạn chế<\/strong>: C&aacute;c quốc gia ngh&egrave;o buộc phải chọn giữa hỗ trợ người d&acirc;n vượt qua b&atilde;o lũ, hay x&acirc;y dựng bệnh viện v&agrave; trường học.<\/li>\n\t<li data-end=\"1412\" data-start=\"1216\">Thiếu c&ocirc;ng bằng<\/strong>: C&aacute;c nước ph&aacute;t triển cam kết t&agrave;i trợ &ldquo;mới v&agrave; bổ sung&rdquo; cho kh&iacute; hậu, nhưng thực tế lại lấy từ ng&acirc;n s&aacute;ch viện trợ ph&aacute;t triển hiện c&oacute; &ndash; tức l&agrave; kh&ocirc;ng th&ecirc;m tiền, chỉ chuyển mục đ&iacute;ch.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 data-end=\"1451\" data-start=\"1414\">Tại sao Seville l&agrave; bước ngoặt?<\/strong><\/span><\/h3>\n\nHội nghị FfD4 tại Seville l&agrave; nơi duy nhất của Li&ecirc;n Hợp Quốc c&oacute; thể:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li data-end=\"1581\" data-start=\"1523\">Đặt ra nguy&ecirc;n tắc chung cho t&agrave;i ch&iacute;nh ph&aacute;t triển to&agrave;n cầu.<\/li>\n\t<li data-end=\"1694\" data-start=\"1584\">Điều chỉnh lại c&aacute;ch c&aacute;c nước phối hợp nguồn lực để vừa bảo vệ m&ocirc;i trường, vừa đảm bảo con người được sống tốt.<\/li>\n<\/ul>\n\nGermanwatch cho rằng: Nếu kh&ocirc;ng nh&igrave;n nhận t&agrave;i ch&iacute;nh kh&iacute; hậu v&agrave; ph&aacute;t triển l&agrave; một khối thống nhất, ch&uacute;ng ta sẽ tiếp tục thất bại trong cả hai mặt trận<\/strong>.<\/p>\n\n<h3 data-end=\"1873\" data-start=\"1852\">Kiến nghị ch&iacute;nh<\/strong><\/span><\/h3>\n\nGermanwatch đề xuất c&aacute;c giải ph&aacute;p cụ thể:<\/p>\n\n<ol>\n\t<li data-end=\"2042\" data-start=\"1921\">Giữ đ&uacute;ng lời hứa<\/strong>: T&agrave;i ch&iacute;nh kh&iacute; hậu phải l&agrave; khoản bổ sung, kh&ocirc;ng lấy từ tiền viện trợ ph&aacute;t triển đ&atilde; cam kết trước đ&oacute;.<\/li>\n\t<li data-end=\"2184\" data-start=\"2046\">T&iacute;ch hợp kế hoạch<\/strong>: C&aacute;c quốc gia cần x&acirc;y dựng chiến lược kết hợp cả hai mục ti&ecirc;u kh&iacute; hậu v&agrave; ph&aacute;t triển trong c&ugrave;ng một khung ch&iacute;nh s&aacute;ch.<\/li>\n\t<li data-end=\"2307\" data-start=\"2188\">Tăng cường minh bạch<\/strong>: Ph&acirc;n biệt r&otilde; d&ograve;ng tiền n&agrave;o l&agrave; cho kh&iacute; hậu, d&ograve;ng tiền n&agrave;o l&agrave; ph&aacute;t triển, v&agrave; b&aacute;o c&aacute;o minh bạch.<\/li>\n\t<li data-end=\"2499\" data-start=\"2311\">Cải c&aacute;ch hệ thống t&agrave;i ch&iacute;nh to&agrave;n cầu<\/strong>: Xem x&eacute;t lại c&aacute;c cơ chế như thuế quốc tế, x&oacute;a nợ cho nước ngh&egrave;o, v&agrave; loại bỏ trợ cấp nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch để d&agrave;nh nguồn lực cho ph&aacute;t triển bền vững.<\/li>\n<\/ol>\n\n<h3 data-end=\"2531\" data-start=\"2501\">Th&ocirc;ng điệp cho to&agrave;n cầu<\/strong><\/span><\/h3>\n\nBiến đổi kh&iacute; hậu v&agrave; ph&aacute;t triển kh&ocirc;ng phải l&agrave; hai vấn đề ri&ecirc;ng rẽ. Người d&acirc;n ở c&aacute;c nước ngh&egrave;o kh&ocirc;ng thể &ldquo;chọn&rdquo; giữa an to&agrave;n trước lũ lụt hay được đi học, đi l&agrave;m.<\/p>\n\nNguồn: Germanwatch<\/em><\/p>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/H%C3%ACnh%20%E1%BA%A3nh%20GISA.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/H%C3%ACnh%20%E1%BA%A3nh%20GISA.png","tags":["Tài chính khí hậu","Tài trợ phát triển","Biến đổi khí hậu và phát triển bền vững","Hội nghị FfD4 Seville 2025","Nguồn lực phát triển và khí hậu","Viện trợ quốc tế","Tích hợp tài chính khí hậu – phát triển"],"count_view":457,"seo_name":"tai-chinh-khi-hau-va-phat-trien-khong-the-tach-roi-neu-muon-tuong-lai-ben-vung","date_update":1750473843,"date_created_format":1750474362,"meta_title":"Tài chính khí hậu và phát triển: Không thể tách rời nếu muốn tương lai bền vững","meta_desc":"Seville, Tây Ban Nha | 12\/6\/2025 – Trước thềm Hội nghị Liên Hợp Quốc lần thứ tư về Tài trợ Phát triển (FfD4), tổ chức Germanwatch đã đưa ra một cảnh báo quan trọng: việc tách biệt giữa tài chính khí hậu và tài chính phát triển đang làm suy yếu những nỗ lự","meta_keyword":"Tài chính khí hậu, Tài trợ phát triển, Biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, Hội nghị FfD4 Seville 2025, Nguồn lực phát triển và khí hậu, Viện trợ quốc tế, Tích hợp tài chính khí hậu – phát triển","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/tai-chinh-khi-hau-va-phat-trien-khong-the-tach-roi-neu-muon-tuong-lai-ben-vung"},{"id":706319,"name":"Sự phụ thuộc chatbot AI qua sự cố ChatGPT","desc":"Khi ChatGPT gặp sự cố k&eacute;o d&agrave;i tuần n&agrave;y, Ngọc Mai (TP HCM) cảm thấy l&uacute;ng t&uacute;ng v&agrave; kh&ocirc;ng thể thực hiện c&ocirc;ng việc h&agrave;ng ng&agrave;y tr&ocirc;i chảy.<\/p>\n","content":"Khi ChatGPT gặp sự cố k&eacute;o d&agrave;i tuần n&agrave;y, Ngọc Mai (TP HCM) cảm thấy l&uacute;ng t&uacute;ng v&agrave; kh&ocirc;ng thể thực hiện c&ocirc;ng việc h&agrave;ng ng&agrave;y tr&ocirc;i chảy.<\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\nL&agrave; nh&agrave; s&aacute;ng tạo nội dung Internet, Ngọc Mai sử dụng nhiều c&ocirc;ng cụ AI kh&aacute;c nhau, như&nbsp;<a data-itm-added=\"1\" data-itm-source=\"#vn_source=Detail-KhoaHocCongNghe_ChuyenDoiSo_NhipSongSo-4897498&amp;vn_campaign=Box-InternalLink&amp;vn_medium=Link-Chatgpt&amp;vn_term=Desktop&amp;vn_thumb=0\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/chu-de\/chatgpt-5974\" rel=\"dofollow\">ChatGPT<\/a>&nbsp;để l&ecirc;n &yacute; tưởng, Midjourney tạo ảnh hay Google Flow t&iacute;ch hợp Veo 3 để dựng video. &quot;T&ocirc;i d&ugrave;ng nhiều app, nhưng thường ưu ti&ecirc;n 1-2 ứng dụng &#39;ruột&#39; cho mục đ&iacute;ch chuy&ecirc;n biệt v&agrave; huấn luyện ch&uacute;ng thực hiện c&aacute;c y&ecirc;u cầu c&aacute; nh&acirc;n h&oacute;a. Do đ&oacute;, khi một trong số đ&oacute; gặp vấn đề, t&ocirc;i phải loay hoay t&igrave;m c&ocirc;ng cụ thay thế nhưng cũng kh&ocirc;ng thể đ&aacute;p ứng lập tức nhu cầu&quot;, Mai n&oacute;i.<\/p>\n\n<figure data-size=\"true\" itemprop=\"associatedMedia image\" itemscope=\"\" itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"><img alt=\"Minh họa về ChatGPT bị sập. Ảnh: Digital Watch Observatory\" data-adbro-processed=\"true\" data-ll-status=\"loaded\" data-src=\"https:\/\/i1-vnexpress.vnecdn.net\/2025\/06\/11\/chatgpt-down-1749635991-174963-7732-2940-1749636234.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=VO5MNEA3DVJgGj7e8-cQDg\" intrinsicsize=\"680x0\" itemprop=\"contentUrl\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i1-vnexpress.vnecdn.net\/2025\/06\/11\/chatgpt-down-1749635991-174963-7732-2940-1749636234.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=VO5MNEA3DVJgGj7e8-cQDg\" \/>\n<iframe allow=\"private-state-token-redemption;attribution-reporting\" aria-label=\"Advertisement\" data-google-container-id=\"3\" data-load-complete=\"true\" frameborder=\"0\" height=\"1\" id=\"google_ads_iframe_\/27973503\/Vnexpress\/Desktop\/Inimage\/Khoahoc\/khoahoc.chuyendoiso.detail_0\" marginheight=\"0\" marginwidth=\"0\" name=\"google_ads_iframe_\/27973503\/Vnexpress\/Desktop\/Inimage\/Khoahoc\/khoahoc.chuyendoiso.detail_0\" scrolling=\"no\" tabindex=\"0\" title=\"3rd party ad content\" width=\"1\"><\/iframe><\/p>\n\n<figcaption itemprop=\"description\">\nMinh họa ChatGPT bị &quot;sập&quot;. Ảnh:&nbsp;Digital Watch Observatory<\/em><\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\nH&agrave; Vy, nh&acirc;n vi&ecirc;n phụ tr&aacute;ch t&agrave;i khoản mạng x&atilde; hội cho một c&ocirc;ng ty t&agrave;i ch&iacute;nh ở Đ&agrave; Nẵng, cũng cảm thấy sốt ruột khi ChatGPT bất ngờ &quot;sập&quot; ng&agrave;y 10\/6. C&ocirc; cho biết thường d&ugrave;ng AI tạo b&agrave;i viết cho fanpage v&igrave; nội dung ổn v&agrave; tốc độ nhanh. &quot;T&ocirc;i thử một số c&ocirc;ng cụ AI kh&aacute;c, nhưng vẫn kh&ocirc;ng h&agrave;i l&ograve;ng. Sự cố khiến t&ocirc;i nhận ra m&igrave;nh đ&atilde; &#39;&iacute;t động n&atilde;o&#39; qu&aacute; l&acirc;u do phụ thuộc AI&quot;, Vy cho hay.<\/p>\n\nL&ecirc; B&igrave;nh, sinh vi&ecirc;n một trường đại học ở Đăk Lăk, cũng thừa nhận c&oacute; t&acirc;m l&yacute; ỷ lại kể từ khi d&ugrave;ng AI trong học tập. Mỗi khi được giao một đề b&agrave;i, cậu lập tức t&igrave;m đến c&aacute;c c&ocirc;ng cụ tr&iacute; tuệ nh&acirc;n tạo để l&ecirc;n &yacute; tưởng, hỏi th&ocirc;ng tin.<\/p>\n\nHiện chưa c&oacute; thống k&ecirc; về người d&ugrave;ng chatbot AI tại Việt Nam. Nhưng tr&ecirc;n mạng x&atilde; hội như Facebook xuất hiện nhiều hội nh&oacute;m c&oacute; số lượng th&agrave;nh vi&ecirc;n lớn. V&iacute; dụ, khi t&igrave;m kiếm với từ kh&oacute;a &quot;nh&oacute;m ChatGPT&quot;, kh&ocirc;ng dưới 10 nh&oacute;m c&oacute; số th&agrave;nh vi&ecirc;n đạt 100.000-150.000.<\/p>\n\nHo&agrave;ng Nam, l&agrave;m việc trong lĩnh vực AI tại TP HCM v&agrave; đang l&agrave; quản trị vi&ecirc;n nh&oacute;m Facebook ChatGPT với 70.000 th&agrave;nh vi&ecirc;n, cho biết nội dung trong nh&oacute;m chủ yếu li&ecirc;n quan đến c&aacute;ch d&ugrave;ng c&acirc;u lệnh (prompt) hiệu quả, thủ thuật tối ưu chatbot hoặc mua b&aacute;n t&agrave;i khoản. &quot;Tuy nhi&ecirc;n, từ chiều 10\/6, nội dung về lỗi dịch vụ OpenAI tăng 300%, chủ yếu hỏi về sự cố ChatGPT v&agrave; c&aacute;ch khắc phục&quot;, anh Nam cho biết.<\/p>\n\nTheo anh, nhiều người quen sử dụng AI rồi dần trở n&ecirc;n phụ thuộc l&uacute;c n&agrave;o kh&ocirc;ng hay. Việc tương t&aacute;c với một chatbot thời gian d&agrave;i cũng khiến n&oacute; &quot;hiểu&quot; chủ nh&acirc;n hơn do được huấn luyện dựa tr&ecirc;n dữ liệu c&aacute; nh&acirc;n h&oacute;a - điều một chatbot mới kh&oacute; thay thế lập tức.<\/p>\n\n&quot;Khi dịch vụ y&ecirc;u th&iacute;ch gặp vấn đề, nhiều người thấy l&uacute;ng t&uacute;ng, lo lắng nếu đ&uacute;ng l&uacute;c cần ho&agrave;n th&agrave;nh c&ocirc;ng việc&quot;, anh Nam n&oacute;i. &quot;Trong thời gian ngắn, c&aacute;c ứng dụng AI kh&aacute;c chưa thể đ&aacute;p ứng nhu cầu c&aacute; nh&acirc;n d&ugrave; c&oacute; đầy đủ t&iacute;nh năng tương tự&quot;.<\/p>\n\nTiến sĩ L&ecirc; Duy T&acirc;n, giảng vi&ecirc;n khoa CNTT trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP HCM, đ&aacute;nh gi&aacute; việc sử dụng AI, đặc biệt l&agrave; ChatGPT, trở th&agrave;nh một phần kh&ocirc;ng thể thiếu trong đời sống số của nhiều người. D&ugrave; chưa c&oacute; số liệu ch&iacute;nh thức, c&oacute; thể thấy r&otilde; ChatGPT đ&atilde; được sử dụng rộng r&atilde;i trong cộng đồng tại Việt Nam.<\/p>\n\n&quot;Sự lan tỏa mạnh mẽ của ChatGPT c&oacute; thể dễ d&agrave;ng cảm nhận qua c&aacute;c cộng đồng mạng x&atilde; hội, nơi mọi người chia sẻ c&aacute;ch d&ugrave;ng AI để viết văn, l&agrave;m b&aacute;o c&aacute;o, lập kế hoạch kinh doanh, học ngoại ngữ, thậm ch&iacute; viết thơ tặng người y&ecirc;u&quot;, &ocirc;ng T&acirc;n n&oacute;i.<\/p>\n\n&Ocirc;ng cho rằng c&oacute; ba điểm đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; sau khi dịch vụ của OpenAI gặp sự cố, đ&oacute; l&agrave; chatbot AI đ&atilde; trở n&ecirc;n quen thuộc với nhiều người; mức độ người Việt phụ thuộc v&agrave;o một nền tảng kh&aacute; cao, chưa chuẩn bị khả năng ứng biến khi c&ocirc;ng nghệ gặp trục trặc; v&agrave; tầm quan trọng của việc sử dụng nhiều AI đồng thời thay v&igrave; một c&ocirc;ng cụ duy nhất.<\/p>\n\nTheo &ocirc;ng, AI mang lại những lợi &iacute;ch r&otilde; rệt cho c&aacute; nh&acirc;n, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội, như khả năng tiết kiệm thời gian, n&acirc;ng cao hiệu suất l&agrave;m việc v&agrave; học tập, k&iacute;ch th&iacute;ch sự s&aacute;ng tạo. D&ugrave; vậy, việc qu&aacute; phụ thuộc tiềm ẩn nhiều nguy cơ đ&aacute;ng lo ngại, như th&ocirc;ng tin bịa đặt, sai lệch...<\/p>\n\n&quot;Nhiều người, đặc biệt l&agrave; học sinh, sinh vi&ecirc;n chưa đủ kiến thức nền để nhận ra chỗ sai, c&oacute; thể sao ch&eacute;p nguy&ecirc;n văn, dẫn đến sai kiến thức hoặc tạo ra sản phẩm k&eacute;m chất lượng&quot;, &ocirc;ng T&acirc;n n&ecirc;u. &quot;Về l&acirc;u d&agrave;i, AI c&oacute; thể l&agrave;m giảm tư duy phản biện, khả năng viết v&agrave; &oacute;c ph&acirc;n t&iacute;ch, những thứ vốn l&agrave; kỹ năng nền tảng quan trọng của con người trong gi&aacute;o dục v&agrave; cuộc sống&quot;.<\/p>\n\n&Ocirc;ng cho rằng người d&ugrave;ng n&ecirc;n xem AI như một trợ l&yacute; th&ocirc;ng minh đ&oacute;ng vai tr&ograve; hỗ trợ. &quot;AI l&agrave; c&ocirc;ng cụ rất mạnh, nhưng gi&aacute; trị lớn nhất nằm ở c&aacute;ch con người sử dụng n&oacute;&quot;, &ocirc;ng n&oacute;i. &quot;Kh&ocirc;ng n&ecirc;n biến m&igrave;nh th&agrave;nh người phụ thuộc, h&atilde;y xem&nbsp;<a data-itm-added=\"1\" data-itm-source=\"#vn_source=Detail-KhoaHocCongNghe_ChuyenDoiSo_NhipSongSo-4897498&amp;vn_campaign=Box-InternalLink&amp;vn_medium=Link-Ai&amp;vn_term=Desktop&amp;vn_thumb=0\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/chu-de\/tri-tue-nhan-tao-ai-1980\" rel=\"dofollow\">AI<\/a>&nbsp;l&agrave; bạn đồng h&agrave;nh th&ocirc;ng minh&quot;.<\/p>\n\nTheo nghi&ecirc;n cứu của Microsoft c&ocirc;ng bố năm ngo&aacute;i,&nbsp;<a data-itm-added=\"1\" data-itm-source=\"#vn_source=Detail-KhoaHocCongNghe_ChuyenDoiSo_NhipSongSo-4897498&amp;vn_campaign=Box-InternalLink&amp;vn_medium=Link-88%LaoDongTriThuc&amp;vn_term=Desktop&amp;vn_thumb=0\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/microsoft-ty-le-dung-ai-lam-viec-o-viet-nam-cao-hon-the-gioi-4749833.html\" rel=\"dofollow\">88% lao động tri thức<\/a>&nbsp;ở Việt Nam c&oacute; sử dụng AI tạo sinh, cao hơn mức trung b&igrave;nh 75% của thế giới. Trong số đ&oacute;, hầu hết cho biết AI l&agrave; c&aacute;ch để họ bắt đầu v&agrave; kết th&uacute;c ng&agrave;y l&agrave;m việc. C&aacute;c c&ocirc;ng cụ phổ biến l&agrave; ChatGPT, Copilot, GitHub Copilot.