Nhân dịp Ngày Môi trường sống Thế giới vừa qua (7 tháng 10), chúng ta cùng tìm hiểu cách các thành phố trở thành nơi trú ẩn quan trọng cho động vật hoang dã. Các khu vực đô thị đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, cung cấp nơi trú ẩn và nguồn tài nguyên độc đáo cho nhiều loài, đồng thời là điểm dừng chân cho các loài chim di cư.
Ngày Môi trường sống Thế giới nhắc nhở chúng ta về nhu cầu cấp thiết bảo vệ thế giới tự nhiên trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng tăng. Mặc dù thường được xem là nơi đầy bê tông và tắc nghẽn, các thành phố vẫn có thể trở thành nơi trú ẩn quan trọng cho động vật hoang dã. Nhiều khu vực đô thị tồn tại song song với các Khu vực Đa dạng Sinh học Quan trọng (KBAs) - những địa điểm thiết yếu để bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu.
Khu vực Đa dạng Sinh học Quan trọng (KBAs) là những địa điểm then chốt để bảo tồn vô số loài và hệ sinh thái. Tổ chức Bảo tồn Chim Quốc tế (BirdLife International) đi đầu trong việc xác định và bảo vệ những không gian thiết yếu này, phối hợp cùng 12 tổ chức đối tác khác. Dù KBAs thường được coi là những vùng hoang dã xa xôi, nhưng thực tế nhiều KBAs lại nằm ngay trong các thành phố. Những KBAs đô thị này cung cấp môi trường sống quan trọng cho nhiều loài, bất chấp những thách thức như ô nhiễm, phân mảnh sinh cảnh và phát triển đô thị.
Ví dụ, KBA Cerros de San Cristóbal de las Casas nằm ở thành phố San Cristóbal de las Casas, tỉnh Chiapas, Mexico. Địa điểm giàu đa dạng sinh học này bao quanh thành phố San Cristóbal de las Casas, chủ yếu được bao phủ bởi rừng thông, rừng thông-sồi, và các mảnh rừng ẩm ướt, cùng với đất ngập nước và thực vật thứ sinh. Với diện tích 1.705,87 km2, KBA này rất quan trọng đối với sự tồn tại của các loài động vật có vú nhỏ và nhiều loài chim. Một trong số đó là loài chim hót Đầu vàng má đen (*Dendroica chrysoparia*) đang bị Nguy cấp (EN), một loài chim di cư trú đông ở bang Chiapas của Mexico, cũng như ở Guatemala, Honduras và phía bắc Nicaragua.
Một ví dụ khác là KBA Vịnh Cádiz hay Bahía de Cádiz, nằm ở thành phố Cádiz, Tây Ban Nha. Vịnh Cádiz là điểm dừng chân quan trọng để nạp năng lượng cho các loài chim nước di cư và trú đông. Một số loài có thể tìm thấy ở đây bao gồm vịt đầu trắng (*Oxyura leucocephala*) ĐANG BỊ NGUY CẤP (EN) và chim rẽ lớn Âu-Á (*Numenius arquata*) ĐANG BỊ SẮP NGUY CẤP (NT). Các di tích khảo cổ cho thấy Vịnh đã được định cư từ thời cổ đại. Mặc dù hiện không còn người sinh sống, nhưng nó được bao quanh bởi các trung tâm đô thị có thể gây áp lực tiềm tàng lên khu vực này và ảnh hưởng đến sự đa dạng sinh học phong phú của nó.
Các KBAs đô thị phải là ưu tiên trong công tác bảo tồn, không chỉ vì chúng cung cấp môi trường sống quan trọng cho chim và các loài động vật hoang dã khác, mà còn vì chúng hỗ trợ đa dạng sinh học ngay tại trung tâm của các thành phố sôi động, minh chứng cho sức mạnh của bảo tồn đô thị.
Những địa điểm này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được *Mục tiêu 3* của Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu, kêu gọi bảo vệ 30% diện tích đất và biển của thế giới vào năm 2030. Các thành phố có thể đóng góp tích cực vào mục tiêu này bằng cách bảo vệ và quản lý không gian xanh và KBAs của họ vì lợi ích của cả con người và động vật hoang dã. Vai trò của KBAs đô thị nhắc nhở chúng ta rằng việc bảo vệ thiên nhiên không chỉ là bảo vệ những khu vực xa xôi - mà còn là bảo tồn đa dạng sinh học ngay trong sân sau nhà mình.
Theo: Charlie Malcolm-McKay và Sophia Lucero (BirdLife International)