<\/p>\n\nTheo: Vnexpress<\/em><\/strong><\/p>\n<\/article>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/ChatGPT-down-DDoS.jpeg?t=1750229378","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/ChatGPT-down-DDoS.jpeg?t=1774875628","tags":"","count_view":569,"seo_name":"su-phu-thuoc-chatbot-ai-qua-su-co-chatgpt","date_update":1750229232,"date_created_format":1750229398,"meta_title":"Sự phụ thuộc chatbot AI qua sự cố ChatGPT","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/su-phu-thuoc-chatbot-ai-qua-su-co-chatgpt"},{"id":704695,"name":"Các nhà khoa học Nhật Bản sáng chế nhựa tan trong nước biển chỉ trong vài giờ","desc":"WAKO, Nhật Bản (ng&agrave;y 4\/6\/2025) &mdash; Một nh&oacute;m nh&agrave; khoa học Nhật Bản vừa c&ocirc;ng bố ph&aacute;t minh mới: một loại nhựa c&oacute; thể tan ho&agrave;n to&agrave;n trong nước biển chỉ sau v&agrave;i giờ, hứa hẹn mang đến giải ph&aacute;p đột ph&aacute; trong cuộc chiến chống &ocirc; nhiễm nhựa đại dương.<\/p>\n","content":"Loại nhựa đặc biệt n&agrave;y được ph&aacute;t triển bởi c&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu tại Trung t&acirc;m Khoa học Vật chất Mới nổi RIKEN, phối hợp c&ugrave;ng Đại học Tokyo. Trong điều kiện thử nghiệm, một mẫu nhựa nhỏ đ&atilde; tan hết sau khoảng một giờ khi được khuấy trong nước biển nh&acirc;n tạo, để lại dung dịch trong suốt v&agrave; kh&ocirc;ng chứa vi nhựa.<\/p>\n\n&ldquo;Loại nhựa n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ ph&acirc;n hủy nhanh ch&oacute;ng m&agrave; c&ograve;n an to&agrave;n với m&ocirc;i trường biển. Sau khi h&ograve;a tan, vật liệu sẽ tiếp tục bị ph&acirc;n hủy sinh học bởi vi sinh vật m&agrave; kh&ocirc;ng tạo ra bất kỳ hợp chất độc hại n&agrave;o&rdquo;, Gi&aacute;o sư Takuzo Aida &ndash; người đứng đầu nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu &ndash; cho biết.<\/p>\n\nKh&aacute;c với một số loại nhựa sinh học hiện nay, vật liệu mới c&oacute; thể sử dụng như nhựa th&ocirc;ng thường nếu được phủ một lớp bảo vệ mỏng, v&agrave; kh&ocirc;ng cần điều kiện ph&acirc;n hủy đặc biệt. Ngo&agrave;i nước biển, loại nhựa n&agrave;y cũng c&oacute; thể tan trong đất ẩm c&oacute; chứa muối, mất khoảng 200 giờ để ph&acirc;n hủy ho&agrave;n to&agrave;n với k&iacute;ch thước mẫu thử khoảng 5 cm.<\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\n<figure data-size=\"true\" itemprop=\"associatedMedia image\" itemscope=\"\" itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"><img alt=\"Takuzo Aida, Giám đốc Trung tâm Khoa học vật chất mới nổi (thuộc Riken), cầm mẫu nhựa phân hủy được trong đại dương, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ngày 27\/5. Ảnh: Reuters\" data-ll-status=\"loaded\" data-src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-1-1749035758-7715-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=WEO2PLO9yXC5Xnxm9IfDeQ\" intrinsicsize=\"680x0\" itemprop=\"contentUrl\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-1-1749035758-7715-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=WEO2PLO9yXC5Xnxm9IfDeQ\" \/>\n<figcaption itemprop=\"description\">\nTakuzo Aida, Gi&aacute;m đốc Trung t&acirc;m Khoa học vật chất mới nổi (thuộc Riken), cầm mẫu nhựa ph&acirc;n hủy được trong đại dương, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ng&agrave;y 27\/5. Ảnh:&nbsp;Reuters<\/em><\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n<figure data-size=\"true\" itemprop=\"associatedMedia image\" itemscope=\"\" itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"><img alt=\"Vật liệu nhựa mới được ngâm (ảnh trên) và tan trong dung dịch nước muối (ảnh dưới) tại phòng thí nghiệm của Trung tâm Khoa học vật chất mới nổi, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ngày 27\/5. Ảnh: Reuters\" data-ll-status=\"loaded\" data-src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-3-1749035907-4288-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=kuL4QLnUzWTYOBQD2B4ZJw\" intrinsicsize=\"680x0\" itemprop=\"contentUrl\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-3-1749035907-4288-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=kuL4QLnUzWTYOBQD2B4ZJw\" \/>\n<figcaption itemprop=\"description\">\nVật liệu nhựa mới tan trong dung dịch nước muối (ảnh dưới) tại ph&ograve;ng th&iacute; nghiệm của Trung t&acirc;m Khoa học vật chất mới nổi, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ng&agrave;y 27\/5. Ảnh:&nbsp;Reuters<\/em><\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\nĐặc biệt, nhựa mới kh&ocirc;ng ph&aacute;t thải CO₂ khi ph&acirc;n hủy, kh&ocirc;ng g&acirc;y ch&aacute;y v&agrave; c&oacute; độ bền cơ học tương đương với nhựa truyền thống.<\/p>\n\nHiện tại, nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu đang ph&aacute;t triển lớp phủ tối ưu để c&oacute; thể ứng dụng vật liệu n&agrave;y v&agrave;o sản xuất bao b&igrave;. D&ugrave; chưa c&oacute; kế hoạch thương mại h&oacute;a cụ thể, ph&aacute;t minh n&agrave;y đang thu h&uacute;t sự ch&uacute; &yacute; lớn từ c&aacute;c doanh nghiệp quan t&acirc;m đến giải ph&aacute;p th&acirc;n thiện m&ocirc;i trường.<\/p>\n\nTrong bối cảnh lượng r&aacute;c nhựa tr&ocirc;i nổi tr&ecirc;n đại dương được dự b&aacute;o sẽ tăng gấp ba v&agrave;o năm 2040, ph&aacute;t minh từ Nhật Bản được kỳ vọng sẽ g&oacute;p phần quan trọng trong việc giảm thiểu t&aacute;c động ti&ecirc;u cực của nhựa đến m&ocirc;i trường biển v&agrave; sức khỏe con người.<\/p>\n\n&ldquo;Trẻ em kh&ocirc;ng thể chọn h&agrave;nh tinh m&agrave; ch&uacute;ng sống. Ch&iacute;nh ch&uacute;ng ta &ndash; những người trưởng th&agrave;nh v&agrave; c&aacute;c nh&agrave; khoa học &ndash; phải c&oacute; tr&aacute;ch nhiệm tạo ra một thế giới sạch hơn cho c&aacute;c thế hệ tương lai&rdquo;, Gi&aacute;o sư Aida nhấn mạnh.<\/p>\n\nTheo: Reuters<\/strong><\/em><\/p>\n<\/article>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/trang%20ch%E1%BB%A7\/Screenshot%202025-06-09%20114315.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/trang%20ch%E1%BB%A7\/Screenshot%202025-06-09%20114315.png","tags":["Nhựa phân hủy sinh học","Giải pháp thay thế nhựa truyền thống","Công nghệ vật liệu mới","Giảm thiểu rác thải nhựa","Đổi mới vì môi trường"],"count_view":719,"seo_name":"cac-nha-khoa-hoc-nhat-ban-sang-che-nhua-tan-trong-nuoc-bien-chi-trong-vai-gio","date_update":1749444338,"date_created_format":1749444417,"meta_title":"Các nhà khoa học Nhật Bản sáng chế nhựa tan trong nước biển chỉ trong vài giờ","meta_desc":"WAKO, Nhật Bản (ngày 4\/6\/2025) — Một nhóm nhà khoa học Nhật Bản vừa công bố phát minh mới: một loại nhựa có thể tan hoàn toàn trong nước biển chỉ sau vài giờ, hứa hẹn mang đến giải pháp đột phá trong cuộc chiến chống ô nhiễm nhựa đại dương.","meta_keyword":"Nhựa phân hủy sinh học, Giải pháp thay thế nhựa truyền thống, Công nghệ vật liệu mới, Giảm thiểu rác thải nhựa, Đổi mới vì môi trường","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/cac-nha-khoa-hoc-nhat-ban-sang-che-nhua-tan-trong-nuoc-bien-chi-trong-vai-gio"},{"id":703999,"name":"Meta và cuộc cách mạng năng lượng hạt nhân","desc":"Meta, c&ocirc;ng ty mẹ của Facebook, sẽ mua điện hạt nh&acirc;n của Constellation từ năm 2027, với khoảng 1,1 GW trong năm đầu.<\/p>\n","content":"Th&ocirc;ng tin được Meta c&ocirc;ng bố ng&agrave;y 3\/6, đ&aacute;nh dấu bước đột ph&aacute; của g&atilde; khổng lồ c&ocirc;ng nghệ trong lĩnh vực điện hạt nh&acirc;n. Theo thỏa thuận, Meta sẽ mua khoảng 1,1 GW điện từ nh&agrave; m&aacute;y năng lượng sạch Clinton của Constellation tại bang Illinois, Mỹ v&agrave;o năm 2027 v&agrave; k&eacute;o d&agrave;i trong 20 năm.<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/46779\/upload\/files\/dien(1).jpeg\" \/>Nguồn: internet<\/em><\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\nĐiện hạt nh&acirc;n l&agrave; nguồn điện nền, xanh v&agrave; bền vững. Do đ&oacute;, ph&aacute;t triển nguồn điện n&agrave;y gi&uacute;p c&aacute;c nước như Mỹ đa dạng nguồn cung trong bối cảnh nhu cầu ti&ecirc;u thụ năng lượng tại c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu rất lớn.<\/p>\n\nNh&agrave; m&aacute;y Clinton gồm một l&ograve; phản ứng hạt nh&acirc;n đơn, c&ocirc;ng suất 1.121 MW, đủ cung ứng cho khoảng 800.000 hộ gia đ&igrave;nh tại Mỹ. Lượng điện k&yacute; mua trong thỏa thuận giữa Meta v&agrave; Constellation l&agrave; to&agrave;n bộ sản lượng của l&ograve; phản ứng n&agrave;y. Cũng theo thỏa thuận, nh&agrave; m&aacute;y sẽ n&acirc;ng sản lượng th&ecirc;m 30 MW.<\/p>\n\nHai b&ecirc;n cho biết một thỏa thuận d&agrave;i hạn sẽ hỗ trợ nh&agrave; m&aacute;y hoạt động li&ecirc;n tục v&agrave; được t&aacute;i cấp ph&eacute;p. Bởi nếu kh&ocirc;ng c&oacute; cam kết từ Meta, nh&agrave; m&aacute;y n&agrave;y c&oacute; nguy cơ đ&oacute;ng cửa khi chương tr&igrave;nh cấp t&iacute;n dụng hết hạn v&agrave;o 2027.<\/p>\n\nĐiều khoản chi tiết của thỏa thuận kh&ocirc;ng được tiết lộ. Nh&agrave; m&aacute;y n&agrave;y sẽ cấp điện th&ocirc;ng qua hệ thống lưới, chứ kh&ocirc;ng cấp trực tiếp cho trung t&acirc;m dữ liệu của Meta. Cổ phiếu của Constellation đ&atilde; tăng hơn 15% sau th&ocirc;ng tin n&agrave;y.<\/p>\n\nThỏa thuận n&agrave;y nối tiếp l&agrave;n s&oacute;ng&nbsp;hợp t&aacute;c&nbsp;giữa c&aacute;c g&atilde; khổng lồ c&ocirc;ng nghệ với ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp điện hạt nh&acirc;n nhằm đ&aacute;p ứng &quot;cơn kh&aacute;t&quot; năng lượng ng&agrave;y c&agrave;ng tăng của c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu AI. Th&aacute;ng 9 năm ngo&aacute;i, Constellation cho biết họ khởi động lại Three Mile Island, nơi xảy ra sự cố hạt nh&acirc;n tồi tệ nhất trong lịch sử Mỹ, v&agrave; b&aacute;n điện cho Microsoft theo thỏa thuận k&eacute;o d&agrave;i 20 năm.<\/p>\n\nGoogle gần đ&acirc;y cũng cam kết t&agrave;i trợ để ph&aacute;t triển 3 địa điểm hạt nh&acirc;n mới, sau khi hợp t&aacute;c với nh&agrave; ph&aacute;t triển l&ograve; phản ứng modul nhỏ (SMR) Kairos Power v&agrave;o năm ngo&aacute;i. Amazon đ&atilde; đầu tư hơn 500 triệu USD để ph&aacute;t triển SMR v&agrave;o th&aacute;ng 10, đồng thời mua một khu&ocirc;n vi&ecirc;n trung t&acirc;m dữ liệu được cấp điện bởi nh&agrave; m&aacute;y hạt nh&acirc;n Susquehanna v&agrave;o th&aacute;ng 3 năm ngo&aacute;i.<\/p>\n\nBa g&atilde; khổng lồ c&ocirc;ng nghệ Amazon, Google v&agrave; Meta đ&atilde; k&yacute; một cam kết do Hiệp hội Hạt nh&acirc;n Thế giới dẫn đầu, k&ecirc;u gọi ph&aacute;t triển năng lượng hạt nh&acirc;n tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới tăng gấp ba v&agrave;o 2050.<\/p>\n\nCuối năm ngo&aacute;i, Meta b&agrave;y tỏ muốn&nbsp;t&igrave;m kiếm&nbsp;c&aacute;c nh&agrave; ph&aacute;t triển năng lượng hạt nh&acirc;n để hợp t&aacute;c, L&uacute;c đ&oacute;, họ n&oacute;i muốn bổ sung từ 1-4 GW điện hạt nh&acirc;n, ưu ti&ecirc;n nh&agrave; m&aacute;y đang hoạt động, với c&ocirc;ng nghệ ti&ecirc;n tiến. Y&ecirc;u cầu khi đ&oacute; kh&aacute;c biệt ho&agrave;n to&agrave;n so với c&ocirc;ng nghệ tại nh&agrave; m&aacute;y Clinton sắp đ&oacute;ng cửa của Constellation.<\/p>\n\nTổng thống Donald Trump gần đ&acirc;y đ&atilde; k&yacute; 4 sắc lệnh h&agrave;nh ph&aacute;p nhằm đẩy nhanh qu&aacute; tr&igrave;nh triển khai năng lượng hạt nh&acirc;n, đặt mục ti&ecirc;u tăng gấp 4 lần c&ocirc;ng suất loại năng lượng n&agrave;y v&agrave;o 2050. C&aacute;c sắc lệnh h&agrave;nh ph&aacute;p n&agrave;y k&ecirc;u gọi một cuộc đại tu Ủy ban Quản l&yacute; Hạt nh&acirc;n, cũng như x&acirc;y dựng chuỗi cung ứng nhi&ecirc;n liệu hạt nh&acirc;n trong nước.<\/p>\n\nNh&agrave; Trắng cũng k&ecirc;u gọi ph&ecirc; duyệt một quy tr&igrave;nh nhanh hơn cho c&aacute;c l&ograve; phản ứng, gồm cả l&ograve; phản ứng modul nhỏ (SMR). Trước đ&acirc;y, dự &aacute;n điện hạt nh&acirc;n thường gặp kh&oacute; khăn bởi chi ph&iacute; ban đầu cao v&agrave; thời gian x&acirc;y dựng k&eacute;o d&agrave;i. Ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp n&agrave;y hy vọng rằng SMR c&oacute; thể l&agrave; giải ph&aacute;p tiết kiệm chi ph&iacute; hơn để mở rộng quy m&ocirc;. Hiện kh&ocirc;ng c&oacute; l&ograve; SMR n&agrave;o hoạt động tại Mỹ.<\/p>\n\nTuy kh&ocirc;ng đề cập chi tiết, Constellation n&oacute;i đang c&acirc;n nhắc xin giấy ph&eacute;p mới từ Ủy ban Quản l&yacute; Hạt nh&acirc;n để x&acirc;y dựng một l&ograve; SMR tại địa điểm nh&agrave; m&aacute;y Clinton.<\/p>\n\nTheo: vnexpress<\/strong><\/em><\/p>\n<\/article>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/dien%281%29.jpeg","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/dien%281%29.jpeg","tags":["Meta","Điện hạt nhân","Năng lượng sạch","Năng lượng bền vững","Trí tuệ nhân tạo (AI)","SMR (Small Modular Reactor)","Chuyển dịch năng lượng","Công nghệ xanh","Năng lượng không phát thải","Phát triển bền vững","Cam kết Net Zero","Hợp tác công nghệ và năng lượng","Chính sách năng lượng","Thỏa thuận năng lượng dài hạn"],"count_view":562,"seo_name":"meta-va-cuoc-cach-mang-nang-luong-hat-nhan","date_update":1749004595,"date_created_format":1749005413,"meta_title":"Meta và cuộc cách mạng năng lượng hạt nhân","meta_desc":"Meta, công ty mẹ của Facebook, sẽ mua điện hạt nhân của Constellation từ năm 2027, với khoảng 1,1 GW trong năm đầu.","meta_keyword":"Meta, Điện hạt nhân, Năng lượng sạch, Năng lượng bền vững, Trí tuệ nhân tạo (AI), SMR (Small Modular Reactor), Chuyển dịch năng lượng, Công nghệ xanh, Năng lượng không phát thải, Phát triển bền vững, Cam kết Net Zero, Hợp tác công nghệ và năng l","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/meta-va-cuoc-cach-mang-nang-luong-hat-nhan"},{"id":703794,"name":"Khởi tố cơ sở sản xuất hàng nghìn tấn phân bón giả","desc":"C&ocirc;ng an tỉnh H&ograve;a B&igrave;nh đ&atilde; khởi tố vụ &aacute;n, khởi tố bị can v&agrave; lệnh bắt tạm giam đối với Trần Văn Hu&acirc;n về tội &lsquo;sản xuất, bu&ocirc;n b&aacute;n h&agrave;ng giả&rsquo;.<\/p>\n","content":"C&ocirc;ng an tỉnh H&ograve;a B&igrave;nh cho biết, vừa triệt x&oacute;a cơ sở sản xuất&nbsp;<a href=\"https:\/\/nongnghiepmoitruong.vn\/phan-bon-gia-tag14342\/\" rel=\"follow noopener\" target=\"_blank\">ph&acirc;n b&oacute;n giả<\/a>, k&eacute;m chất lượng b&aacute;n ra thị trường c&aacute;c tỉnh miền Bắc v&agrave; miền Trung. Cụ thể, Ph&ograve;ng Cảnh s&aacute;t điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, bu&ocirc;n lậu, m&ocirc;i trường (C&ocirc;ng an tỉnh H&ograve;a B&igrave;nh) đ&atilde; khởi tố vụ &aacute;n, khởi tố bị can v&agrave; lệnh bắt tạm gian đối với Trần Văn Hu&acirc;n, Gi&aacute;m đốc Chi nh&aacute;nh Minh Bảo An H&ograve;a B&igrave;nh về tội &ldquo;sản xuất, bu&ocirc;n b&aacute;n h&agrave;ng giả&rdquo;.<\/p>\n\n<figure><img alt=\"Cơ quan Công an tỉnh đọc quyết định khởi tố và lệnh bắt đối tượng Trần Văn Huân: Ảnh: Công an tỉnh Hòa Bình.\" data-imgwm=\"\" data-this=\"382553\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i.ex-cdn.com\/nongnghiepmoitruong.vn\/files\/content\/2025\/06\/02\/12-123737_26-142029.jpeg\" title=\"Cơ quan Công an tỉnh đọc quyết định khởi tố và lệnh bắt đối tượng Trần Văn Huân: Ảnh: Công an tỉnh Hòa Bình.\" width=\"937\" \/>\n<figcaption>\nCơ quan C&ocirc;ng an tỉnh đọc quyết định&nbsp;<a href=\"https:\/\/nongnghiepmoitruong.vn\/khoi-to-tag33863\/\" rel=\"follow noopener\" target=\"_blank\">khởi tố<\/a>&nbsp;v&agrave; lệnh bắt đối tượng Trần Văn Hu&acirc;n: Ảnh:&nbsp;C&ocirc;ng an tỉnh H&ograve;a B&igrave;nh<\/em>.<\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\nKh&aacute;m x&eacute;t địa điểm sản xuất tại th&ocirc;n Ph&uacute; B&igrave;nh, x&atilde; Ph&uacute; Nghĩa, huyện Lạc Thủy (H&ograve;a B&igrave;nh), do Hu&acirc;n đứng đầu, lực lượng c&ocirc;ng an thu giữ 248,92 tấn&nbsp;<a href=\"https:\/\/nongnghiepmoitruong.vn\/phan-bon-gia-tag14342\/\" rel=\"follow noopener\" target=\"_blank\">ph&acirc;n b&oacute;n giả<\/a>, k&eacute;m chất lượng, 300 tấn ph&acirc;n b&oacute;n c&oacute; chữ Trung Quốc kh&ocirc;ng c&oacute; tem nh&atilde;n phụ, kh&ocirc;ng c&oacute; h&oacute;a đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hợp ph&aacute;p.<\/p>\n\nB&ecirc;n cạnh đ&oacute;, cơ quan chức năng cũng thu giữ 45,8 tấn nguy&ecirc;n liệu l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n giả, 98.133 bao b&igrave; (gồm 19 loại sản phẩm của nhiều cơ sở sản xuất ph&acirc;n b&oacute;n v&agrave; m&aacute;y m&oacute;c, phương tiện sản xuất, đ&oacute;ng bao b&igrave; ph&acirc;n b&oacute;n giả), thu giữ 70 tấn ph&acirc;n b&oacute;n giả tr&ecirc;n xe đầu k&eacute;o k&eacute;o theo sơ mi rơ mo&oacute;c tải chở container đang tr&ecirc;n đường chở đi ti&ecirc;u thụ.<\/p>\n\nTại cơ qua C&ocirc;ng an, Trần Văn Hu&acirc;n khai nhận từ th&aacute;ng 12\/2024 cho đến khi bị bắt đ&atilde; sản xuất, b&aacute;n ra thị trường c&aacute;c tỉnh miền Bắc, miền Trung h&agrave;ng ngh&igrave;n tấn ph&acirc;n b&oacute;n giả, k&eacute;m chất lượng.<\/p>\n\nHiện cơ quan C&ocirc;ng an tỉnh H&ograve;a B&igrave;nh đang tiến h&agrave;nh xử l&yacute; đối tượng theo quy định của ph&aacute;p luật.<\/p>\n\nTheo: B&aacute;o N&ocirc;ng nghiệp &amp; M&ocirc;i trường<\/em><\/strong><\/p>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/Screenshot%202025-06-03%20092203.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/Screenshot%202025-06-03%20092203.png","tags":"","count_view":579,"seo_name":"khoi-to-co-so-san-xuat-hang-nghin-tan-phan-bon-gia","date_update":1748917235,"date_created_format":1748917360,"meta_title":"Khởi tố cơ sở sản xuất hàng nghìn tấn phân bón giả","meta_desc":"Công an tỉnh Hòa Bình đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam đối với Trần Văn Huân về tội ‘sản xuất, buôn bán hàng giả’.","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/khoi-to-co-so-san-xuat-hang-nghin-tan-phan-bon-gia"}]},"widget_11217892":{"content_data":{"content":"Tags:"}},"widget_11217896":{"content_data":{"content":"Đăng ký thông tin"}},"widget_11217906":{"content_data":{"content":"Làm lại"}},"widget_11217909":{"content_data":{"content":"tin tức hot<\/span><\/span><\/span>"}},"widget_11217912":{"content_data":{"content":"các khóa học<\/span><\/span><\/span><\/span>"}},"widget_11217907":{"content_data":{"content":"Gửi"}},"widget_11217910":{"content_data":[{"id":722677,"name":"Kiến nghị chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm để sớm có các đại học nghiên cứu đẳng cấp","desc":"GDVN - D&ugrave; mỗi năm ng&acirc;n s&aacute;ch đầu tư đ&aacute;ng kể nhưng số lượng c&ocirc;ng tr&igrave;nh c&ocirc;ng bố quốc tế v&agrave; s&aacute;ng chế hữu &iacute;ch tại c&aacute;c Viện H&agrave;n l&acirc;m c&ograve;n hạn chế.<\/p>\n","content":"Kể từ sau C&aacute;ch mạng Th&aacute;ng T&aacute;m năm 1945, đặc biệt l&agrave; sau khi thiết lập quan hệ hợp t&aacute;c to&agrave;n diện với Li&ecirc;n X&ocirc;, Việt Nam đ&atilde; tiếp nhận m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức khoa học kiểu X&ocirc; viết &mdash; trong đ&oacute; Viện H&agrave;n l&acirc;m khoa học được xem l&agrave; &ldquo;đầu t&agrave;u nghi&ecirc;n cứu quốc gia&rdquo;, t&aacute;ch biệt khỏi hệ thống gi&aacute;o dục đại học. M&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y tiếp tục được củng cố sau năm 1975 v&agrave; định h&igrave;nh r&otilde; hơn từ cuối thập ni&ecirc;n 1980, với việc th&agrave;nh lập hệ thống c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n ng&agrave;nh dưới sự quản l&yacute; tập trung của Nh&agrave; nước.<\/p>\n\nTrong bối cảnh lịch sử đ&oacute;, việc x&acirc;y dựng Viện H&agrave;n l&acirc;m khoa học được coi l&agrave; một biểu tượng của uy t&iacute;n học thuật quốc gia, theo c&aacute;ch m&agrave; Li&ecirc;n X&ocirc; từng sử dụng khoa học như một c&ocirc;ng cụ ph&aacute;t triển nh&agrave; nước kế hoạch h&oacute;a tập trung. Mọi nguồn lực nghi&ecirc;n cứu (nh&acirc;n lực, vật lực, t&agrave;i ch&iacute;nh) đều được tập trung v&agrave;o hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu, t&aacute;ch rời khỏi c&aacute;c trường đại học &mdash; vốn chủ yếu đảm nhận chức năng đ&agrave;o tạo.<\/p>\n\nTuy nhi&ecirc;n, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y chứa đựng những khiếm khuyết mang t&iacute;nh cấu tr&uacute;c, vốn đ&atilde; bộc lộ r&otilde; ở Li&ecirc;n X&ocirc; từ thập ni&ecirc;n 1970 v&agrave; tiếp tục bộc lộ tại Việt Nam.<\/p>\n\nMột l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>t&aacute;ch rời giữa nghi&ecirc;n cứu v&agrave; đ&agrave;o tạo<\/p>\n\nKh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ v&agrave; nhiều nước phương T&acirc;y, nơi c&aacute;c đại học l&agrave; trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu, ở m&ocirc; h&igrave;nh X&ocirc; viết, trường đại học chỉ đ&oacute;ng vai tr&ograve; &ldquo;giảng dạy&rdquo;, c&ograve;n c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu mới l&agrave; nơi thực hiện c&aacute;c c&ocirc;ng tr&igrave;nh khoa học. Sự ph&acirc;n t&aacute;ch n&agrave;y đ&atilde;:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li>L&agrave;m cho kết quả nghi&ecirc;n cứu kh&oacute; lan tỏa v&agrave;o qu&aacute; tr&igrave;nh đ&agrave;o tạo v&agrave; đổi mới tri thức;<\/li>\n\t<li>G&acirc;y n&ecirc;n t&igrave;nh trạng &ldquo;thiếu m&aacute;u&rdquo; nghi&ecirc;n cứu trong c&aacute;c trường đại học, khiến chất lượng đ&agrave;o tạo sau đại học yếu;<\/li>\n\t<li>Hạn chế sự h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu mạnh gắn với đ&agrave;o tạo nghi&ecirc;n cứu sinh.<\/li>\n<\/ul>\n\nHai l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>cơ chế h&agrave;nh ch&iacute;nh h&oacute;a, bao cấp v&agrave; thiếu t&iacute;nh cạnh tranh<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh Li&ecirc;n X&ocirc; vận h&agrave;nh theo cơ chế bi&ecirc;n chế &ndash; cấp ph&aacute;t &ndash; kế hoạch, chứ kh&ocirc;ng theo cạnh tranh học thuật v&agrave; t&agrave;i trợ dự &aacute;n.<\/p>\n\nBa l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>ph&acirc;n mảnh hệ thống v&agrave; thiếu cơ chế phối hợp ngang<\/p>\n\nViện H&agrave;n l&acirc;m v&agrave; c&aacute;c viện trực thuộc bộ, ng&agrave;nh vận h&agrave;nh như những &ldquo;ốc đảo khoa học&rdquo; &mdash; thiếu cơ chế phối hợp v&agrave; chia sẻ dữ liệu, nh&acirc;n lực, thiết bị. Điều n&agrave;y l&agrave;m ph&acirc;n t&aacute;n nguồn lực nghi&ecirc;n cứu, g&acirc;y l&atilde;ng ph&iacute; ng&acirc;n s&aacute;ch v&agrave; hạn chế khả năng tạo ra đột ph&aacute;.<\/p>\n\nBốn l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>thiếu gắn kết với khu vực sản xuất v&agrave; đổi mới s&aacute;ng tạo<\/p>\n\nHệ thống viện h&agrave;n l&acirc;m kiểu X&ocirc; viết chủ yếu phục vụ c&aacute;c mục ti&ecirc;u kế hoạch h&oacute;a tập trung của Nh&agrave; nước, kh&ocirc;ng gắn với thị trường khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ. Sau khi Li&ecirc;n X&ocirc; tan r&atilde;, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y nhanh ch&oacute;ng bộc lộ sự tr&igrave; trệ, kh&ocirc;ng th&iacute;ch ứng với cơ chế thị trường. Tại Việt Nam, t&igrave;nh trạng n&agrave;y vẫn c&ograve;n r&otilde; n&eacute;t: C&aacute;c kết quả nghi&ecirc;n cứu &iacute;t được ứng dụng; Mối li&ecirc;n kết với doanh nghiệp gần như kh&ocirc;ng tồn tại hoặc mang t&iacute;nh h&igrave;nh thức; Thiếu cơ chế thương mại h&oacute;a c&ocirc;ng nghệ v&agrave; chuyển giao tri thức.<\/p>\n\nNăm l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>chưa tạo ra c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu thực thụ<\/p>\n\nDo bị &ldquo;r&uacute;t&rdquo; hết nguồn lực nghi&ecirc;n cứu về hệ thống viện, c&aacute;c trường đại học kh&oacute; c&oacute; điều kiện h&igrave;nh th&agrave;nh đội ngũ nghi&ecirc;n cứu mạnh, thiếu năng lực cạnh tranh quốc tế.<\/p>\n\nNhững hạn chế n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; vấn đề quản l&yacute;, m&agrave; l&agrave; vấn đề m&ocirc; h&igrave;nh ph&aacute;t triển khoa học v&agrave; gi&aacute;o dục đại học.<\/p>\n\nV&igrave; vậy, để hội nhập quốc tế v&agrave; n&acirc;ng cao năng lực khoa học quốc gia, Việt Nam cần một cuộc cải c&aacute;ch thể chế căn bản: chuyển từ m&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m h&agrave;nh ch&iacute;nh h&oacute;a sang m&ocirc; h&igrave;nh tri thức mở, đặt trung t&acirc;m ở đại học nghi&ecirc;n cứu &mdash; tương tự như c&aacute;ch Hoa Kỳ v&agrave; c&aacute;c nước OECD đ&atilde; thực hiện.<\/p>\n\nI. Những hạn chế của m&ocirc; h&igrave;nh Viện h&agrave;n l&acirc;m khoa học Li&ecirc;n X&ocirc; cũ ở Việt Nam<\/b><\/span><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh viện h&agrave;n l&acirc;m khoa học m&agrave; Việt Nam đang &aacute;p dụng hiện nay về cơ bản được kế thừa từ m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức khoa học của Li&ecirc;n X&ocirc; cũ. Đ&acirc;y l&agrave; m&ocirc; h&igrave;nh từng ph&aacute;t huy hiệu quả trong bối cảnh cơ chế kế hoạch h&oacute;a tập trung. Tuy nhi&ecirc;n, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng x&atilde; hội chủ nghĩa v&agrave; hội nhập quốc tế, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y đ&atilde; bộc lộ nhiều hạn chế mang t&iacute;nh cơ cấu, cơ chế v&agrave; thể chế.<\/p>\n\nThứ nhất,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>cấu tr&uacute;c tổ chức h&agrave;nh ch&iacute;nh h&oacute;a, ph&acirc;n mảnh v&agrave; cồng kềnh:<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh viện h&agrave;n l&acirc;m được tổ chức theo dạng h&agrave;nh ch&iacute;nh tập trung, t&aacute;ch biệt tương đối với hệ thống gi&aacute;o dục đại học. Hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu được tổ chức th&agrave;nh nhiều đơn vị trực thuộc Viện H&agrave;n l&acirc;m (ở Việt Nam c&oacute; Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học X&atilde; hội Việt Nam), hoạt động theo cơ chế đơn ng&agrave;nh, theo c&aacute;c lĩnh vực chuy&ecirc;n s&acirc;u.<\/p>\n\nĐiều n&agrave;y dẫn đến t&igrave;nh trạng: Mỗi viện chuy&ecirc;n ng&agrave;nh hoạt động độc lập, thiếu phối hợp, thiếu chia sẻ nguồn lực v&agrave; th&ocirc;ng tin; Phần lớn hoạt động nghi&ecirc;n cứu kh&ocirc;ng gắn kết với đ&agrave;o tạo; V&agrave; số lượng c&aacute;c đơn vị nghi&ecirc;n cứu nhiều nhưng quy m&ocirc; nhỏ, nguồn lực d&agrave;n trải v&agrave; hiệu suất thấp.<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/48636\/upload\/members\/z7145258261393_395826fb547c75517d2af194bd5c7e16.jpg\" \/><\/p>\n\nNguồn: Tiếng n&oacute;i Việt Nam VOV&nbsp;<\/em><\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\nThứ hai,<\/strong>&nbsp;<\/i>cơ chế quản l&yacute; h&agrave;nh ch&iacute;nh bao cấp, thiếu tự chủ v&agrave; s&aacute;ng tạo:<\/p>\n\nC&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu hoạt động chủ yếu dựa v&agrave;o ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước cấp ph&aacute;t h&agrave;ng năm. Cơ chế quản l&yacute; t&agrave;i ch&iacute;nh, nh&acirc;n sự, kế hoạch khoa học vẫn mang nặng t&iacute;nh h&agrave;nh ch&iacute;nh.<\/p>\n\nĐiều n&agrave;y dẫn đến việc c&aacute;c viện thiếu động lực cạnh tranh, thiếu khả năng huy động nguồn lực x&atilde; hội v&agrave; hợp t&aacute;c với khu vực doanh nghiệp; Nhiều c&ocirc;ng tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu mang t&iacute;nh &ldquo;cất ngăn k&eacute;o&rdquo;, &iacute;t được chuyển giao ứng dụng thực tế; Đội ngũ nghi&ecirc;n cứu bị r&agrave;ng buộc về h&agrave;nh ch&iacute;nh, kh&oacute; ph&aacute;t triển m&ocirc;i trường học thuật tự do.<\/p>\n\nThứ ba,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>t&aacute;ch rời giữa nghi&ecirc;n cứu khoa học v&agrave; đ&agrave;o tạo đại học:<\/p>\n\nMột đặc trưng rất cơ bản của m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y l&agrave; sự ph&acirc;n t&aacute;ch cứng nhắc giữa viện nghi&ecirc;n cứu v&agrave; trường đại học khiến kết quả nghi&ecirc;n cứu kh&oacute; lan tỏa v&agrave;o chương tr&igrave;nh đ&agrave;o tạo; Sinh vi&ecirc;n đại học v&agrave; sau đại học &iacute;t được tham gia v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n nghi&ecirc;n cứu thực chất; Thiếu đội ngũ nh&agrave; khoa học trẻ kế cận, dẫn đến t&igrave;nh trạng &ldquo;gi&agrave; h&oacute;a&rdquo; đội ngũ nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nThứ tư,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>thiếu cơ chế gắn kết với doanh nghiệp v&agrave; thị trường c&ocirc;ng nghệ:<\/p>\n\nTrong cơ chế kế hoạch h&oacute;a, viện nghi&ecirc;n cứu được xem như &ldquo;c&aacute;nh tay&rdquo; khoa học của nh&agrave; nước, kh&ocirc;ng cần trực tiếp tương t&aacute;c với thị trường. Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y trở n&ecirc;n lỗi thời v&igrave;: C&aacute;c viện thiếu cơ chế tự chủ t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; quản trị năng động; Kh&ocirc;ng h&igrave;nh th&agrave;nh được c&aacute;c mạng lưới hợp t&aacute;c với doanh nghiệp để thương mại h&oacute;a kết quả nghi&ecirc;n cứu; Tỷ lệ s&aacute;ng chế, bằng độc quyền s&aacute;ng chế, c&ocirc;ng nghệ được chuyển giao ra thị trường rất thấp.<\/p>\n\nThứ năm,<\/strong>&nbsp;<\/i>kh&oacute; hội nhập quốc tế v&agrave; th&iacute;ch ứng với m&ocirc; h&igrave;nh khoa học mở:<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y mang t&iacute;nh kh&eacute;p k&iacute;n, tập trung v&agrave;o hệ thống nội địa. Trong bối cảnh to&agrave;n cầu h&oacute;a, c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu theo m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y ở Việt Nam: Kh&oacute; tham gia mạng lưới nghi&ecirc;n cứu quốc tế do hạn chế về cơ chế hợp t&aacute;c v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh; &Iacute;t c&oacute; c&ocirc;ng bố quốc tế uy t&iacute;n; Kh&ocirc;ng ph&aacute;t huy được vai tr&ograve; của khoa học trong th&uacute;c đẩy đổi mới s&aacute;ng tạo quốc gia.<\/p>\n\nII. M&ocirc; h&igrave;nh Viện h&agrave;n l&acirc;m khoa học v&agrave; c&aacute;c tổ chức khoa học ở Hoa Kỳ<\/b><\/span><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh khoa học Hoa Kỳ c&oacute; đặc trưng rất kh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh Li&ecirc;n X&ocirc; cũ m&agrave; Việt Nam kế thừa. Thay v&igrave; tập trung v&agrave;o một hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu h&agrave;nh ch&iacute;nh t&aacute;ch biệt khỏi gi&aacute;o dục đại học, Hoa Kỳ ph&aacute;t triển một mạng lưới ph&acirc;n t&aacute;n, linh hoạt, gắn chặt với c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu, c&aacute;c viện độc lập, v&agrave; đặc biệt l&agrave; khu vực tư nh&acirc;n. Trong đ&oacute;, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ (National Academy of Sciences &mdash; NAS) đ&oacute;ng vai tr&ograve; tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học độc lập cho Ch&iacute;nh phủ, chứ kh&ocirc;ng trực tiếp điều h&agrave;nh c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu như m&ocirc; h&igrave;nh Li&ecirc;n X&ocirc; cũ.<\/p>\n\nMột l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>cấu tr&uacute;c tổ chức tinh gọn, tập trung v&agrave;o tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch:<\/p>\n\nViện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ được th&agrave;nh lập từ năm 1863 theo một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ, nhằm &ldquo;cung cấp lời khuy&ecirc;n độc lập, kh&aacute;ch quan v&agrave; chuy&ecirc;n s&acirc;u cho Ch&iacute;nh phủ về c&aacute;c vấn đề khoa học, c&ocirc;ng nghệ v&agrave; y tế.&rdquo;<\/p>\n\nNAS kh&ocirc;ng trực tiếp quản l&yacute; một hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu đồ sộ m&agrave; hoạt động chủ yếu th&ocirc;ng qua mạng lưới c&aacute;c ủy ban, hội đồng chuy&ecirc;n m&ocirc;n, quy tụ c&aacute;c nh&agrave; khoa học h&agrave;ng đầu từ khắp c&aacute;c trường đại học v&agrave; viện nghi&ecirc;n cứu trong nước. Khi Ch&iacute;nh phủ cần &yacute; kiến về một vấn đề khoa học th&igrave; NAS sẽ th&agrave;nh lập một hội đồng chuy&ecirc;n đề để tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch.<\/p>\n\nNAS ho&agrave;n to&agrave;n độc lập về học thuật, kh&ocirc;ng chịu sự chỉ đạo h&agrave;nh ch&iacute;nh trực tiếp của Ch&iacute;nh phủ, d&ugrave; kinh ph&iacute; một phần do ng&acirc;n s&aacute;ch li&ecirc;n bang hỗ trợ.<\/p>\n\nHai l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>tuyển chọn hội vi&ecirc;n (viện sĩ) tinh hoa, dựa tr&ecirc;n th&agrave;nh tựu khoa học xuất sắc:<\/p>\n\nKh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh bao cấp, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ hoạt động theo nguy&ecirc;n tắc tự quản học thuật. NAS c&oacute; khoảng 2.500 hội vi&ecirc;n ch&iacute;nh thức v&agrave; hơn 500 hội vi&ecirc;n quốc tế (theo thống k&ecirc; những năm gần đ&acirc;y). Hội vi&ecirc;n chỉ được bầu chọn khi c&oacute; th&agrave;nh tựu khoa học xuất sắc, được cộng đồng khoa học c&ocirc;ng nhận rộng r&atilde;i.<\/p>\n\nViệc bầu chọn được thực hiện hằng năm, th&ocirc;ng qua quy tr&igrave;nh đề cử &ndash; phản biện &ndash; bầu phiếu k&iacute;n, bảo đảm t&iacute;nh độc lập, minh bạch v&agrave; học thuật cao.<\/p>\n\nViệc trở th&agrave;nh viện sĩ NAS l&agrave; một trong những vinh dự cao nhất trong đời một nh&agrave; khoa học Hoa Kỳ, nhưng kh&ocirc;ng mang t&iacute;nh &ldquo;h&agrave;nh ch&iacute;nh&rdquo; hay &ldquo;chức vụ quyền lực&rdquo;. Họ kh&ocirc;ng được hưởng lương từ NAS, m&agrave; tiếp tục l&agrave;m việc ở c&aacute;c trường đại học, viện nghi&ecirc;n cứu hoặc doanh nghiệp.<\/p>\n\nCh&iacute;nh nhờ cơ chế n&agrave;y, NAS duy tr&igrave; được uy t&iacute;n học thuật cực kỳ cao, trở th&agrave;nh &ldquo;tiếng n&oacute;i khoa học&rdquo; c&oacute; trọng lượng trong c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch quốc gia.<\/p>\n\nBa l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>gắn kết chặt chẽ với c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu:<\/p>\n\nKh&aacute;c với m&ocirc; h&igrave;nh t&aacute;ch rời viện &ndash; trường ở Việt Nam, phần lớn c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu khoa học của Hoa Kỳ được thực hiện ngay tại c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu. C&aacute;c trường n&agrave;y c&oacute;:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Hệ thống viện &ndash; trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n s&acirc;u, hoạt động tự chủ v&agrave; cạnh tranh c&ocirc;ng khai để nhận t&agrave;i trợ từ nh&agrave; nước v&agrave; doanh nghiệp.<\/li>\n\t<li>Cơ chế linh hoạt để c&aacute;c gi&aacute;o sư, nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu đồng thời đảm nhiệm đ&agrave;o tạo sau đại học, hướng dẫn nghi&ecirc;n cứu sinh, v&agrave; triển khai c&aacute;c đề t&agrave;i.<\/li>\n\t<li>Kết quả nghi&ecirc;n cứu được chuyển h&oacute;a trực tiếp th&agrave;nh c&ocirc;ng bố quốc tế, s&aacute;ng chế, hoặc thương mại h&oacute;a th&ocirc;ng qua c&aacute;c văn ph&ograve;ng chuyển giao c&ocirc;ng nghệ của đại học.<\/li>\n\t<li>NAS kh&ocirc;ng điều h&agrave;nh c&aacute;c cơ sở nghi&ecirc;n cứu n&agrave;y, nhưng kết nối v&agrave; quy tụ những nh&agrave; khoa học ưu t&uacute; trong hệ thống đ&oacute; v&agrave;o mạng lưới tư vấn chiến lược quốc gia. Điều n&agrave;y gi&uacute;p ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học của Hoa Kỳ b&aacute;m s&aacute;t thực tiễn nghi&ecirc;n cứu v&agrave; đổi mới s&aacute;ng tạo.<\/li>\n<\/ul>\n\nBốn l&agrave;,<\/strong>&nbsp;<\/i>cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh đa dạng, tự chủ cao:<\/p>\n\nKinh ph&iacute; hoạt động nghi&ecirc;n cứu ở Hoa Kỳ kh&ocirc;ng chỉ đến từ ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước m&agrave; c&ograve;n từ: C&aacute;c quỹ nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n bang (NSF, NIH, DOE&hellip;); C&aacute;c tập đo&agrave;n c&ocirc;ng nghệ v&agrave; c&ocirc;ng nghiệp tư nh&acirc;n; C&aacute;c quỹ từ thiện, quỹ t&agrave;i trợ nghi&ecirc;n cứu (như Gates Foundation, Ford Foundation); V&agrave; từ ch&iacute;nh nguồn thu chuyển giao c&ocirc;ng nghệ của c&aacute;c trường đại học.<\/p>\n\nNAS chỉ sử dụng một phần nhỏ ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước để vận h&agrave;nh cơ cấu tổ chức tư vấn; c&ograve;n c&aacute;c hoạt động nghi&ecirc;n cứu thực chất được thực hiện ph&acirc;n t&aacute;n ở c&aacute;c trường đại học, trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu c&ocirc;ng v&agrave; tư. Ch&iacute;nh m&ocirc; h&igrave;nh t&agrave;i ch&iacute;nh đa dạng v&agrave; cạnh tranh n&agrave;y tạo ra động lực s&aacute;ng tạo mạnh mẽ, cơ chế s&agrave;ng lọc tự nhi&ecirc;n c&aacute;c tổ chức nghi&ecirc;n cứu yếu k&eacute;m v&agrave; khả năng ứng ph&oacute; linh hoạt.<\/p>\n\nNăm l&agrave;,<\/i><\/strong>&nbsp;<\/b>t&aacute;c động ch&iacute;nh s&aacute;ch v&agrave; hội nhập quốc tế mạnh mẽ:<\/p>\n\nNAS c&oacute; ảnh hưởng s&acirc;u rộng đến ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ của Hoa Kỳ thể hiện: Hằng năm, NAS ban h&agrave;nh h&agrave;ng chục b&aacute;o c&aacute;o chiến lược gửi Quốc hội v&agrave; Ch&iacute;nh phủ. Nhiều khuyến nghị trở th&agrave;nh căn cứ x&acirc;y dựng ch&iacute;nh s&aacute;ch về năng lượng, gi&aacute;o dục STEM, AI, biến đổi kh&iacute; hậu, y tế cộng đồng&hellip;Đặc biệt, do hội tụ c&aacute;c nh&agrave; khoa học h&agrave;ng đầu thế giới, NAS cũng l&agrave; một trung t&acirc;m hợp t&aacute;c quốc tế, tạo sức h&uacute;t mạnh mẽ đối với c&aacute;c chương tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu to&agrave;n cầu.<\/p>\n\nTừ những ph&acirc;n t&iacute;ch tr&ecirc;n cho thấy, m&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Hoa Kỳ kh&ocirc;ng phải l&agrave; một hệ thống quản l&yacute; nghi&ecirc;n cứu tập trung, m&agrave; l&agrave; một thiết chế tư vấn khoa học tinh hoa, độc lập, dựa v&agrave;o sức mạnh của mạng lưới c&aacute;c trường đại học nghi&ecirc;n cứu. Ch&iacute;nh nhờ vậy, m&ocirc; h&igrave;nh n&agrave;y vừa tinh gọn, vừa c&oacute; năng lực học thuật v&agrave; ảnh hưởng ch&iacute;nh s&aacute;ch s&acirc;u rộng.<\/p>\n<\/article>\n\nIII. Đối chiếu hai m&ocirc; h&igrave;nh v&agrave; khả năng cải tổ Viện H&agrave;n l&acirc;m khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam<\/b><\/span><\/p>\n\nViệc ph&acirc;n t&iacute;ch đối chiếu hai m&ocirc; h&igrave;nh gi&uacute;p nhận diện r&otilde; những điểm yếu mang t&iacute;nh cấu tr&uacute;c của hệ thống hiện nay, từ đ&oacute; đề xuất một lộ tr&igrave;nh cải tổ ph&ugrave; hợp.<\/p>\n\n1. So s&aacute;nh cấu tr&uacute;c tổ chức:<\/em><\/strong><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh X&ocirc; viết &ndash; Việt Nam hiện nay:<\/u>&nbsp;Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam hiện quản l&yacute; trực tiếp h&agrave;ng trăm viện, trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu với cơ chế vận h&agrave;nh h&agrave;nh ch&iacute;nh. Tổ chức n&agrave;y vừa l&agrave; cơ quan nghi&ecirc;n cứu, vừa đ&oacute;ng vai tr&ograve; quản l&yacute; nh&agrave; nước tr&ecirc;n thực tế đối với nhiều lĩnh vực khoa học. Điều n&agrave;y tạo ra một bộ m&aacute;y cồng kềnh, chồng ch&eacute;o, thiếu động lực s&aacute;ng tạo v&agrave; kh&oacute; th&iacute;ch ứng với thay đổi c&ocirc;ng nghệ nhanh ch&oacute;ng.<\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ:&nbsp;<\/u>NAS kh&ocirc;ng trực tiếp điều h&agrave;nh viện nghi&ecirc;n cứu m&agrave; tập trung v&agrave;o tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch. C&aacute;c nghi&ecirc;n cứu thực chất được tiến h&agrave;nh ở c&aacute;c trường đại học v&agrave; viện độc lập, vận h&agrave;nh linh hoạt, tự chủ. Nh&agrave; nước đầu tư c&oacute; trọng t&acirc;m, tạo m&ocirc;i trường cạnh tranh học thuật v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh.<\/p>\n\nNhư vậy, nếu m&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ t&aacute;ch bạch r&otilde; chức năng tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch khoa học quốc gia (NAS) với chức năng thực hiện nghi&ecirc;n cứu khoa học (trường đại học, viện chuy&ecirc;n ng&agrave;nh) th&igrave; m&ocirc; h&igrave;nh Việt Nam hiện nay lại dồn cả hai chức năng v&agrave;o một thiết chế, dẫn đến ph&acirc;n t&aacute;n nguồn lực.<\/p>\n\nMột trong những điểm yếu của Việt Nam hiện nay l&agrave; nghi&ecirc;n cứu khoa học bị t&aacute;ch khỏi trường đại học. Điều n&agrave;y l&agrave;m triệt ti&ecirc;u khả năng h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu thực sự, vốn l&agrave; xương sống của c&aacute;c nền khoa học ph&aacute;t triển.<\/p>\n\nNgược lại, ở Hoa Kỳ, nghi&ecirc;n cứu v&agrave; đ&agrave;o tạo l&agrave; hai mặt của một chỉnh thể thống nhất: Nghi&ecirc;n cứu được tiến h&agrave;nh trong c&aacute;c đại học, gắn trực tiếp với chương tr&igrave;nh sau đại học; C&aacute;c gi&aacute;o sư đại học l&agrave; lực lượng nghi&ecirc;n cứu chủ lực; Việc chuyển giao c&ocirc;ng nghệ v&agrave; đổi mới s&aacute;ng tạo diễn ra ngay trong kh&ocirc;ng gian đại học. Ch&iacute;nh sự gắn kết chặt chẽ giữa nghi&ecirc;n cứu &ndash; đ&agrave;o tạo &ndash; đổi mới s&aacute;ng tạo n&agrave;y l&agrave; yếu tố tạo n&ecirc;n sức mạnh của nền khoa học Hoa Kỳ.<\/p>\n\n2. M&ocirc;&nbsp;h&igrave;nh hiện h&agrave;nh g&acirc;y ph&acirc;n t&aacute;n nguồn lực &ndash; giảm hiệu suất đầu tư:<\/em><\/strong><\/p>\n\nM&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m theo kiểu X&ocirc; viết ở Việt Nam đ&atilde; bộc lộ những hệ quả như: Viện nhỏ, manh m&uacute;n, hoạt động theo kiểu nhiệm vụ ng&acirc;n s&aacute;ch thường xuy&ecirc;n, &iacute;t c&ocirc;ng bố quốc tế, hầu như kh&ocirc;ng c&oacute; sản phẩm c&ocirc;ng nghệ chuyển giao; Phần lớn kinh ph&iacute; nghi&ecirc;n cứu dựa v&agrave;o ng&acirc;n s&aacute;ch nh&agrave; nước, kh&ocirc;ng tạo &aacute;p lực n&acirc;ng cao chất lượng đầu ra.<\/p>\n\nV&agrave; do kh&ocirc;ng gắn với đại học, nhiều viện bị &ldquo;đ&oacute;ng khung&rdquo; trong bi&ecirc;n chế h&agrave;nh ch&iacute;nh, thiếu sức h&uacute;t với thế hệ trẻ, đặc biệt l&agrave; c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu sinh v&agrave; nh&agrave; khoa học trẻ t&agrave;i năng.<\/p>\n\nĐặc biệt, d&ugrave; mỗi năm ng&acirc;n s&aacute;ch đầu tư đ&aacute;ng kể nhưng số lượng c&ocirc;ng tr&igrave;nh c&ocirc;ng bố quốc tế v&agrave; s&aacute;ng chế hữu &iacute;ch c&ograve;n hạn chế.<\/p>\n\nTrong khi đ&oacute;, m&ocirc; h&igrave;nh Hoa Kỳ (v&agrave; nhiều nước OECD) cho thấy khi nghi&ecirc;n cứu gắn với đại học v&agrave; thị trường, một đồng ng&acirc;n s&aacute;ch đầu tư c&oacute; thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa gấp nhiều lần, th&ocirc;ng qua c&ocirc;ng bố khoa học, s&aacute;ng chế, startup v&agrave; hợp t&aacute;c doanh nghiệp.<\/p>\n\n3. Cần t&aacute;i cấu tr&uacute;c theo hướng t&iacute;ch hợp viện &ndash; trường:<\/em><\/strong><\/p>\n\nĐể khắc phục t&igrave;nh trạng ph&acirc;n mảnh hiện nay, một hướng cải tổ căn bản l&agrave;:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li>T&aacute;ch chức năng tư vấn chiến lược khoa học ra khỏi Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện nay, th&agrave;nh lập một Hội đồng\/Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia tinh gọn theo m&ocirc; h&igrave;nh NAS của Hoa Kỳ. Cơ quan n&agrave;y tập trung v&agrave;o tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch, kh&ocirc;ng trực tiếp quản l&yacute; c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu.<\/li>\n\t<li>Chuyển phần lớn c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n ng&agrave;nh hiện nay về c&aacute;c đại học quốc gia, đại học trọng điểm, qua đ&oacute; h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n ng&agrave;nh mạnh &mdash; nền tảng của m&ocirc; h&igrave;nh đại học nghi&ecirc;n cứu.<\/li>\n\t<li>Khuyến kh&iacute;ch cơ chế hợp t&aacute;c c&ocirc;ng &ndash; tư trong nghi&ecirc;n cứu, tăng cường nguồn t&agrave;i trợ x&atilde; hội, giảm dần bao cấp h&agrave;nh ch&iacute;nh.<\/li>\n<\/ul>\n\nLộ tr&igrave;nh n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ gi&uacute;p tinh giản bộ m&aacute;y v&agrave; tập trung nguồn lực, m&agrave; c&ograve;n: Th&uacute;c đẩy tự chủ học thuật, cạnh tranh chất lượng; N&acirc;ng cao năng lực nghi&ecirc;n cứu của đại học; V&agrave; tạo tiền đề h&igrave;nh th&agrave;nh một hệ sinh th&aacute;i khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ &ndash; đổi mới s&aacute;ng tạo thực chất.<\/p>\n\nIV. Đề xuất m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức lại hệ thống viện nghi&ecirc;n cứu ở Việt Nam<\/b><\/span><\/p>\n\nThứ nhất<\/strong>, t<\/em>&aacute;ch bạch chức năng<\/em>:&nbsp;<\/b>Hiện nay, Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam c&ugrave;ng Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học x&atilde; hội Việt Nam vừa mang chức năng nghi&ecirc;n cứu vừa c&oacute; vai tr&ograve; như một cơ quan &ldquo;chủ quản&rdquo; h&agrave;nh ch&iacute;nh. Đ&acirc;y l&agrave; một cấu tr&uacute;c lạc hậu, tr&aacute;i với xu hướng tổ chức khoa học ti&ecirc;n tiến.<\/p>\n\nĐề xuất:<\/u> T&aacute;i cấu tr&uacute;c Viện H&agrave;n l&acirc;m th&agrave;nh &ldquo;Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia&rdquo; &ndash; một thiết chế phi h&agrave;nh ch&iacute;nh, phi quản l&yacute; trực tiếp, c&oacute; chức năng tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch chiến lược khoa học &ndash; c&ocirc;ng nghệ quốc gia; Đề xuất ưu ti&ecirc;n đầu tư cho c&aacute;c lĩnh vực mũi nhọn; Thẩm định c&aacute;c chương tr&igrave;nh khoa học quốc gia; Kết nối khoa học Việt Nam với mạng lưới khoa học quốc tế; G&oacute;p phần x&acirc;y dựng chuẩn mực đạo đức v&agrave; ch&iacute;nh danh học thuật quốc gia.<\/p>\n\nCơ quan n&agrave;y tương tự như National Academy of Sciences (NAS) của Hoa Kỳ &mdash; chỉ c&oacute; th&agrave;nh vi&ecirc;n l&agrave; những nh&agrave; khoa học xuất sắc, được bầu chọn minh bạch, kh&ocirc;ng c&oacute; bi&ecirc;n chế h&agrave;nh ch&iacute;nh, kh&ocirc;ng trực tiếp quản l&yacute; viện nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nThứ hai,<\/strong> s<\/em>&aacute;p nhập mạng lưới viện nghi&ecirc;n cứu v&agrave;o c&aacute;c đại học quốc gia v&agrave; đại học trọng điểm<\/em>:&nbsp;<\/em>Một trong những điểm then chốt để n&acirc;ng cao năng lực khoa học quốc gia l&agrave; gắn nghi&ecirc;n cứu với đ&agrave;o tạo đại học, đặc biệt l&agrave; đ&agrave;o tạo sau đại học.<\/p>\n\nĐề xuất,<\/u> to&agrave;n bộ hoặc phần lớn c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu chuy&ecirc;n ng&agrave;nh trực thuộc Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện nay sẽ được:<\/p>\n\nS&aacute;p nhập c&oacute; chọn lọc v&agrave;o Đại học Quốc gia H&agrave; Nội, Đại học Quốc gia Th&agrave;nh phố Hồ Ch&iacute; Minh, Đại học Đ&agrave; Nẵng, Đại học B&aacute;ch khoa H&agrave; Nội v&agrave; một số đại học trọng điểm kh&aacute;c;<\/p>\n\nT&aacute;i cấu tr&uacute;c th&agrave;nh c&aacute;c trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n ng&agrave;nh, trực tiếp tham gia đ&agrave;o tạo tiến sĩ v&agrave; thạc sĩ;<\/p>\n\nHoạt động theo cơ chế tự chủ học thuật, t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; quản trị theo chuẩn đại học nghi&ecirc;n cứu quốc tế.<\/p>\n\nViệc s&aacute;p nhập n&agrave;y sẽ gi&uacute;p tăng quy m&ocirc; v&agrave; chất lượng nghi&ecirc;n cứu tại đại học; Tạo điều kiện h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu mạnh; Thu h&uacute;t nh&agrave; khoa học trẻ v&agrave; nghi&ecirc;n cứu sinh; Tận dụng hạ tầng nghi&ecirc;n cứu sẵn c&oacute;, tr&aacute;nh đầu tư ph&acirc;n t&aacute;n.<\/p>\n\nĐ&acirc;y cũng l&agrave; bước đi quan trọng để h&igrave;nh th&agrave;nh &ldquo;đại học nghi&ecirc;n cứu thực sự&rdquo; tại Việt Nam &ndash; điều m&agrave; hiện nay ta c&ograve;n thiếu.<\/p>\n\nThứ ba,<\/strong> c<\/em>ơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; quản trị mới<\/em>:&nbsp;<\/em>Một m&ocirc; h&igrave;nh tổ chức mới chỉ c&oacute; thể vận h&agrave;nh hiệu quả nếu c&oacute; cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh &ndash; quản trị tương th&iacute;ch như:<\/p>\n\nNh&agrave; nước chuyển từ cơ chế cấp ph&aacute;t ng&acirc;n s&aacute;ch theo bi&ecirc;n chế sang cơ chế đặt h&agrave;ng nghi&ecirc;n cứu theo kết quả đầu ra.<\/p>\n\nThiết lập hệ thống quỹ nghi&ecirc;n cứu cạnh tranh quốc gia theo chuẩn quốc tế, do một cơ quan độc lập quản l&yacute;.<\/p>\n\nTăng tỷ trọng hợp t&aacute;c c&ocirc;ng &ndash; tư, khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp t&agrave;i trợ nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nC&aacute;c trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu trong đại học c&oacute; quyền tự chủ về tổ chức, nh&acirc;n sự v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh, được tuyển dụng linh hoạt theo năng lực nghi&ecirc;n cứu.<\/p>\n\nCơ chế đ&aacute;nh gi&aacute; dựa v&agrave;o c&ocirc;ng bố quốc tế, s&aacute;ng chế, chuyển giao c&ocirc;ng nghệ, đ&agrave;o tạo sau đại học.<\/p>\n\nThứ tư,<\/strong> l<\/em>ộ tr&igrave;nh chuyển đổi<\/em>:&nbsp;<\/em>Do quy m&ocirc; của hệ thống Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện nay kh&aacute; lớn, qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển đổi cần được thực hiện theo lộ tr&igrave;nh nhiều giai đoạn, nhưng phải c&oacute; quyết t&acirc;m ch&iacute;nh trị r&otilde; r&agrave;ng:<\/p>\n\nGiai đoạn 1<\/em><\/u> (2026&ndash;2030): Th&agrave;nh lập Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia (NAS Việt Nam); X&acirc;y dựng khung ph&aacute;p l&yacute; t&aacute;ch chức năng quản l&yacute; khỏi Viện H&agrave;n l&acirc;m hiện tại; Lựa chọn th&iacute; điểm s&aacute;p nhập 10&ndash;15 viện nghi&ecirc;n cứu v&agrave;o 2&ndash;3 đại học lớn.<\/p>\n\nGiai đoạn 2<\/em><\/u> (2030&ndash;2035): Mở rộng s&aacute;p nhập c&aacute;c viện nghi&ecirc;n cứu c&ograve;n lại v&agrave;o đại học trọng điểm; T&aacute;i cấu tr&uacute;c to&agrave;n bộ cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh, chuyển sang đặt h&agrave;ng theo kết quả đầu ra; X&acirc;y dựng hệ thống quỹ nghi&ecirc;n cứu quốc gia cạnh tranh.<\/p>\n\nGiai đoạn 3<\/em><\/u> (sau 2035): Ho&agrave;n thiện m&ocirc; h&igrave;nh đại học nghi&ecirc;n cứu t&iacute;ch hợp; Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m hoạt động độc lập, trở th&agrave;nh cơ quan tư vấn chiến lược cao nhất về khoa học c&ocirc;ng nghệ quốc gia; Mở rộng hợp t&aacute;c quốc tế, đưa Việt Nam v&agrave;o mạng lưới khoa học to&agrave;n cầu.<\/p>\n\nNếu thực hiện được m&ocirc; h&igrave;nh như đ&atilde; n&ecirc;u, Việt Nam c&oacute; thể: Tho&aacute;t khỏi m&ocirc; h&igrave;nh Viện H&agrave;n l&acirc;m kiểu X&ocirc; viết đ&atilde; lỗi thời; Tập trung nguồn lực, tr&aacute;nh ph&acirc;n t&aacute;n, n&acirc;ng cao hiệu suất đầu tư khoa học; X&acirc;y dựng c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu thực chất; Tăng năng lực hội nhập quốc tế; V&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh một nền khoa học quốc gia c&oacute; t&iacute;nh cạnh tranh to&agrave;n cầu, tương tự c&aacute;c nước ph&aacute;t triển.<\/p>\n\nNhư vậy, cải tổ Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; một thay đổi kỹ thuật về tổ chức, m&agrave; l&agrave; một cải c&aacute;ch thể chế mang t&iacute;nh chiến lược. Đ&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; &ldquo;c&aacute;nh cửa&rdquo; để gắn kết khoa học &ndash; đ&agrave;o tạo &ndash; đổi mới s&aacute;ng tạo, đưa đại học Việt Nam v&agrave;o quỹ đạo ph&aacute;t triển hiện đại.<\/p>\n\nV. Kiến nghị ch&iacute;nh s&aacute;ch v&agrave; khuyến nghị thực thi<\/b><\/span><\/p>\n\nMục ti&ecirc;u nhằm chuyển Viện H&agrave;n l&acirc;m Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ Việt Nam từ m&ocirc; h&igrave;nh quản l&yacute;&ndash;nghi&ecirc;n cứu h&agrave;nh ch&iacute;nh sang m&ocirc; h&igrave;nh Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Quốc gia (tư vấn chiến lược, độc lập học thuật); đồng thời chuyển phần lớn viện nghi&ecirc;n cứu c&ocirc;ng lập về c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu để h&igrave;nh th&agrave;nh hệ sinh th&aacute;i đ&agrave;o tạo &mdash; nghi&ecirc;n cứu &mdash; đổi mới s&aacute;ng tạo.<\/p>\n\n1. Khung ph&aacute;p l&yacute; &mdash; bảo đảm địa vị ph&aacute;p nh&acirc;n v&agrave; quyền tự chủ học thuật:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Ban h&agrave;nh hoặc sửa đổi luật để hiến định tư c&aacute;ch ph&aacute;p nh&acirc;n mới về Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia.<\/li>\n\t<li>Quy định r&otilde; quy tr&igrave;nh chuyển giao t&agrave;i sản, nh&acirc;n lực, hợp đồng đang tồn đọng giữa viện cũ v&agrave; đại học tiếp nhận để tr&aacute;nh khiếu kiện v&agrave; đứt g&atilde;y hoạt động.<\/li>\n<\/ul>\n\n2. Cơ chế quản trị v&agrave; tuyển chọn:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Th&agrave;nh lập Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia với m&ocirc; h&igrave;nh hoạt động tương tự NAS: đại hội viện sĩ (membership), hội đồng điều h&agrave;nh (Governing Council), c&aacute;c ủy ban chuy&ecirc;n ng&agrave;nh.<\/li>\n\t<li>Quy tr&igrave;nh tuyển chọn viện sĩ: chỉ ti&ecirc;u r&otilde; r&agrave;ng, đề cử nội bộ, thẩm định chuy&ecirc;n m&ocirc;n, phản biện quốc tế, bỏ phiếu k&iacute;n. Giữ chặt t&iacute;nh chọn lọc (v&iacute; dụ giới hạn số kết nạp\/năm).<\/li>\n\t<li>Thiết lập hội đồng cố vấn độc lập cho mỗi đại học nghi&ecirc;n cứu gồm chuy&ecirc;n gia khoa học, đại diện doanh nghiệp, đại diện cộng đồng để đảm bảo tr&aacute;ch nhiệm giải tr&igrave;nh v&agrave; t&iacute;nh thị trường trong nghi&ecirc;n cứu.<\/li>\n<\/ul>\n\n3. Cơ chế t&agrave;i ch&iacute;nh &mdash; đa nguồn, minh bạch, dựa tr&ecirc;n kết quả:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Chuyển từ cấp bi&ecirc;n chế sang đặt h&agrave;ng theo đề t&agrave;i v&agrave; kết quả: ng&acirc;n s&aacute;ch cơ bản đảm bảo hoạt động nhưng t&agrave;i trợ lớn theo cơ chế đ&aacute;nh gi&aacute; cạnh tranh.<\/li>\n\t<li>Thiết lập Quỹ Nghi&ecirc;n cứu quốc gia do một cơ quan độc lập ph&acirc;n bổ theo ti&ecirc;u ch&iacute; khoa học v&agrave; ứng dụng.<\/li>\n\t<li>Khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp v&agrave; quỹ tư nh&acirc;n tham gia t&agrave;i trợ, với quy định minh bạch &ldquo;no-strings-attached&rdquo; để bảo vệ độc lập học thuật.<\/li>\n\t<li>Y&ecirc;u cầu c&ocirc;ng khai b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh, kiểm to&aacute;n độc lập h&agrave;ng năm.<\/li>\n<\/ul>\n\n4. Nh&acirc;n lực v&agrave; văn h&oacute;a học thuật:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>X&acirc;y dựng ch&iacute;nh s&aacute;ch nh&acirc;n sự linh hoạt cho đại học nghi&ecirc;n cứu: hợp đồng cạnh tranh, đ&atilde;i ngộ theo hiệu suất nghi&ecirc;n cứu, quyền tự chủ tuyển dụng quốc tế.<\/li>\n\t<li>Chương tr&igrave;nh đ&agrave;o tạo quản trị đại học &ndash; quản trị nghi&ecirc;n cứu cho l&atilde;nh đạo viện\/ trường.<\/li>\n\t<li>Chương tr&igrave;nh khuyến kh&iacute;ch Việt kiều v&agrave; thu h&uacute;t nh&acirc;n t&agrave;i quốc tế.<\/li>\n\t<li>Đẩy mạnh văn h&oacute;a phản biện, minh bạch, xử l&yacute; ti&ecirc;u cực học thuật qua Hội đồng Đạo đức Học thuật độc lập.<\/li>\n<\/ul>\n\n5. Lộ tr&igrave;nh th&iacute; điểm, triển khai v&agrave; ch&iacute;nh s&aacute;ch chuyển đổi:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Giai đoạn chuẩn bị<\/em><\/u> (0.5&ndash;1 năm): th&agrave;nh lập Ủy ban S&aacute;ng lập li&ecirc;n bộ (Bộ Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ, Bộ Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo, Văn ph&ograve;ng Ch&iacute;nh phủ) soạn khung ph&aacute;p l&yacute;, danh s&aacute;ch viện th&iacute; điểm, kế hoạch t&agrave;i ch&iacute;nh.<\/li>\n\t<li>Giai đoạn th&iacute; điểm<\/em><\/u> (2&ndash;3 năm): chọn 2 đại học lớn (v&iacute; dụ Đại học Quốc gia H&agrave; Nội, Đại học Quốc gia th&agrave;nh phố Hồ Ch&iacute; Minh) nhận th&iacute; điểm 8&ndash;15 viện nghi&ecirc;n cứu c&oacute; năng lực; triển khai cơ chế chuyển giao t&agrave;i sản v&agrave; nh&acirc;n lực; vận h&agrave;nh Quỹ Nghi&ecirc;n cứu cạnh tranh; đ&aacute;nh gi&aacute; giữa kỳ.<\/li>\n\t<li>Giai đoạn mở rộng<\/em><\/u> (3&ndash;6 năm): nh&acirc;n rộng, s&aacute;p nhập v&agrave;o c&aacute;c đại học trọng điểm kh&aacute;c; th&agrave;nh lập Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia ch&iacute;nh thức; ho&agrave;n thiện khung t&agrave;i ch&iacute;nh v&agrave; tuyển chọn viện sĩ.<\/li>\n\t<li>Giai đoạn ổn định<\/em><\/u> (sau 8&ndash;10 năm): c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu vận h&agrave;nh tự chủ, Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia hoạt động tư vấn chiến lược quốc gia, Việt Nam c&oacute; c&aacute;c đại học trong tốp khu vực.<\/li>\n<\/ul>\n\n6. Chỉ số đ&aacute;nh gi&aacute; hiệu quả (KPI):<\/i><\/strong><\/p>\n\nĐề xuất bộ KPI để đ&aacute;nh gi&aacute; tiến độ v&agrave; hiệu quả:<\/u><\/em> Số lượng viện đ&atilde; s&aacute;p nhập\/mục ti&ecirc;u; Tăng trưởng số b&agrave;i c&ocirc;ng bố WoS, Scopus\/nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu; Số đề t&agrave;i cạnh tranh được t&agrave;i trợ; Tỷ lệ tiến sĩ\/doanh nghiệp hợp t&aacute;c\/chuyển giao c&ocirc;ng nghệ; Số s&aacute;ng chế, spin-off, doanh thu từ chuyển giao c&ocirc;ng nghệ; Chỉ số h&agrave;i l&ograve;ng nh&agrave; khoa học v&agrave; sinh vi&ecirc;n nghi&ecirc;n cứu; Đ&aacute;nh gi&aacute; độc lập giữa kỳ của quỹ\/Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia.<\/p>\n\n7. Rủi ro ch&iacute;nh v&agrave; biện ph&aacute;p giảm nhẹ:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Kh&aacute;ng cự thể chế, lợi &iacute;ch nh&oacute;m: giải ph&aacute;p l&agrave; minh bạch quy tr&igrave;nh chuyển giao; ch&iacute;nh s&aacute;ch đ&atilde;i ngộ bảo đảm quyền lợi hợp l&yacute;; cơ chế bảo vệ nh&acirc;n sự bị ảnh hưởng.<\/li>\n\t<li>Rủi ro t&agrave;i ch&iacute;nh thiếu bền vững: giải ph&aacute;p l&agrave; đa dạng ho&aacute; nguồn t&agrave;i trợ, th&agrave;nh lập quỹ endowment.<\/li>\n\t<li>Giảm s&uacute;t chất lượng tạm thời do chuyển đổi: giải ph&aacute;p l&agrave; chọn viện th&iacute; điểm c&oacute; năng lực; duy tr&igrave; hỗ trợ chuyển đổi; đ&aacute;nh gi&aacute; li&ecirc;n tục.<\/li>\n\t<li>Vấn đề ph&aacute;p l&yacute;\/quyền sở hữu t&agrave;i sản: giải ph&aacute;p l&agrave; soạn văn bản ph&aacute;p l&yacute; chuyển giao r&otilde; r&agrave;ng; lộ tr&igrave;nh thanh l&yacute;\/b&agrave;n giao hợp đồng.<\/li>\n<\/ul>\n\n8. Huy động hợp t&aacute;c quốc tế:<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Tăng cường hợp t&aacute;c với NAS, NAE, c&aacute;c đại học nghi&ecirc;n cứu h&agrave;ng đầu (Mỹ, Đức, H&agrave;n Quốc, Nhật Bản) để học hỏi m&ocirc; h&igrave;nh, chương tr&igrave;nh hợp t&aacute;c đ&agrave;o tạo l&atilde;nh đạo v&agrave; chuẩn h&oacute;a tuyển chọn hội vi&ecirc;n.<\/li>\n\t<li>Mời chuy&ecirc;n gia quốc tế tham gia hội đồng đ&aacute;nh gi&aacute; th&iacute; điểm v&agrave; phản biện độc lập.<\/li>\n<\/ul>\n\n9. Giao tr&aacute;ch nhiệm thực hiện (c&oacute; thể):<\/i><\/strong><\/p>\n\n<ul>\n\t<li>Ch&iacute;nh phủ \/Văn ph&ograve;ng Ch&iacute;nh phủ:<\/em> quyết định ch&iacute;nh s&aacute;ch chiến lược, ph&ecirc; duyệt lộ tr&igrave;nh, nguồn vốn nh&agrave; nước.<\/li>\n\t<li>Bộ Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ, Bộ Gi&aacute;o dục v&agrave; Đ&agrave;o tạo:<\/em> soạn thảo ph&aacute;p l&yacute;, phối hợp chuyển giao viện, x&acirc;y dựng ti&ecirc;u ch&iacute; đ&aacute;nh gi&aacute;.<\/li>\n\t<li>Đại học th&iacute; điểm:<\/em> tiếp nhận viện, x&acirc;y dựng cơ chế quản trị, tuyển dụng.<\/li>\n\t<li>Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m Khoa học Quốc gia:<\/em> tư vấn chiến lược, so&aacute;t x&eacute;t ti&ecirc;u ch&iacute; tuyển chọn viện sĩ.<\/li>\n\t<li>Doanh nghiệp v&agrave; Quỹ tư nh&acirc;n:<\/em> t&agrave;i trợ, tham gia hội đồng đối t&aacute;c.<\/li>\n<\/ul>\n\nNhư vậy, chuyển đổi m&ocirc; h&igrave;nh từ Viện H&agrave;n l&acirc;m&ndash;viện nghi&ecirc;n cứu h&agrave;nh ch&iacute;nh sang m&ocirc; h&igrave;nh đại học nghi&ecirc;n cứu v&agrave; Hội đồng H&agrave;n l&acirc;m khoa học Quốc gia l&agrave; một cải c&aacute;ch thể chế s&acirc;u sắc nhưng khả thi nếu được tiến h&agrave;nh c&oacute; lộ tr&igrave;nh, minh bạch v&agrave; c&oacute; cam kết ch&iacute;nh trị mạnh mẽ. Ưu thế l&agrave; tập trung nguồn lực, gắn kết đ&agrave;o tạo với nghi&ecirc;n cứu, tăng sức hấp dẫn nh&acirc;n t&agrave;i v&agrave; n&acirc;ng cao năng lực đổi mới s&aacute;ng tạo quốc gia.<\/p>\n\nTheo:&nbsp;<\/strong>Tiến sĩ L&ecirc; Viết Khuy&ecirc;n - Ph&oacute; Chủ tịch Hiệp hội C&aacute;c trường đại học, cao đẳng Việt Nam<\/strong><\/em><\/p>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/z7145258261393_395826fb547c75517d2af194bd5c7e16.jpg?t=1761146557","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/z7145258261393_395826fb547c75517d2af194bd5c7e16.jpg?t=1774875629","tags":["Chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm","Mô hình NAS Việt Nam","Cải cách giáo dục","Đổi mới sáng tạo","Khoa học Công nghệ"],"count_view":516,"seo_name":"kien-nghi-chuyen-doi-mo-hinh-vien-han-lam-de-som-co-cac-dai-hoc-nghien-cuu-dang-cap","date_update":1761100799,"date_created_format":1761146663,"meta_title":"Kiến nghị chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm để sớm có các đại học nghiên cứu đẳng cấp","meta_desc":"Việt Nam đang đứng trước cơ hội quan trọng để chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ – từ cơ cấu quản lý hành chính sang mô hình Hội đồng Hàn lâm Khoa học Quốc gia (NAS Việt Nam)","meta_keyword":"Chuyển đổi mô hình Viện Hàn lâm, Mô hình NAS Việt Nam, Cải cách giáo dục, Đổi mới sáng tạo, Khoa học Công nghệ","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/kien-nghi-chuyen-doi-mo-hinh-vien-han-lam-de-som-co-cac-dai-hoc-nghien-cuu-dang-cap"},{"id":706647,"name":"Tài chính khí hậu và phát triển: Không thể tách rời nếu muốn tương lai bền vững","desc":"Seville, T&acirc;y Ban Nha | 12\/6\/2025<\/strong> &ndash; Trước thềm Hội nghị Li&ecirc;n Hợp Quốc lần thứ tư về T&agrave;i trợ Ph&aacute;t triển (FfD4), tổ chức Germanwatch đ&atilde; đưa ra một cảnh b&aacute;o quan trọng: việc t&aacute;ch biệt giữa t&agrave;i ch&iacute;nh kh&iacute; hậu v&agrave; t&agrave;i ch&iacute;nh ph&aacute;t triển đang l&agrave;m suy yếu những nỗ lực to&agrave;n cầu nhằm đạt được ph&aacute;t triển bền vững<\/strong>.<\/p>\n","content":"<h3 data-end=\"791\" data-start=\"771\">Vấn đề đặt ra<\/strong><\/span><\/h3>\n\nHiện nay, nhiều quốc gia vẫn đang ph&acirc;n chia t&agrave;i ch&iacute;nh cho hai mục ti&ecirc;u lớn:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li data-end=\"929\" data-start=\"871\">Ph&aacute;t triển<\/strong>: viện trợ cho gi&aacute;o dục, y tế, giảm ngh&egrave;o...<\/li>\n\t<li data-end=\"1022\" data-start=\"932\">Kh&iacute; hậu<\/strong>: t&agrave;i trợ cho việc giảm ph&aacute;t thải, th&iacute;ch ứng với thi&ecirc;n tai v&agrave; biến đổi kh&iacute; hậu.<\/li>\n<\/ul>\n\nTuy nhi&ecirc;n, c&aacute;ch chia n&agrave;y đang g&acirc;y ra hệ lụy:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li data-end=\"1213\" data-start=\"1072\">Nguồn lực trở n&ecirc;n hạn chế<\/strong>: C&aacute;c quốc gia ngh&egrave;o buộc phải chọn giữa hỗ trợ người d&acirc;n vượt qua b&atilde;o lũ, hay x&acirc;y dựng bệnh viện v&agrave; trường học.<\/li>\n\t<li data-end=\"1412\" data-start=\"1216\">Thiếu c&ocirc;ng bằng<\/strong>: C&aacute;c nước ph&aacute;t triển cam kết t&agrave;i trợ &ldquo;mới v&agrave; bổ sung&rdquo; cho kh&iacute; hậu, nhưng thực tế lại lấy từ ng&acirc;n s&aacute;ch viện trợ ph&aacute;t triển hiện c&oacute; &ndash; tức l&agrave; kh&ocirc;ng th&ecirc;m tiền, chỉ chuyển mục đ&iacute;ch.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 data-end=\"1451\" data-start=\"1414\">Tại sao Seville l&agrave; bước ngoặt?<\/strong><\/span><\/h3>\n\nHội nghị FfD4 tại Seville l&agrave; nơi duy nhất của Li&ecirc;n Hợp Quốc c&oacute; thể:<\/p>\n\n<ul>\n\t<li data-end=\"1581\" data-start=\"1523\">Đặt ra nguy&ecirc;n tắc chung cho t&agrave;i ch&iacute;nh ph&aacute;t triển to&agrave;n cầu.<\/li>\n\t<li data-end=\"1694\" data-start=\"1584\">Điều chỉnh lại c&aacute;ch c&aacute;c nước phối hợp nguồn lực để vừa bảo vệ m&ocirc;i trường, vừa đảm bảo con người được sống tốt.<\/li>\n<\/ul>\n\nGermanwatch cho rằng: Nếu kh&ocirc;ng nh&igrave;n nhận t&agrave;i ch&iacute;nh kh&iacute; hậu v&agrave; ph&aacute;t triển l&agrave; một khối thống nhất, ch&uacute;ng ta sẽ tiếp tục thất bại trong cả hai mặt trận<\/strong>.<\/p>\n\n<h3 data-end=\"1873\" data-start=\"1852\">Kiến nghị ch&iacute;nh<\/strong><\/span><\/h3>\n\nGermanwatch đề xuất c&aacute;c giải ph&aacute;p cụ thể:<\/p>\n\n<ol>\n\t<li data-end=\"2042\" data-start=\"1921\">Giữ đ&uacute;ng lời hứa<\/strong>: T&agrave;i ch&iacute;nh kh&iacute; hậu phải l&agrave; khoản bổ sung, kh&ocirc;ng lấy từ tiền viện trợ ph&aacute;t triển đ&atilde; cam kết trước đ&oacute;.<\/li>\n\t<li data-end=\"2184\" data-start=\"2046\">T&iacute;ch hợp kế hoạch<\/strong>: C&aacute;c quốc gia cần x&acirc;y dựng chiến lược kết hợp cả hai mục ti&ecirc;u kh&iacute; hậu v&agrave; ph&aacute;t triển trong c&ugrave;ng một khung ch&iacute;nh s&aacute;ch.<\/li>\n\t<li data-end=\"2307\" data-start=\"2188\">Tăng cường minh bạch<\/strong>: Ph&acirc;n biệt r&otilde; d&ograve;ng tiền n&agrave;o l&agrave; cho kh&iacute; hậu, d&ograve;ng tiền n&agrave;o l&agrave; ph&aacute;t triển, v&agrave; b&aacute;o c&aacute;o minh bạch.<\/li>\n\t<li data-end=\"2499\" data-start=\"2311\">Cải c&aacute;ch hệ thống t&agrave;i ch&iacute;nh to&agrave;n cầu<\/strong>: Xem x&eacute;t lại c&aacute;c cơ chế như thuế quốc tế, x&oacute;a nợ cho nước ngh&egrave;o, v&agrave; loại bỏ trợ cấp nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch để d&agrave;nh nguồn lực cho ph&aacute;t triển bền vững.<\/li>\n<\/ol>\n\n<h3 data-end=\"2531\" data-start=\"2501\">Th&ocirc;ng điệp cho to&agrave;n cầu<\/strong><\/span><\/h3>\n\nBiến đổi kh&iacute; hậu v&agrave; ph&aacute;t triển kh&ocirc;ng phải l&agrave; hai vấn đề ri&ecirc;ng rẽ. Người d&acirc;n ở c&aacute;c nước ngh&egrave;o kh&ocirc;ng thể &ldquo;chọn&rdquo; giữa an to&agrave;n trước lũ lụt hay được đi học, đi l&agrave;m.<\/p>\n\nNguồn: Germanwatch<\/em><\/p>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/H%C3%ACnh%20%E1%BA%A3nh%20GISA.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/H%C3%ACnh%20%E1%BA%A3nh%20GISA.png","tags":["Tài chính khí hậu","Tài trợ phát triển","Biến đổi khí hậu và phát triển bền vững","Hội nghị FfD4 Seville 2025","Nguồn lực phát triển và khí hậu","Viện trợ quốc tế","Tích hợp tài chính khí hậu – phát triển"],"count_view":457,"seo_name":"tai-chinh-khi-hau-va-phat-trien-khong-the-tach-roi-neu-muon-tuong-lai-ben-vung","date_update":1750473843,"date_created_format":1750474362,"meta_title":"Tài chính khí hậu và phát triển: Không thể tách rời nếu muốn tương lai bền vững","meta_desc":"Seville, Tây Ban Nha | 12\/6\/2025 – Trước thềm Hội nghị Liên Hợp Quốc lần thứ tư về Tài trợ Phát triển (FfD4), tổ chức Germanwatch đã đưa ra một cảnh báo quan trọng: việc tách biệt giữa tài chính khí hậu và tài chính phát triển đang làm suy yếu những nỗ lự","meta_keyword":"Tài chính khí hậu, Tài trợ phát triển, Biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, Hội nghị FfD4 Seville 2025, Nguồn lực phát triển và khí hậu, Viện trợ quốc tế, Tích hợp tài chính khí hậu – phát triển","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/tai-chinh-khi-hau-va-phat-trien-khong-the-tach-roi-neu-muon-tuong-lai-ben-vung"},{"id":706319,"name":"Sự phụ thuộc chatbot AI qua sự cố ChatGPT","desc":"Khi ChatGPT gặp sự cố k&eacute;o d&agrave;i tuần n&agrave;y, Ngọc Mai (TP HCM) cảm thấy l&uacute;ng t&uacute;ng v&agrave; kh&ocirc;ng thể thực hiện c&ocirc;ng việc h&agrave;ng ng&agrave;y tr&ocirc;i chảy.<\/p>\n","content":"Khi ChatGPT gặp sự cố k&eacute;o d&agrave;i tuần n&agrave;y, Ngọc Mai (TP HCM) cảm thấy l&uacute;ng t&uacute;ng v&agrave; kh&ocirc;ng thể thực hiện c&ocirc;ng việc h&agrave;ng ng&agrave;y tr&ocirc;i chảy.<\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\nL&agrave; nh&agrave; s&aacute;ng tạo nội dung Internet, Ngọc Mai sử dụng nhiều c&ocirc;ng cụ AI kh&aacute;c nhau, như&nbsp;<a data-itm-added=\"1\" data-itm-source=\"#vn_source=Detail-KhoaHocCongNghe_ChuyenDoiSo_NhipSongSo-4897498&amp;vn_campaign=Box-InternalLink&amp;vn_medium=Link-Chatgpt&amp;vn_term=Desktop&amp;vn_thumb=0\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/chu-de\/chatgpt-5974\" rel=\"dofollow\">ChatGPT<\/a>&nbsp;để l&ecirc;n &yacute; tưởng, Midjourney tạo ảnh hay Google Flow t&iacute;ch hợp Veo 3 để dựng video. &quot;T&ocirc;i d&ugrave;ng nhiều app, nhưng thường ưu ti&ecirc;n 1-2 ứng dụng &#39;ruột&#39; cho mục đ&iacute;ch chuy&ecirc;n biệt v&agrave; huấn luyện ch&uacute;ng thực hiện c&aacute;c y&ecirc;u cầu c&aacute; nh&acirc;n h&oacute;a. Do đ&oacute;, khi một trong số đ&oacute; gặp vấn đề, t&ocirc;i phải loay hoay t&igrave;m c&ocirc;ng cụ thay thế nhưng cũng kh&ocirc;ng thể đ&aacute;p ứng lập tức nhu cầu&quot;, Mai n&oacute;i.<\/p>\n\n<figure data-size=\"true\" itemprop=\"associatedMedia image\" itemscope=\"\" itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"><img alt=\"Minh họa về ChatGPT bị sập. Ảnh: Digital Watch Observatory\" data-adbro-processed=\"true\" data-ll-status=\"loaded\" data-src=\"https:\/\/i1-vnexpress.vnecdn.net\/2025\/06\/11\/chatgpt-down-1749635991-174963-7732-2940-1749636234.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=VO5MNEA3DVJgGj7e8-cQDg\" intrinsicsize=\"680x0\" itemprop=\"contentUrl\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i1-vnexpress.vnecdn.net\/2025\/06\/11\/chatgpt-down-1749635991-174963-7732-2940-1749636234.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=VO5MNEA3DVJgGj7e8-cQDg\" \/>\n<iframe allow=\"private-state-token-redemption;attribution-reporting\" aria-label=\"Advertisement\" data-google-container-id=\"3\" data-load-complete=\"true\" frameborder=\"0\" height=\"1\" id=\"google_ads_iframe_\/27973503\/Vnexpress\/Desktop\/Inimage\/Khoahoc\/khoahoc.chuyendoiso.detail_0\" marginheight=\"0\" marginwidth=\"0\" name=\"google_ads_iframe_\/27973503\/Vnexpress\/Desktop\/Inimage\/Khoahoc\/khoahoc.chuyendoiso.detail_0\" scrolling=\"no\" tabindex=\"0\" title=\"3rd party ad content\" width=\"1\"><\/iframe><\/p>\n\n<figcaption itemprop=\"description\">\nMinh họa ChatGPT bị &quot;sập&quot;. Ảnh:&nbsp;Digital Watch Observatory<\/em><\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\nH&agrave; Vy, nh&acirc;n vi&ecirc;n phụ tr&aacute;ch t&agrave;i khoản mạng x&atilde; hội cho một c&ocirc;ng ty t&agrave;i ch&iacute;nh ở Đ&agrave; Nẵng, cũng cảm thấy sốt ruột khi ChatGPT bất ngờ &quot;sập&quot; ng&agrave;y 10\/6. C&ocirc; cho biết thường d&ugrave;ng AI tạo b&agrave;i viết cho fanpage v&igrave; nội dung ổn v&agrave; tốc độ nhanh. &quot;T&ocirc;i thử một số c&ocirc;ng cụ AI kh&aacute;c, nhưng vẫn kh&ocirc;ng h&agrave;i l&ograve;ng. Sự cố khiến t&ocirc;i nhận ra m&igrave;nh đ&atilde; &#39;&iacute;t động n&atilde;o&#39; qu&aacute; l&acirc;u do phụ thuộc AI&quot;, Vy cho hay.<\/p>\n\nL&ecirc; B&igrave;nh, sinh vi&ecirc;n một trường đại học ở Đăk Lăk, cũng thừa nhận c&oacute; t&acirc;m l&yacute; ỷ lại kể từ khi d&ugrave;ng AI trong học tập. Mỗi khi được giao một đề b&agrave;i, cậu lập tức t&igrave;m đến c&aacute;c c&ocirc;ng cụ tr&iacute; tuệ nh&acirc;n tạo để l&ecirc;n &yacute; tưởng, hỏi th&ocirc;ng tin.<\/p>\n\nHiện chưa c&oacute; thống k&ecirc; về người d&ugrave;ng chatbot AI tại Việt Nam. Nhưng tr&ecirc;n mạng x&atilde; hội như Facebook xuất hiện nhiều hội nh&oacute;m c&oacute; số lượng th&agrave;nh vi&ecirc;n lớn. V&iacute; dụ, khi t&igrave;m kiếm với từ kh&oacute;a &quot;nh&oacute;m ChatGPT&quot;, kh&ocirc;ng dưới 10 nh&oacute;m c&oacute; số th&agrave;nh vi&ecirc;n đạt 100.000-150.000.<\/p>\n\nHo&agrave;ng Nam, l&agrave;m việc trong lĩnh vực AI tại TP HCM v&agrave; đang l&agrave; quản trị vi&ecirc;n nh&oacute;m Facebook ChatGPT với 70.000 th&agrave;nh vi&ecirc;n, cho biết nội dung trong nh&oacute;m chủ yếu li&ecirc;n quan đến c&aacute;ch d&ugrave;ng c&acirc;u lệnh (prompt) hiệu quả, thủ thuật tối ưu chatbot hoặc mua b&aacute;n t&agrave;i khoản. &quot;Tuy nhi&ecirc;n, từ chiều 10\/6, nội dung về lỗi dịch vụ OpenAI tăng 300%, chủ yếu hỏi về sự cố ChatGPT v&agrave; c&aacute;ch khắc phục&quot;, anh Nam cho biết.<\/p>\n\nTheo anh, nhiều người quen sử dụng AI rồi dần trở n&ecirc;n phụ thuộc l&uacute;c n&agrave;o kh&ocirc;ng hay. Việc tương t&aacute;c với một chatbot thời gian d&agrave;i cũng khiến n&oacute; &quot;hiểu&quot; chủ nh&acirc;n hơn do được huấn luyện dựa tr&ecirc;n dữ liệu c&aacute; nh&acirc;n h&oacute;a - điều một chatbot mới kh&oacute; thay thế lập tức.<\/p>\n\n&quot;Khi dịch vụ y&ecirc;u th&iacute;ch gặp vấn đề, nhiều người thấy l&uacute;ng t&uacute;ng, lo lắng nếu đ&uacute;ng l&uacute;c cần ho&agrave;n th&agrave;nh c&ocirc;ng việc&quot;, anh Nam n&oacute;i. &quot;Trong thời gian ngắn, c&aacute;c ứng dụng AI kh&aacute;c chưa thể đ&aacute;p ứng nhu cầu c&aacute; nh&acirc;n d&ugrave; c&oacute; đầy đủ t&iacute;nh năng tương tự&quot;.<\/p>\n\nTiến sĩ L&ecirc; Duy T&acirc;n, giảng vi&ecirc;n khoa CNTT trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP HCM, đ&aacute;nh gi&aacute; việc sử dụng AI, đặc biệt l&agrave; ChatGPT, trở th&agrave;nh một phần kh&ocirc;ng thể thiếu trong đời sống số của nhiều người. D&ugrave; chưa c&oacute; số liệu ch&iacute;nh thức, c&oacute; thể thấy r&otilde; ChatGPT đ&atilde; được sử dụng rộng r&atilde;i trong cộng đồng tại Việt Nam.<\/p>\n\n&quot;Sự lan tỏa mạnh mẽ của ChatGPT c&oacute; thể dễ d&agrave;ng cảm nhận qua c&aacute;c cộng đồng mạng x&atilde; hội, nơi mọi người chia sẻ c&aacute;ch d&ugrave;ng AI để viết văn, l&agrave;m b&aacute;o c&aacute;o, lập kế hoạch kinh doanh, học ngoại ngữ, thậm ch&iacute; viết thơ tặng người y&ecirc;u&quot;, &ocirc;ng T&acirc;n n&oacute;i.<\/p>\n\n&Ocirc;ng cho rằng c&oacute; ba điểm đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; sau khi dịch vụ của OpenAI gặp sự cố, đ&oacute; l&agrave; chatbot AI đ&atilde; trở n&ecirc;n quen thuộc với nhiều người; mức độ người Việt phụ thuộc v&agrave;o một nền tảng kh&aacute; cao, chưa chuẩn bị khả năng ứng biến khi c&ocirc;ng nghệ gặp trục trặc; v&agrave; tầm quan trọng của việc sử dụng nhiều AI đồng thời thay v&igrave; một c&ocirc;ng cụ duy nhất.<\/p>\n\nTheo &ocirc;ng, AI mang lại những lợi &iacute;ch r&otilde; rệt cho c&aacute; nh&acirc;n, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội, như khả năng tiết kiệm thời gian, n&acirc;ng cao hiệu suất l&agrave;m việc v&agrave; học tập, k&iacute;ch th&iacute;ch sự s&aacute;ng tạo. D&ugrave; vậy, việc qu&aacute; phụ thuộc tiềm ẩn nhiều nguy cơ đ&aacute;ng lo ngại, như th&ocirc;ng tin bịa đặt, sai lệch...<\/p>\n\n&quot;Nhiều người, đặc biệt l&agrave; học sinh, sinh vi&ecirc;n chưa đủ kiến thức nền để nhận ra chỗ sai, c&oacute; thể sao ch&eacute;p nguy&ecirc;n văn, dẫn đến sai kiến thức hoặc tạo ra sản phẩm k&eacute;m chất lượng&quot;, &ocirc;ng T&acirc;n n&ecirc;u. &quot;Về l&acirc;u d&agrave;i, AI c&oacute; thể l&agrave;m giảm tư duy phản biện, khả năng viết v&agrave; &oacute;c ph&acirc;n t&iacute;ch, những thứ vốn l&agrave; kỹ năng nền tảng quan trọng của con người trong gi&aacute;o dục v&agrave; cuộc sống&quot;.<\/p>\n\n&Ocirc;ng cho rằng người d&ugrave;ng n&ecirc;n xem AI như một trợ l&yacute; th&ocirc;ng minh đ&oacute;ng vai tr&ograve; hỗ trợ. &quot;AI l&agrave; c&ocirc;ng cụ rất mạnh, nhưng gi&aacute; trị lớn nhất nằm ở c&aacute;ch con người sử dụng n&oacute;&quot;, &ocirc;ng n&oacute;i. &quot;Kh&ocirc;ng n&ecirc;n biến m&igrave;nh th&agrave;nh người phụ thuộc, h&atilde;y xem&nbsp;<a data-itm-added=\"1\" data-itm-source=\"#vn_source=Detail-KhoaHocCongNghe_ChuyenDoiSo_NhipSongSo-4897498&amp;vn_campaign=Box-InternalLink&amp;vn_medium=Link-Ai&amp;vn_term=Desktop&amp;vn_thumb=0\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/chu-de\/tri-tue-nhan-tao-ai-1980\" rel=\"dofollow\">AI<\/a>&nbsp;l&agrave; bạn đồng h&agrave;nh th&ocirc;ng minh&quot;.<\/p>\n\nTheo nghi&ecirc;n cứu của Microsoft c&ocirc;ng bố năm ngo&aacute;i,&nbsp;<a data-itm-added=\"1\" data-itm-source=\"#vn_source=Detail-KhoaHocCongNghe_ChuyenDoiSo_NhipSongSo-4897498&amp;vn_campaign=Box-InternalLink&amp;vn_medium=Link-88%LaoDongTriThuc&amp;vn_term=Desktop&amp;vn_thumb=0\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/microsoft-ty-le-dung-ai-lam-viec-o-viet-nam-cao-hon-the-gioi-4749833.html\" rel=\"dofollow\">88% lao động tri thức<\/a>&nbsp;ở Việt Nam c&oacute; sử dụng AI tạo sinh, cao hơn mức trung b&igrave;nh 75% của thế giới. Trong số đ&oacute;, hầu hết cho biết AI l&agrave; c&aacute;ch để họ bắt đầu v&agrave; kết th&uacute;c ng&agrave;y l&agrave;m việc. C&aacute;c c&ocirc;ng cụ phổ biến l&agrave; ChatGPT, Copilot, GitHub Copilot.<\/p>\n\nTheo: Vnexpress<\/em><\/strong><\/p>\n<\/article>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/ChatGPT-down-DDoS.jpeg?t=1750229378","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/ChatGPT-down-DDoS.jpeg?t=1774875628","tags":"","count_view":569,"seo_name":"su-phu-thuoc-chatbot-ai-qua-su-co-chatgpt","date_update":1750229232,"date_created_format":1750229398,"meta_title":"Sự phụ thuộc chatbot AI qua sự cố ChatGPT","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/su-phu-thuoc-chatbot-ai-qua-su-co-chatgpt"},{"id":704695,"name":"Các nhà khoa học Nhật Bản sáng chế nhựa tan trong nước biển chỉ trong vài giờ","desc":"WAKO, Nhật Bản (ng&agrave;y 4\/6\/2025) &mdash; Một nh&oacute;m nh&agrave; khoa học Nhật Bản vừa c&ocirc;ng bố ph&aacute;t minh mới: một loại nhựa c&oacute; thể tan ho&agrave;n to&agrave;n trong nước biển chỉ sau v&agrave;i giờ, hứa hẹn mang đến giải ph&aacute;p đột ph&aacute; trong cuộc chiến chống &ocirc; nhiễm nhựa đại dương.<\/p>\n","content":"Loại nhựa đặc biệt n&agrave;y được ph&aacute;t triển bởi c&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu tại Trung t&acirc;m Khoa học Vật chất Mới nổi RIKEN, phối hợp c&ugrave;ng Đại học Tokyo. Trong điều kiện thử nghiệm, một mẫu nhựa nhỏ đ&atilde; tan hết sau khoảng một giờ khi được khuấy trong nước biển nh&acirc;n tạo, để lại dung dịch trong suốt v&agrave; kh&ocirc;ng chứa vi nhựa.<\/p>\n\n&ldquo;Loại nhựa n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ ph&acirc;n hủy nhanh ch&oacute;ng m&agrave; c&ograve;n an to&agrave;n với m&ocirc;i trường biển. Sau khi h&ograve;a tan, vật liệu sẽ tiếp tục bị ph&acirc;n hủy sinh học bởi vi sinh vật m&agrave; kh&ocirc;ng tạo ra bất kỳ hợp chất độc hại n&agrave;o&rdquo;, Gi&aacute;o sư Takuzo Aida &ndash; người đứng đầu nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu &ndash; cho biết.<\/p>\n\nKh&aacute;c với một số loại nhựa sinh học hiện nay, vật liệu mới c&oacute; thể sử dụng như nhựa th&ocirc;ng thường nếu được phủ một lớp bảo vệ mỏng, v&agrave; kh&ocirc;ng cần điều kiện ph&acirc;n hủy đặc biệt. Ngo&agrave;i nước biển, loại nhựa n&agrave;y cũng c&oacute; thể tan trong đất ẩm c&oacute; chứa muối, mất khoảng 200 giờ để ph&acirc;n hủy ho&agrave;n to&agrave;n với k&iacute;ch thước mẫu thử khoảng 5 cm.<\/p>\n\n<article lg-uid=\"lg0\">\n<figure data-size=\"true\" itemprop=\"associatedMedia image\" itemscope=\"\" itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"><img alt=\"Takuzo Aida, Giám đốc Trung tâm Khoa học vật chất mới nổi (thuộc Riken), cầm mẫu nhựa phân hủy được trong đại dương, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ngày 27\/5. Ảnh: Reuters\" data-ll-status=\"loaded\" data-src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-1-1749035758-7715-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=WEO2PLO9yXC5Xnxm9IfDeQ\" intrinsicsize=\"680x0\" itemprop=\"contentUrl\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-1-1749035758-7715-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=WEO2PLO9yXC5Xnxm9IfDeQ\" \/>\n<figcaption itemprop=\"description\">\nTakuzo Aida, Gi&aacute;m đốc Trung t&acirc;m Khoa học vật chất mới nổi (thuộc Riken), cầm mẫu nhựa ph&acirc;n hủy được trong đại dương, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ng&agrave;y 27\/5. Ảnh:&nbsp;Reuters<\/em><\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n<figure data-size=\"true\" itemprop=\"associatedMedia image\" itemscope=\"\" itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"><img alt=\"Vật liệu nhựa mới được ngâm (ảnh trên) và tan trong dung dịch nước muối (ảnh dưới) tại phòng thí nghiệm của Trung tâm Khoa học vật chất mới nổi, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ngày 27\/5. Ảnh: Reuters\" data-ll-status=\"loaded\" data-src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-3-1749035907-4288-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=kuL4QLnUzWTYOBQD2B4ZJw\" intrinsicsize=\"680x0\" itemprop=\"contentUrl\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i1-kinhdoanh.vnecdn.net\/2025\/06\/04\/nhua-3-1749035907-4288-1749036139.png?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=kuL4QLnUzWTYOBQD2B4ZJw\" \/>\n<figcaption itemprop=\"description\">\nVật liệu nhựa mới tan trong dung dịch nước muối (ảnh dưới) tại ph&ograve;ng th&iacute; nghiệm của Trung t&acirc;m Khoa học vật chất mới nổi, tại Wako, tỉnh Saitama, Nhật Bản, ng&agrave;y 27\/5. Ảnh:&nbsp;Reuters<\/em><\/p>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n\nĐặc biệt, nhựa mới kh&ocirc;ng ph&aacute;t thải CO₂ khi ph&acirc;n hủy, kh&ocirc;ng g&acirc;y ch&aacute;y v&agrave; c&oacute; độ bền cơ học tương đương với nhựa truyền thống.<\/p>\n\nHiện tại, nh&oacute;m nghi&ecirc;n cứu đang ph&aacute;t triển lớp phủ tối ưu để c&oacute; thể ứng dụng vật liệu n&agrave;y v&agrave;o sản xuất bao b&igrave;. D&ugrave; chưa c&oacute; kế hoạch thương mại h&oacute;a cụ thể, ph&aacute;t minh n&agrave;y đang thu h&uacute;t sự ch&uacute; &yacute; lớn từ c&aacute;c doanh nghiệp quan t&acirc;m đến giải ph&aacute;p th&acirc;n thiện m&ocirc;i trường.<\/p>\n\nTrong bối cảnh lượng r&aacute;c nhựa tr&ocirc;i nổi tr&ecirc;n đại dương được dự b&aacute;o sẽ tăng gấp ba v&agrave;o năm 2040, ph&aacute;t minh từ Nhật Bản được kỳ vọng sẽ g&oacute;p phần quan trọng trong việc giảm thiểu t&aacute;c động ti&ecirc;u cực của nhựa đến m&ocirc;i trường biển v&agrave; sức khỏe con người.<\/p>\n\n&ldquo;Trẻ em kh&ocirc;ng thể chọn h&agrave;nh tinh m&agrave; ch&uacute;ng sống. Ch&iacute;nh ch&uacute;ng ta &ndash; những người trưởng th&agrave;nh v&agrave; c&aacute;c nh&agrave; khoa học &ndash; phải c&oacute; tr&aacute;ch nhiệm tạo ra một thế giới sạch hơn cho c&aacute;c thế hệ tương lai&rdquo;, Gi&aacute;o sư Aida nhấn mạnh.<\/p>\n\nTheo: Reuters<\/strong><\/em><\/p>\n<\/article>\n","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/files\/trang%20ch%E1%BB%A7\/Screenshot%202025-06-09%20114315.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_files\/trang%20ch%E1%BB%A7\/Screenshot%202025-06-09%20114315.png","tags":["Nhựa phân hủy sinh học","Giải pháp thay thế nhựa truyền thống","Công nghệ vật liệu mới","Giảm thiểu rác thải nhựa","Đổi mới vì môi trường"],"count_view":719,"seo_name":"cac-nha-khoa-hoc-nhat-ban-sang-che-nhua-tan-trong-nuoc-bien-chi-trong-vai-gio","date_update":1749444338,"date_created_format":1749444417,"meta_title":"Các nhà khoa học Nhật Bản sáng chế nhựa tan trong nước biển chỉ trong vài giờ","meta_desc":"WAKO, Nhật Bản (ngày 4\/6\/2025) — Một nhóm nhà khoa học Nhật Bản vừa công bố phát minh mới: một loại nhựa có thể tan hoàn toàn trong nước biển chỉ sau vài giờ, hứa hẹn mang đến giải pháp đột phá trong cuộc chiến chống ô nhiễm nhựa đại dương.","meta_keyword":"Nhựa phân hủy sinh học, Giải pháp thay thế nhựa truyền thống, Công nghệ vật liệu mới, Giảm thiểu rác thải nhựa, Đổi mới vì môi trường","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/cac-nha-khoa-hoc-nhat-ban-sang-che-nhua-tan-trong-nuoc-bien-chi-trong-vai-gio"}]},"widget_11217913":{"content_data":[{"id":3606763,"name":"Chương trình Governance for Impact – Quản trị vì tác động","desc":"Hỗ trợ c&aacute;c tổ chức x&atilde; hội, doanh nghiệp v&agrave; ch&iacute;nh quyền địa phương x&acirc;y dựng hệ thống quản trị tập trung v&agrave;o hiệu quả &ndash; c&ocirc;ng bằng &ndash; minh bạch &ndash; c&oacute; tr&aacute;ch nhiệm. GISA triển khai đ&agrave;o tạo, tư vấn v&agrave; đồng h&agrave;nh cải tiến m&ocirc; h&igrave;nh quản trị tổ chức. Chương tr&igrave;nh n&agrave;y c&oacute; thể mang lại nhiều gi&aacute; trị v&agrave; lợi &iacute;ch quan trọng kh&aacute;c nhau cho c&aacute;c doanh nghiệp, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội như sau: \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;N&acirc;ng cao năng lực quản trị chiến lược v&agrave; quản trị rủi ro \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực v&agrave; đạt mục ti&ecirc;u ph&aacute;t triển \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tạo nền tảng bền vững cho tổ chức c&oacute; ảnh hưởng x&atilde; hội<\/p>\n","content":"","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","tags":"","count_view":332,"seo_name":"chuong-trinh-governance-for-impact-quan-tri-vi-tac-dong","date_update":1751269960,"date_created_format":"","meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","sku":"","code":"","rate":0,"image_2_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_2_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_list":[],"product_articles":[],"total_point_review":0,"link_youtube":"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/","video_url":"","booking_url":"javascript:void(0)","brand_name":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/chuong-trinh-governance-for-impact-quan-tri-vi-tac-dong","promotion_name":"","status_inventory_value":1,"status_inventory":"Còn hàng","price":false,"price_final":false,"percent_discount":false,"price_discount":false},{"id":3606762,"name":"GISA Green Governance Lab","desc":"Kh&ocirc;ng gian thử nghiệm m&ocirc; h&igrave;nh quản trị xanh, trong đ&oacute; ch&iacute;nh quyền địa phương, doanh nghiệp v&agrave; cộng đồng đồng kiến tạo c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch, cơ chế vận h&agrave;nh v&agrave; s&aacute;ng kiến ph&ugrave; hợp với nguy&ecirc;n tắc bền vững, tiết kiệm t&agrave;i nguy&ecirc;n v&agrave; c&oacute; t&iacute;nh phục hồi. S&aacute;ng kiến n&agrave;y c&oacute; thể mang lại nhiều gi&aacute; trị v&agrave; lợi &iacute;ch quan trọng kh&aacute;c nhau cho c&aacute;c doanh nghiệp, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội như sau: \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Th&uacute;c đẩy m&ocirc; h&igrave;nh quản trị địa phương t&iacute;ch hợp m&ocirc;i trường \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tăng cường năng lực ch&iacute;nh s&aacute;ch xanh v&agrave; h&agrave;nh động cộng đồng \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tạo điều kiện nh&acirc;n rộng m&ocirc; h&igrave;nh hiệu quả trong c&aacute;c đ&ocirc; thị nhỏ v&agrave; v&ugrave;ng chuyển tiếp<\/p>\n","content":"","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","tags":"","count_view":198,"seo_name":"gisa-green-governance-lab","date_update":1751269931,"date_created_format":"","meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","sku":"","code":"","rate":0,"image_2_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_2_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_list":[],"product_articles":[],"total_point_review":0,"link_youtube":"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/","video_url":"","booking_url":"javascript:void(0)","brand_name":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/gisa-green-governance-lab","promotion_name":"","status_inventory_value":1,"status_inventory":"Còn hàng","price":false,"price_final":false,"percent_discount":false,"price_discount":false},{"id":3606747,"name":"Dự án GISA Smart & Green City Governance","desc":"Hỗ trợ c&aacute;c đ&ocirc; thị v&agrave; khu c&ocirc;ng nghiệp x&acirc;y dựng hệ thống quản trị số h&oacute;a, hiệu quả năng lượng, tiết kiệm t&agrave;i nguy&ecirc;n v&agrave; th&acirc;n thiện với m&ocirc;i trường. GISA tư vấn c&aacute;c giải ph&aacute;p quản l&yacute; th&ocirc;ng minh về chất thải, nước, kh&ocirc;ng gian c&ocirc;ng cộng v&agrave; đ&ocirc; thị xanh. Dự &aacute;n n&agrave;y c&oacute; thể mang lại nhiều gi&aacute; trị v&agrave; lợi &iacute;ch quan trọng kh&aacute;c nhau cho c&aacute;c doanh nghiệp, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội như sau: \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Th&uacute;c đẩy chuyển đổi số cho đ&ocirc; thị bền vững \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tăng hiệu quả dịch vụ c&ocirc;ng v&agrave; cải thiện chất lượng sống \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Giảm chi ph&iacute; quản l&yacute; v&agrave; t&aacute;c động m&ocirc;i trường đ&ocirc; thị<\/p>\n","content":"","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","tags":"","count_view":221,"seo_name":"du-an-gisa-smart-green-city-governance","date_update":1751269908,"date_created_format":"","meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","sku":"","code":"","rate":0,"image_2_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_2_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_list":[],"product_articles":[],"total_point_review":0,"link_youtube":"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/","video_url":"","booking_url":"javascript:void(0)","brand_name":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/du-an-gisa-smart-green-city-governance","promotion_name":"","status_inventory_value":1,"status_inventory":"Còn hàng","price":false,"price_final":false,"percent_discount":false,"price_discount":false},{"id":3606746,"name":"Chương trình Data for Sustainability – Dữ liệu vì phát triển bền vững","desc":"GISA x&acirc;y dựng nền tảng dữ liệu mở v&agrave; c&ocirc;ng cụ ph&acirc;n t&iacute;ch hỗ trợ ra quyết định trong quản l&yacute; t&agrave;i nguy&ecirc;n, biến đổi kh&iacute; hậu, an ninh lương thực v&agrave; quy hoạch kh&ocirc;ng gian. Đồng thời, đ&agrave;o tạo đội ngũ địa phương sử dụng dữ liệu phục vụ gi&aacute;m s&aacute;t v&agrave; cải tiến ch&iacute;nh s&aacute;ch. Chương tr&igrave;nh n&agrave;y c&oacute; thể mang lại nhiều gi&aacute; trị v&agrave; lợi &iacute;ch quan trọng kh&aacute;c nhau cho c&aacute;c doanh nghiệp, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội như sau: \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Cung cấp nền tảng ra quyết định dựa tr&ecirc;n bằng chứng \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tăng năng lực quản trị số v&agrave; gi&aacute;m s&aacute;t t&aacute;c động tại địa phương \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Th&uacute;c đẩy minh bạch v&agrave; tr&aacute;ch nhiệm giải tr&igrave;nh<\/p>\n","content":"","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","tags":"","count_view":255,"seo_name":"chuong-trinh-data-for-sustainability-du-lieu-vi-phat-trien-ben-vung","date_update":1751269883,"date_created_format":"","meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","sku":"","code":"","rate":0,"image_2_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_2_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_list":[],"product_articles":[],"total_point_review":0,"link_youtube":"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/","video_url":"","booking_url":"javascript:void(0)","brand_name":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/chuong-trinh-data-for-sustainability-du-lieu-vi-phat-trien-ben-vung","promotion_name":"","status_inventory_value":1,"status_inventory":"Còn hàng","price":false,"price_final":false,"percent_discount":false,"price_discount":false},{"id":3606745,"name":"GISA Future Leadership for Sustainability","desc":"Chương tr&igrave;nh ph&aacute;t triển năng lực l&atilde;nh đạo xanh &ndash; bền vững cho c&aacute;c nh&agrave; quản l&yacute; doanh nghiệp, c&aacute;n bộ ch&iacute;nh quyền, tổ chức x&atilde; hội v&agrave; thanh ni&ecirc;n. GISA tập trung v&agrave;o kỹ năng l&atilde;nh đạo chuyển đổi, x&acirc;y dựng tầm nh&igrave;n d&agrave;i hạn v&agrave; th&uacute;c đẩy đổi mới v&igrave; t&aacute;c động t&iacute;ch cực. Chương tr&igrave;nh n&agrave;y c&oacute; thể mang lại nhiều gi&aacute; trị v&agrave; lợi &iacute;ch quan trọng kh&aacute;c nhau cho c&aacute;c doanh nghiệp, tổ chức v&agrave; x&atilde; hội như sau: \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;H&igrave;nh th&agrave;nh đội ngũ l&atilde;nh đạo c&oacute; tư duy bền vững v&agrave; h&agrave;nh động c&oacute; tr&aacute;ch nhiệm \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Tăng khả năng dẫn dắt thay đổi trong tổ chức v&agrave; cộng đồng \n&bull;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Kết nối mạng lưới l&atilde;nh đạo trẻ, s&aacute;ng tạo v&agrave; gi&agrave;u cảm hứng<\/p>\n","content":"","image_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","tags":"","count_view":226,"seo_name":"gisa-future-leadership-for-sustainability","date_update":1751269855,"date_created_format":"","meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","sku":"","code":"","rate":0,"image_2_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_2_thumb_url":"https:\/\/gisa.edu.vn\/datafiles\/46779\/upload\/thumb_images\/Round%20-%20final%20%283%29.png","image_list":[],"product_articles":[],"total_point_review":0,"link_youtube":"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/","video_url":"","booking_url":"javascript:void(0)","brand_name":"","qr_code":"https:\/\/gisa.edu.vn\/gisa-future-leadership-for-sustainability","promotion_name":"","status_inventory_value":1,"status_inventory":"Còn hàng","price":false,"price_final":false,"percent_discount":false,"price_discount":false}]},"widget_12542472":{"content_data":{"content":"Email:"}},"widget_11217556":{"content_data":{"content":"Liên hệ<\/span>"}},"widget_11217558":{"content_data":{"content":"Địa chỉ:"}},"widget_11217561":{"content_data":{"content":"SDT:"}},"widget_11217564":{"content_data":{"content":"Email:"}},"widget_11217566":{"content_data":{"content":"Đào tạo<\/span>"}},"widget_11217567":{"content_data":[]},"widget_11399607":{"content_data":{"content":"<ul>\n\t<li>Quản trị&nbsp;nguồn nhân lực<\/li>\n\t<li>Lãnh đạo toàn diện<\/li>\n\t<li>Lãnh đạo bền vững<\/li>\n\t<li>Quản trị chiến lược kinh doanh<\/li>\n\t<li>Quản trị doanh nghiệp bền vững<\/li>\n\t<li>Tâm lý học ứng dụng<\/li>\n\t<li>Kinh tế học cho lãnh đạo<\/li>\n\t<li>Phân tích kinh doanh<\/li>\n\t<li>Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu suất công việc<\/li>\n<\/ul>\n"}},"widget_11217568":{"content_data":{"content":"Nghiên cứu<\/span>"}},"widget_11251873":{"content_data":[]},"widget_11404652":{"content_data":{"content":"<ul>\n\t<li>Nghiên cứu Khoa học Lý thuyết<\/li>\n\t<li>Nghiên cứu Khoa học Thực nghiệm<\/li>\n\t<li>Nghiên cứu Doanh nghiệp<\/li>\n\t<li>Nghiên cứu Chính sách công<\/li>\n\t<li>Nghiên cứu Thị trường<\/li>\n<\/ul>\n"}},"widget_11217570":{"content_data":{"content":"Tư vấn<\/span>"}},"widget_11399608":{"content_data":{"content":"<ul>\n\t<li>Tư vấn Quản trị hiệu suất<\/li>\n\t<li>Tư vấn Quản trị nhân sự<\/li>\n\t<li>Tư vấn Nâng cao&nbsp;năng suất<\/li>\n\t<li>Tư vấn Tái&nbsp;cấu trúc<\/li>\n\t<li>Tư vấn Chiến lược kinh doanh<\/li>\n\t<li>Tư vấn Tài chính và&nbsp;Thuế<\/li>\n\t<li>Tư vấn Sản xuất sạch hơn<\/li>\n\t<li>Tư vấn Quản trị bền vững<\/li>\n\t<li>Tư vấn Chính sách<\/li>\n<\/ul>\n"}}}